Araştırmanın sonuçları, Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi’nde (TOBİDER) yayımlanan “Bilge Kağan’ın Sarayı” başlıklı akademik makalede paylaşıldı. Çalışma, Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Gürhan Kirilen ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) öğretim üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç tarafından hazırlandı.
800 yıllık tarihî metin araştırmaya ışık tuttu
Araştırmanın başlangıç noktasını, 13. yüzyılda yaşamış Kitan asıllı devlet adamı, âlim ve şair Yelü Zhu’nun Shuangxi Zuiyin adlı şiir derlemesinde yer alan bir açıklama notu oluşturdu.
Yelü Zhu, söz konusu notta Bilge Kağan’ın bir saray inşa ettirdiğinden bahsediyor. Ayrıca saray şehrinin, Karakurum’un yaklaşık 35 kilometre kuzeybatısında ve Kül Tigin Anıtı’nın yaklaşık 35 kilometre güneybatısında bulunduğuna ilişkin konum bilgisi veriyor.
Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Gürhan Kirilen’in tarihî metindeki bu bilgiyi fark etmesinin ardından konu, ÇOMÜ öğretim üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ile birlikte araştırılmaya başlandı. Akademisyenler, tarihî kayıtlardaki mesafe ve konum tariflerini günümüz coğrafyasıyla karşılaştırarak incelemelerini sürdürdü.

Uydu görüntülerinde kale ve saray izleri belirlendi
Yapılan incelemelerde, Moğolistan’ın Arhangay eyaletindeki Hotont kasabası çevresinde tarihî yerleşime işaret edebilecek kalıntılar tespit edildi.
Uydu görüntülerinde uzun surlarla çevrili bir kale, merkezinde saray olabileceği değerlendirilen bir yapı ve surların dışında başka bir saray benzeri yapı izine rastlandı. Ancak araştırmacılar, bu yapıların doğrudan Bilge Kağan dönemine mi ait olduğu yoksa daha sonraki dönemlerde mi inşa edildiği konusunda henüz kesin bir sonuca ulaşmış değil.
Bulguların netlik kazanması için bölgede yüzey araştırması yapılması ve gerekli görülmesi halinde arkeolojik kazılara başlanması gerekiyor. Araştırmacılar da kalıntıların niteliğinin ancak bu çalışmaların ardından kesin olarak ortaya konulabileceğine dikkat çekiyor.

Türklerin şehirleşme tarihine ilişkin görüşler değişebilir
Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri de Türklerin şehirleşme geçmişine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirmesi oldu.
Kalıntıların 8. yüzyıla, yani Bilge Kağan dönemine ait olduğunun arkeolojik çalışmalarla doğrulanması halinde, Türklerde şehirleşmenin Uygurlarla başladığı yönündeki yaygın görüşün yeniden değerlendirilmesi gerekebilecek.
Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç’un değerlendirmelerine göre, Göktürklerin yalnızca konar göçer bir yaşam sürdüğü yönündeki yaygın kabuller, bölgede belirlenen şehir ve kale kalıntıları ışığında yeniden ele alınmalı. Araştırmanın ilerleyen dönemde Moğolistan’daki eski Türk şehircilik tarihine ilişkin bilgileri önemli ölçüde değiştirebileceği belirtiliyor. Bilge Kağan’ın saray şehrinin olası konumuna ilişkin akademik bulgular mevcut olsa da yapıların 8. yüzyıla ait olduğu ve doğrudan Bilge Kağan’ın sarayı olduğu henüz kazılarla doğrulanmış değil.>>>EMRE TAŞPUNAR
