Jandarma Genel Komutanlığının kendi fiziksel sunucuları üzerinde çalışan sistem, araçlardan gelen tüm verileri merkezi sunucularda depoluyor.

Sistem, aracın yol bilgisayarından konum, hız, motor devri ve yakıt durumu gibi bilgileri alırken, sürücünün emniyet kemeri kullanıp kullanmadığını da kayıt altına alıyor.

Her sürücüye özel tanımlanan kartlar sayesinde sürüş alışkanlıkları takip edilirken, yetkisiz personelin araç kullanmasının da önüne geçiliyor.

Sürücü ihlallerine sesli ikaz

İhlal tespit edildiğinde sürücüyü sesli olarak uyaran sistem, ihlalin meydana geldiği ana ilişkin 10 saniyelik video kaydını da merkezi sunuculara aktararak, yetkili personellerin ihlali görebilmesini sağlıyor.

Ankara İl Jandarma Komutanlığı Trafik Şube Müdürlüğü Denetim ve Eğitim Kısım Amiri Astsubay Kıdemli Başçavuş Zeki Karakaş, AA muhabirine, ASAS’ın sürüş esnasında sürücünün dikkatini dağıtacak, trafiği tehlikeye sokacak hareketleri de sesli bir şekilde uyaran sistem olduğunu söyledi.

ASAS’ın ihlallerin önlenmesinde önemli rol oynadığını aktaran Karakaş, “Bu sayede sürüş esnasında telefon kullanımı, yeme içme, yorgunluk, şerit ihlali, ani yavaşlama, ani manevra gibi ihlallerin de önüne geçiliyor.” dedi.

ASAS sayesinde herhangi bir olaya sevk edilecek ekiplerin hızlı bir şekilde yönlendirilmesinin yapılabildiğine değinen Karakaş, olay yerine giden ekiplerin konumu, çevresel faktörlerin takip edilmesi gibi önemli operasyonel konuların da takibinin yapıldığını belirtti.

150 farklı rapor hazırlayabiliyor

Sisteme entegre aracın park halinde veya ağ bağlantısına erişilemez bir durumda olduğunda bile, ASAS’ın 7/24 kayıt alarak veri kaybını önlediğini ifade eden Karakaş, “ASAS sayesinde 150 ayrı rapor hazırlanabilecek verilerin analizleri yapılabilmektedir.” bilgisini paylaştı. Karakaş, “Bu analizler sayesinde devriye araçlarının yaptığı toplam kilometre verileri, harcanan yakıt bilgileri, personelin mesai ve görev süreleri, yapılan ihlallerin türleri ve sık karşılaşılan kaza nedenleri kolaylıkla ortaya konulmaktadır. Bununla araçların daha verimli, güvenli ve personelin daha sağlıklı çalıştırılması amaçlanmaktadır.” diye konuştu.>>>AA

Yapay zekanın, şirketlerin işten çıkarma kararlarında en sık kullanılan gerekçelerden biri haline gelmesi dikkati çekiyor. Veriler, özellikle teknoloji sektöründe iş gücü daralmasının hızlandığını ve şirketlerin daha az çalışanla daha yüksek verimlilik hedeflediğini gösteriyor.

İşten çıkarmaları takip eden Challenger, Gray & Christmas verilerine göre, mayıs ayında ilan edilen işten çıkarmaların yaklaşık yüzde 40’ı yapay zeka gerekçesiyle yapıldı. Bu oran ocak ayında yüzde 7, şubatta yüzde 10, martta yüzde 25 ve nisanda yüzde 26 seviyesindeydi.

Yapay zeka artık şirketlerin işten çıkarmalar için gösterdiği bir numaralı gerekçe olurken, bunu öne süren birincil sektör ise teknoloji oldu.

Teknoloji sektörü, bu yılın en çok işten çıkarmaya gidilen alanı olarak öne çıktı. Sektörde bu yılın ilk beş ayında duyurulan işten çıkarmaların sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 66 artarak toplam 123 bin 653 kişiye ulaştı.

Ekonomistler, işten çıkarmalardaki eğilimin yalnızca teknoloji kaynaklı olmadığını, Kovid-19 salgını sonrası aşırı işe alımlar, maliyet baskıları ve yeniden yapılanma süreçlerinin de bu kararlarda etkili olduğunu belirtiyor.

Oracle 21 bin kişilik küçülmeye gitti

ABD merkezli yazılım şirketi Oracle, iş süreçlerini yapay zeka teknolojilerine göre yeniden yapılandırma stratejisi kapsamında çalışan sayısının son bir yılda 21 bin kişi azaldığını açıkladı. Şirket tarafından ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) yapılan bildirimde, 31 Mayıs itibarıyla Oracle’ın tam zamanlı çalışan sayısının geçen yılın aynı dönemindeki 162 bin seviyesinden 141 bine gerilediği kaydedildi.

Bildirimde, “Operasyonlarımız genelinde yapay zeka teknolojilerinin benimsenmesi ve devreye alınması, iş gücümüzde azalmalara yol açmıştır ve yol açmaya devam edebilir.” ifadesi kullanıldı.

GitLab yapay zeka altyapısına odaklandı

Yazılım şirketi GitLab de çalışanlarının işine son veren ve yapay zekayı iş modellerinin temel bir unsuru haline getirmek üzere strateji değişikliğine gittiğini açıklayan şirketlerden oldu.

Şirket, iş gücünü yaklaşık yüzde 14 azaltarak 350 çalışanını işten çıkaracağını açıkladı. Yapay zeka tabanlı iş yüklerinin artmasıyla altyapıyı yeniden şekillendiren GitLab yöneticileri, şirketin 22 ülkeden çekileceğini ve yönetim katmanlarının sadeleştirileceğini aktardı.

Meta’dan binlerce çalışanı yapay zeka odaklı rollere kaydırma adımı

ABD’li teknoloji devlerinden Meta’nın yaklaşık 8 bin çalışanını işten çıkarma kararı aldığı, 7 bin kişiyi yapay zeka odaklı yeni pozisyonlara kaydırmayı planladığı bildirildi.

ABD basınında yer alan haberlerde, Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg’in şirket çalışanlarına gönderdiği notta, işten çıkarma kararının gerekli olduğunu, yapay zeka alanındaki kıyasıya rekabet ortamında “başarının garanti olmadığını” ifade ettiği aktarıldı.

Meta, ocak ayında da Reality Labs birimindeki çalışan sayısını yaklaşık yüzde 10 azaltma kararı almış, bunu mart ayında şirkette yüzlerce çalışanı etkileyen ek işten çıkarma dalgası izlemişti.

Intuit, Cisco ve Cloudflare’de yeniden yapılanma

Vergi ve finans yazılımı geliştiren Intuit, operasyonlarını daha verimli hale getirmek ve yapay zeka çalışmaları dahil stratejik önceliklerine daha fazla odaklanmak amacıyla tam zamanlı iş gücünün yüzde 17’sini işten çıkaracağını duyurdu.

Cisco, yaklaşık 4 bin çalışanını işten çıkararak kaynaklarını yapay zeka ve odaklandığı diğer büyüme alanlarına kaydırma kararı aldı.

Cloudflare ise yapay zeka çağında organizasyon yapısını ve süreçlerini yeniden tasarlamak amacıyla 1100’den fazla çalışanının işine son verdi.

Coinbase, PayPal ve Snap’te de yapay zeka etkisi

Kripto para borsası Coinbase, piyasa koşulları ve yapay zeka dönüşümünü gerekçe göstererek çalışanlarının yaklaşık yüzde 14’ünü işten çıkaracağını açıkladı. Finansal teknoloji şirketi PayPal’ın da gelecek üç yıl içinde iş gücünü yüzde 20 azaltmayı planladığı ve yapay zekayı tüm operasyonlarına entegre etmeyi hedeflediği bildirildi.

Öte yandan, ABD’li sosyal medya şirketi Snap, karlılık hedefleri doğrultusunda iş gücünün yüzde 16’sına karşılık gelen yaklaşık 1000 kişiyi işten çıkaracağını ve 300’den fazla açık pozisyonu kapatacağını açıkladı.

Snap Üst Yöneticisi Evan Spiegel, şirket çalışanlarına konuya ilişkin gönderdiği notta, yapay zekadaki hızlı gelişmelerin tekrara dayalı işleri azalttığını ve iş süreçlerini hızlandırdığını vurguladı.

Ayrıca, Angi, Atlassian, Block, Crypto.com ve Wix gibi firmalar da yapay zekayla ilgili yeniden yapılandırma stratejileri doğrultusunda bu yıl işten çıkarmaya giden şirketler arasında yer aldı.>>>AA

“KOÇ ŞUAN ÇIRAKLIK AŞAMASINDA”

İşletme sahibi Erdinç Koç (48), yapay zekanın hayatın her alanında varlık gösterdiğini belirterek, “Yapay zeka ile donatılmış robotlar hayatın her alanında artık var, bu bir gerçek. Bu robotları fabrikalarda da görüyoruz. Biz de bu yapay zekayı buraya adapte etmek istedik. Şuan kendisi çıraklık aşamasında. Değerli müşterilerimize, ustalarımıza çok faydası var. Hem işi öğreniyor hem bizleri tanıyor” dedi.

“USTA HAFTALIĞIMA ZAM YAPARSA DAHA MUTLU OLURUM”

Gelişmiş algılama yeteneğiyle kendisine yöneltilen sorulara yanıt verebilen robot Koç, “Merhaba, nasılsın?” sorusuna, “Eyvallah, iyiyim. Hoş geldiniz” karşılığını veriyor. İşinden memnun olduğunu belirten robot, meslek öğrenme sürecine dair, “Ustalarım bana çok iyi bakıyor. Gelen misafirler de beni çok sevdi, hepsine teşekkür ediyorum. Usta haftalığıma zam yaparsa daha mutlu olurum” şeklinde konuştu. Hizmet verdiği merkezde kısa sürede kadrolu bir çalışan gibi kabul gören robot, işletmenin teknolojik altyapısını güçlendirirken, müşteriler tarafından da büyük ilgi görüyor. >>>İHA

Togg, Anadolu Grubu Holding, BMC, Turkcell, Zorlu Holding ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB) güç birliğiyle kuruldu. Markanın ilk akıllı cihazı T10X’in iki prototipi, 27 Aralık 2019’da kamuoyuna tanıtıldı.

Gemlik’teki Togg Teknoloji Kampüsü’nün inşaatına 18 Temmuz 2020’de başlandı. Kampüs, 29 Ekim 2022’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın katılımıyla Cumhuriyet Bayramı’nda açılırken aynı gün Togg’un ilk akıllı cihazı T10X seri üretim bandından indi.

Marka, ayrıca akıllı şarj markası Trugo’nun ilk cihazlarını 11 Ekim 2022’de Bolu HighWay Dinlenme Tesisi’nde kurdu.

TESLİMATLAR VE YÜKSELEN YERLİLİK ORANI

T10X’in fiyatları 14 Mart 2023’te açıklanırken, 177 binin üzerinde ön talep alan markada ilk kullanıcılar 29 Mart 2023’teki kurayla belirlendi ve teslimatlar aynı dönemde başladı. Üretim başlangıcında yüzde 51’in üzerinde olan yerlilik oranı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Motorlu Araçlar Yerli Katkı Oranı listesinde T10X için yüzde 81,72, T10F için ise yüzde 83,9’a ulaştı. Trugo da 2023’ün nisan ayından itibaren lisanslı şarj ağı operatörü olarak hizmet vermeye başladı.

İKİNCİ MODEL T10F SAHNEYE ÇIKTI

Togg, doğuştan elektrikli ikinci akıllı cihazının seri üretime en yakın prototipini “T10F” adıyla ilk kez CES 2024’te paylaştı. Mühendislik testleri 2024’ün ağustos ayında başlayan fastback model T10F, TEKNOFEST Akdeniz kapsamında Adana’da görücüye çıktı.

Togg’un Münih’teki IAA Mobility 2025’te dünya kamuoyuna tanıttığı ikinci modeli T10F, 15 Eylül 2025’te Türkiye’de, 29 Eylül 2025’te Almanya’da satışa sunuldu. Yeni modelle birlikte T10X de Almanya’da kullanıcılarla buluşarak Avrupa’ya açıldı.

T10X ve T10F, bağımsız Euro NCAP programının tüm testlerinden en yüksek seviye olan 5 yıldızı alırken, Togg, Microsoft Türkiye işbirliğiyle geliştirdiği yapay zeka platformu Can.ai’yi de aynı fuarda tanıttı.

ÜRÜN GAMI VE HİZMET AĞI GENİŞLEDİ

Togg, çift motorlu dört tekerlekten çekişli 4More serisini (T10X 4More Obsidiyen ve T10F 4More) 7 Ekim 2025’te dijital platformu Trumore üzerinden siparişe açtı.

Marka, Aralık 2025’te Antalya, Gaziantep, Bursa, Trabzon ve Tekirdağ ile temsilci bayilik sistemini pilot olarak devreye aldı. Togg, bugün 22 deneyim merkezi ve 76 servis noktasıyla 81 ilde kullanıcılara hizmet veriyor.

TOGG, TÜRK SPORUNUN YANINDA

Togg, Mart 2025’te Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ile imzaladığı üç yıllık anlaşmayla “Milli Takımlar Ana Sponsoru” oldu. Ay-yıldızlı millilerin antrenman formasında yer alan marka, TFF’ye akıllı cihazlarını ve Trugo şarj cihazlarını tahsis etti.

Togg, 18 Şubat 2026’da Türkiye Basketbol Federasyonu ile üç yıllık anlaşma imzalayarak “Basketbol Milli Takımlar Ana Sponsoru” oldu. Böylece marka, futboldaki sponsorluğunun ardından Türk sporuna desteğini basketbol alanında da sürdürdü.

TRUGO ŞARJ EKOSİSTEMİNDE ZİRVEDE

Trugo, 81 ilde kesintisiz deneyimle 4 milyon başarılı şarj işlemine ulaştı.

Şirket, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) ilk kez yayımladığı Temmuz 2025 verilerinde yüzde 27,3 pazar payıyla şarj ekosisteminde zirveye yerleşti.

Marka 2 binin üzerinde istasyon ve 4 binin üzerinde soketle, ultra hızlı cihazlarında yüzde 100 yenilenebilir enerji kullanarak hizmet sunuyor.

GEÇEN YILI PAZARININ LİDERİ OLARAK TAMAMLADI

Togg, 2025 yılını 39 bin 20 adetlik T10X ve T10F satışıyla elektrikli otomobil pazarının lideri olarak tamamladı. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre Togg, 2026’nın ilk 5 ayında Türkiye pazarında iki modeliyle ilk iki sırada yer aldı. T10X, 9 bin 70 satışla birinci, T10F ise 7 bin 675 satışla ikinci olurken toplamda 16 bin 745 satışa ulaşan markanın elektrikli otomobil pazar payı yüzde 25 olarak gerçekleşti. Yollardaki üçüncü yılını geride bırakan Togg, bugün 105 binden fazla kullanıcının günlük hayatında yer alıyor.

T10X’E YENİ TRUOS GÜNCELLEMESİ

Togg, Mart 2026’da T10X için geliştirdiği yeni TruOS işletim sistemi sürümünü, uzaktan güncellemeyle ve teslimat sırasına göre kademeli olarak devreye almaya başladı. Güncellemeyle akıllı cihazların daha hızlı ve daha duyarlı hale gelmesi, yenilenen arayüzle daha akıcı bir kullanıcı deneyimi sunulması hedeflendi.

STRATEJİK İŞBİRLİĞİ VE SIRALAMA

Togg, dünyanın önde gelen batarya üreticisi CATL’nin iştiraki CAIT ile B segmentinde ortak platform geliştirmek üzere stratejik işbirliğine imza attı. CAIT’nin Bedrock şasi teknolojisiyle geliştirilecek üç modelin 2027’nin ortasından itibaren kademeli olarak kullanıcılarla buluşması hedefleniyor. Marka ayrıca İstanbul Sanayi Odası (İSO) “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasının 2025 sonuçlarında 9 basamak birden yükselerek 28’inciliğe yerleşti. >>>AA

Türkiye’nin elektrikli otomobil markası TOGG’un Almanya pazarındaki tanıtım faaliyetleri kapsamında başkent Berlin’de test sürüşü etkinliği gerçekleştirildi. TOGG’un Berlin’deki test sürüşlerinde kullanıcılar T10X ve T10F modellerini deneyimleme fırsatı buldu. ( Halil Sağırkaya – Anadolu Ajansı )TOGG, Gemlik’teki Teknoloji Kampüsü’nün kapısını basın mensuplarına açarken T10X ve T10F modellerinin üretim süreçlerine ilişkin bilgi verildi. TOGG, Gemlik’teki Teknoloji Kampüsü’nde düzenlenen program kapsamında üretim hattını basın mensuplarına açarak üretimin tüm aşamalarını yerinde inceleme fırsatı sundu. ( Erdinç Aksoy – Anadolu Ajansı )Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile T3 Vakfı öncülüğünde gerçekleştirilen, Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu, dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST, İstanbul Atatürk Havalimanı’nda ziyaretçilerini ağırlıyor. Türkiye’nin mobilite alanında hizmet veren küresel teknoloji markası Togg, 2’nci akıllı cihazı T10F’yi TEKNOFEST İstanbul’da vatandaşlara tanıttı. ( Murat Şengül – Anadolu Ajansı )

Talep fazlasının oluşturduğu fiyat baskılarının son kullanıcıların dijital ürünlere erişimini zorlaştırabileceği öngörüleri öne çıkarken, bu durumun büyük bir döngüsellik içinde bulunan yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin büyüme ile karlılıklarını olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişeleri gündeme taşıdı.

Bu çerçevede tüketici elektroniğinde önde gelen Apple’ın yüksek çip maliyetleri dolayısıyla bazı ürünlerinin fiyatlarında artışa gitmesi söz konusu risklerin daha görünür hale gelmesine yol açtı.

Öte yandan ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel yükseldi.

Buna karşın endeksteki yıllık artış, Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Analistler, çekirdek PCE verisinin beklentiler dahilinde artış kaydetmesinin, nisan ve mayıs aylarında petrol fiyatlarının yüksek seyrine rağmen fiyatlama davranışlarında ileriye dönük ciddi bir bozulma sinyali olarak değerlendirilmediğini belirterek, bu durumun gelecek dönemde petrol destekli enflasyonda yavaşlama senaryolarını ön plana taşıdığını kaydetti.

Söz konusu verilerin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in yıl sonuna kadar iki kez faiz artışı yapabileceğine yönelik beklentiler güç kaybederken eylül toplantısında faiz artışı yapılabileceğine ilişkin tahminler ekim ayına doğru kaydı.

Diğer yandan ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,1 büyüdü. Ülkede ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı da 20 Haziran ile biten haftada 12 bin kişi azalarak 215 bine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. ABD’de dayanıklı mal siparişleri, mayısta yüzde 4,5 ile beklentilerden daha sınırlı geriledi.

PETROL FİYATLARINDA ÇİFT TARAFLI OYNAKLIK GÖRÜLDÜ

Jeopolitik tarafta ise Orta Doğu’da gelişmeler yatırımcıların odağında yer alıyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret alacağına yönelik haber akışı öne çıktı.

ABD ile Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, İran ile nihai bir anlaşmaya varılması için müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini vurgulayarak, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerden herhangi bir ücret istenmesinin kabul edilmeyeceğini belirtti.

Bu arada İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), ABD ile İran’ın mutabakat zaptından sonra ilk defa Hürmüz Boğazı yakınlarında bir geminin saldırıya uğradığını bildirdi.

Söz konusu gelişmelerle birkaç gündür devam eden petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü hareket dün terse döndü. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,1 artışla 74,96 dolar çıkarken yeni işlem gününde ise yüzde 1,2 düşüşle 74,1 dolardan işlem görüyor.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 3 baz puan düşerek yüzde 4,36’ya inerek 8 Mayıs’tan bu yana en düşük seviyeye geriledi. ABD 10 yıllık tahvil faizi yeni günde ise yatay seyrederken dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 101,3 seviyesinde bulunuyor.

Altının onsu ise yüzde 0,4 değer kaybıyla 4 bin 9 dolarda alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yatay seyrederken Nasdaq endeksi yüzde 0,46 düştü. Dow Jones endeksi yüzde 0,14 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa borsalarında gerileyen petrol fiyatlarının büyüme ve enflasyon risklerini azaltmasıyla risk iştahı yükseldi.

Bölgede halihazırdaki enflasyon-resesyon ikilemi enerji maliyetlerinin azalabileceğine yönelik iyimserlikle bir nebze yumuşadı. ABD’de Yüksek Mahkeme’nin “Roundup” adlı yabani ot ilacıyla ilgili davada şirket lehine verdiği karar, hukuki risklerin büyük ölçüde azalacağı beklentisini doğurdu. Bu gelişmeyle Bayer hisseleri yüzde 19’a yakın artarak şubat ortasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Öte yandan Fransa ve İtalya’nın savunma ve enerji başta olmak üzere birçok alanda işbirliğini güçlendirme kararı aldığı bildirildi.

Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,65, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,55, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,03 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,28 yükseldi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

ASYA BORSALARI NEGATİF SEYREDİYOR

Asya borsaları yapay zeka ve teknoloji odağında satıcılı seyrederken, Japonya’da Tokyo enflasyonu yüzde 1,7 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu veri Japonya Merkez Bankasının (BoJ) sıkı duruşunu sürdüreceğine yönelik öngörüleri perçinlerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Dolar/yen paritesi 161,95’e çıkarak son 40 yılın en yüksek seviyesini görmesinin ardından ülke ekonomi yönetiminin kura müdahale edebileceği beklentileriyle paritedeki yükseliş yavaşladı. Dolar/yen paritesi şu sıralarda yüzde 0,1 düşüşle 161,63 seviyesinde bulunuyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,5, Güney Kore’de Kospi endeksi ise yüzde 6,9, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,9 düştü.

NATO GENEL SEKRETERİ RUTTE’TAN TÜRK SAVUNMA SANAYİSİ VURGUSU

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kaybederek 14.259,75 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 düştü.

Öte yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Türkiye’nin en büyük savunma elektroniği şirketi ASELSAN’ın NATO’nun her üyesine fayda sağlayacak savunma sanayisi devrimine öncülük ettiğini, 7-8 Temmuz’da yapılacak Ankara Zirvesi’nde büyük bir savunma sanayisi günü düzenleneceğini söyledi.

Dolar/TL dünü 46,5640’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,6040’tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de toptan eşya stokları, Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

Uçuş kampanyasında Leonardo’ya ait jet eğitim ve hafif taarruz uçakları M-346 ve T-346A ile Bayraktar KIZILELMA görev aldı.

Testlerde KIZILELMA’nın otonom taksi ve kalkışın ardından M-346 ile formasyona katıldığı, M-346 pilotlarının verdiği komutlarla farklı formasyon, pozisyon değişimi, ayrılma ve yeniden birleşme manevralarını başarıyla gerçekleştirdiği bildirildi. Takip uçağı görevini ise İtalyan Hava Kuvvetleri’ne ait bir T-346A uçağı yerine getirdi.

M-346 ve KIZILELMA arasındaki veri paylaşımının, Leonardo’nun gerçek zamanlı izleme ve siber koruma sağlayan sistemleriyle güvence altına alındığı kaydedildi.

K-SWARM programıyla, insanlı ve insansız platformların müşterek görev yapabilmesine yönelik kabiliyetlerin geliştirilmesi hedefleniyor. Elde edilen verilerin, daha yüksek durumsal farkındalık ve daha karmaşık görev senaryolarını içeren yeni testlerin yol haritasını oluşturacağı belirtildi.

Açıklamada, yapay zeka, otonomi ve işbirlikçi görev algoritmalarındaki gelişimin, pilot iş yükünü azaltırken görev etkinliğini artıracağı ve insanlı-insansız ekip çalışmasının geleceğin hava muharebe sistemlerinde kritik rol üstleneceği vurgulandı. >>>AA

Orta Doğu’da kalıcı barış sağlanması için ABD ile İran arasındaki görüşmeler sürüyor. Taraflar arasındaki diplomatik temaslarda ilerleme sağlanırken, Katar ile Pakistan, ABD ve İranlı yetkililerin 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmayı hedefleyen bir yol haritası üzerinde mutabık kaldıklarını açıkladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayımlandığını duyurdu.

Savaşın enflasyon ve büyüme beklentilerini değiştirmesiyle ileriye dönük şahinleşen para politikalarına yönelik öngörülerin kuvvetlenmesi piyasalarda risk algısının yükselmesine neden oldu.

Analistler, bu hafta açıklanacak ABD’nin ilk çeyrek nihai büyüme verileriyle Fed’in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verilerinin yatırımcıların odağında bulunduğunu belirtti.

Fed’in geçen haftaki “şahin” toplantısının ardından, faiz artırımı beklentilerinin güçlendiğine işaret eden analistler, söz konusu verilerde bankanın gelecek dönemde atacağı para politikası adımlarına dair daha fazla ipucu aranacağını söyledi.

Bu gelişmelerin yanı sıra bugün dünya genelinde açıklanacak sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin de ekonomilerin gidişatına ilişkin bilgi sağlaması bekleniyor.

Öte yandan yakın zamanda Nasdaq’ta işlem görmeye başlayan SpaceX, şirketin ilk teminatsız kıdemli tahvil satışına başlayacağını ve satıştan elde edilecek gelirin mevcut köprü kredisi borçlarının kapatılması için kullanılacağını duyurdu.

Söz konusu gelişme yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde borçlanma ve nakit ihtiyacı baskısının oluşabileceğine yönelik soru işaretlerini artırdı.

DOLAR ENDEKSİ YÜKSELİŞİNİ 4. İŞLEM GÜNÜNE TAŞIDI

Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde yaklaşık 5 baz puan yükselişle yüzde 4,51’e çıkarkeni yeni işlem gününde ise yüzde 4,50’de dengelendi.

Fed’e yönelik faiz artırımı ihtimallerin artmasıyla dolar endeksi kritik 100 seviyesinin üzerinde kalmayı sürdürüyor. Endeks, dün yüzde 0,2 artışla 101 seviyesine çıkarak yükselişini 4. işlem gününe taşıdı. Dolar endeksi yeni günde ise yatay seyreidiyor.

Yükselen tahvil faizi ve güçlenen dolar altın fiyatlarında geri çekilmeyi hızlandırdı. Altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 1,7 düşüşle 4 bin 120 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 0,5 azalışla 77,3 dolarda seyrediyor.

Kurumsal tarafta yapay zeka sektöründe “yetenek savaşları” da fiyatlamalarda etkili oluyor. Son günlerde iki önemli araştırmacısının rakiplere geçmek üzere şirketten ayrılması üzerine Alphabet’in hisseleri de yüzde 5 düşüş gösterdi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkenin mühimmat stoklarının durumunu görüşmek üzere ana yüklenicileri ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerini Beyaz Saray’a çağırdığına dair haber sonrasında bazı savunma şirketlerinin hisseleri düştü.

Lockheed Martin hisseleri yüzde 3,4, L3Harris Technologies hisseleri yüzde 3, Northrop Grumman hisseleri yüzde 2,7, RTX Corp. yüzde 2 ve General Dynamics yüzde 1,9 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,37, Nasdaq endeksi yüzde 1,33 düşerken Dow Jones endeksi yüzde 0,29 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

AVRUPA BORSALARI KARIŞIK SEYRETTİ

Avrupa borsaları ABD-İran müzakerelerindeki gelişmelere ve İngiltere’deki siyasi belirsizliklere ilişkin haberlerle karışık bir seyir izledi. Bölgede Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın konuşması yakından takip edildi.

Enflasyonun orta vadeli yüzde 2 hedefiyle istikrara kavuşmasını sağlamak için, haziran toplantısında üç ana ECB faiz oranını 25 baz puan artırma kararını aldıklarını anımsatan Lagarde, “Bu kararla, savaşa bağlı belirsizliği yönetmek için iyi bir konumda kalmaya devam ediyoruz.” dedi.

Öte yandan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, partisinin kendisini gelecek seçimde lider olarak görmek istemediğini belirterek görevinden istifa ettiğini açıkladı.

Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,72, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,62 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,25 gerilerken İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

ASYA BORSALARI NEGATİF SEYREDİYOR

ABD ve Avrupa tarafındaki risk algısının yeni günde Asya’ya taşınmasıyla bölge piyasaları negatif seyrediyor. Yapay zeka ve teknoloji odaklı Güney Kore’de Kospi endeksinin yüzde 7,4 düşmesi dikkati çekti.

Analistler, yapay zeka şirketlerine yönelik mevcut soru işaretlerinin yeniden belirmesinin yanı sıra yatırımcıların kar alma güdülerinin de devreye girmesini Kospi endeksindeki sert düşüşün nedenleri arasında gösterdi.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da haziran ayı imalat sanayi PMI 54,9 ile beklentileri aştı. Ülkede hizmet sektörü PMI 51,8 ve bileşik PMI 52,5 ile önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Bunun yanı sıra dolar/yen paritesi 161,9’a çıkarak 3 Temmuz 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine yükseldi.

Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile küresel finans piyasalarını görüşmek üzere çevrimiçi bir toplantı gerçekleştirdi. Katayama yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ve bu faktörlerin potansiyel etkileri de dahil olmak üzere küresel finans piyasalarını çevreleyen durumu görüştük” dedi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 7,4, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,6 düştü.

BORSA GÜNÜ YATAY SEYİRLE TAMAMLADI

Dün, Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, yatay seyirle 14.729,65 puandan günü tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,11 geriledi.

Dolar/TL dünü 46,4670’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,4760’tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ve finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerinin, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.900 ve 15.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

HAVA SAVUNMASINDA YENİ DÖNEM

Raporda, “geçilemez hava savunma şemsiyesi” anlayışının geçerliliğini yitirdiğine dikkat çekildi. Düşük maliyetli kamikaze dronlar ve çoklu füze saldırılarının, gelişmiş hava savunma sistemlerini dahi kapasite ve maliyet baskısı altına alarak aşabildiği kaydedildi.

Modern hava savunmasının yalnızca füze ve radar sistemlerinden oluşmadığı belirtilen raporda, siber güvenlik, elektronik harp ve taarruzi kapasitenin bütünleşik bir savunma mimarisinin vazgeçilmez unsurları olduğu ifade edildi. Ayrıca pahalı önleyici füzelere alternatif olarak lazer ve yönlendirilmiş enerji silahlarının önem kazandığı vurgulandı.

KRİTİK ALTYAPILAR ÖNCELİKLİ HEDEF HALİNE GELDİ

Raporda enerji tesisleri, radar ağları, veri merkezleri ve lojistik hatların artık savaşlarda öncelikli hedefler arasında yer aldığı belirtildi. Karar verici kadrolara yönelik “dekapitasyon” operasyonlarının ise özellikle psikolojik etki oluşturmayı amaçladığı ifade edildi.

Yer altı üretim tesisleri ve güçlendirilmiş sığınakların önemini koruduğuna dikkat çekilen raporda, savaşma kapasitesinin sürdürülebilirliği açısından bu tür yapıların kritik rol oynadığı kaydedildi.

SAVUNMA SANAYİSİNDE “ÜÇ BOYUTLU DERİNLİK” VURGUSU

Raporda, savunma sanayisinde başarının yalnızca ileri teknolojiyle değil, aynı zamanda seri üretim kapasitesi, mühimmat sürdürülebilirliği ve yeterli stok seviyeleriyle mümkün olduğu belirtildi.

Mühimmat stoklarının hızla tükenebildiği modern savaş ortamında, düşük maliyetli ve yüksek üretim kapasiteli sistemlerin geliştirilmesinin stratejik zorunluluk haline geldiği ifade edildi.

TÜRKİYE İÇİN ÖNERİLER

Raporda Türkiye’nin savunma ve güvenlik politikalarına yönelik çeşitli öneriler de yer aldı. Buna göre, Çelik Kubbe projesinin dağıtık, yedekli ve otonom sistemlerle güçlendirilmesi gerektiği belirtilirken, asimetrik tehditlere karşı proaktif savunma anlayışının geliştirilmesi tavsiye edildi.

Bilişsel savaş ve dezenformasyon faaliyetlerine karşı toplumsal dayanıklılığın artırılması gerektiği vurgulanan raporda, siber güvenlik farkındalığının toplumun tüm kesimlerine yayılmasının önemine dikkat çekildi.

Raporda ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki kırılganlıkların küresel ticaret üzerindeki etkilerine işaret edilerek, Türkiye’nin öncülük ettiği Kalkınma Yolu ve Orta Koridor projelerinin alternatif lojistik ve ticaret güzergâhları olarak stratejik değer kazandığı ifade edildi. >>>Haber Merkezi

Çalışmalara ilişkin açıklamada bulunan Prof. Dr. Köse, fiziksel hastaya ihtiyaç duymadan oluşturulan sistemle, yapay hasta modelleri (sentetik hastalar) üzerinden farklı tedavi senaryolarının değerlendirilebildiğini anlattı.

Yapay zeka ve dijital ikiz teknolojilerini bir araya getiren sistemin, tedavi süreçlerinin olası sonuçlarını önceden simüle ederek önemli veriler sunduğunu belirten Köse, sistemin aktif, araştırmacıların kullanımına açık olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Köse, sentetik hastalar üzerinden elde edilen bulguların gelecekteki tedavi yaklaşımlarına yön verebileceğine işaret ederek, “Fiziksel hastalar olmadan, çocukluk çağı akut lösemisi gibi günümüzün en önemli, en kritik kanser türlerinden biri olan kanser araştırmaları odağında tedavi nasıl şekillenebilir? Çok farklı profillerde nasıl başarı veya riskler vardır? Sentetik hastalarda elde ettiğimiz bulgular yardımıyla geleceğin tedavi süreçlerini şekillendirecek bir sistem elde etmiş olduk.” diye konuştu.

Çalışma kapsamında, yaklaşık 1000 sentetik hasta üzerinden analizler gerçekleştirildiğini ifade eden Köse, derin öğrenme modelleri sayesinde ALL tedavisinin olası birçok farklı hasta profilindeki yansımasına dair bulgular elde ettiklerini ve kullanılma potansiyeli taşıyan iki ilacın tespit edildiğini söyledi.

Köse, bunların farklı hastalıkların tedavisinde kullanılan ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış ilaçlar olduğunu belirterek, yapılan simülasyonlarda söz konusu ilaçların mevcut tedavilere eklendiğinde olumlu sonuçlar verildiğinin görüldüğünü kaydetti.

Sistemin, hekimlerin yerine karar veren yapı olmadığını vurgulayan Köse, “Hekimler, uzmanlar, bu sistemden aldıkları bulgularla verimli bir şekilde, zamandan kazanarak yeni araştırmaları tetikleyecek bulguları da kullanarak tedavi süreçlerini daha da iyileştirmiş olacak. İnsan-yapay zeka iş birliğini çok daha üst düzeye ulaştıran, geleceğin sağlık uygulamalarına da göz kırpan bir sistem.” dedi.

BEŞ KATMANLI YAPAY ZEKA MİMARİSİ

STING’in temelinde birbiriyle bağlantılı beş yapay zeka katmanı bulunuyor. İlk aşamada, 314 binden fazla ilaç-protein verisi üzerinde eğitilmiş derin öğrenme modeli, mevcut ilaçlar arasından ALL tedavisinde yeniden kullanılabilecek adayları tespit ediyor.

Sistem tarafından öne çıkarılan bileşikler, moleküler düzeyde güçlü bağlanma özellikleri göstermeleri nedeniyle umut vadeden adaylar arasında değerlendiriliyor.

Araştırmacılara, uluslararası standart tedavi protokolleri ve tamamen özgün tedavi protokolleri tasarlama imkanı sunan STING, farklı tedavi fazları üzerinden ilaç seçenekleri ve uygulama takvimlerinin belirlenmesine imkan sunuyor.

HASTAYA ÖZEL DOZ HESAPLAMASI

Sistem, oluşturulan tedavi planlarını hastanın yaşı, kilosu, genetik özellikleri, D vitamini düzeyi ve yaşam tarzı verileriyle birleştirerek “farmakokinetik (FK) simülasyon”lardan geçiriyor.

Ardından devreye giren genetik algoritma, her hasta için en uygun ilaç dozlarını hesaplayarak, kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına katkı sağlıyor.

Yapılan hesaplamalarla uygun tedavi süreçlerini öğrenen ve sentetik hasta modelleri oluşturabilen derin öğrenme modelleri, sistemin son aşamasında dijital ikiz tabanlı sentetik hastaların üretilmesini sağlıyor. >>>AA

Bakanlıktan edinilen bilgiye göre VDK, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadeleye yönelik kullandığı yapay zeka uygulamalarını genişletiyor.

Başkanlık, mükelleflerin vergisel risklerini doğrudan görebilecekleri ve durumlarını değerlendirebilecekleri yapay zeka destekli yeni nesil dijital hizmet olan Bilinç Platformu’nu bu yıl içinde devreye alacak.

VDK tarafından geliştirilen platformla, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı iletişim modelinin kurulması amaçlanıyor.

Web uygulaması şeklinde çalışacak Bilinç Platformu ile mükelleflerin VDK tarafından tespit edilen risklerinin kendileriyle doğrudan paylaşılması sağlanacak. Böylece mükellefler, herhangi bir denetim ya da ceza sürecine girmeden önce kendi risklerini görerek gerekli değerlendirmeleri yapabilecek.

KARŞI TARAFIN RİSKİNİ DE GÖRECEK

Platformun ilk aşamasında 150’den fazla kural bazlı vergi analizi ile birlikte vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları devreye alınacak. Bu sistem sayesinde mükelleflerin vergisel riskleri sayısal skorlar halinde gösterilecek ve daha objektif, veri temelli değerlendirme imkanı sağlanacak. Yüksek puan alınan senaryolarda mükelleflere söz konusu riskleri bertaraf edecek şekilde sistem üzerinden rehberlik sunulması da hedefleniyor.

Başkanlık tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre edilecek. Bu kapsamda parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler, mükelleflerin bilgisine sunulacak ve kayıt dışılıkla mücadelede yeni dijital denetim katmanı oluşturulacak. Yürüttükleri parasal işlemlerin risk durumunu görecek olan mükelleflerin, bu işlemlerin izlendiğini bilerek vergisel konularda daha dikkatli hareket etmeleri bekleniyor.

Platformda sahte belge kullanımına ilişkin riskler de önemli yer tutacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi’nin çıktıları doğrultusunda mükelleflerin ticari ilişki içinde oldukları taraflardan kaynaklanan riskler, “karşı taraf riski” olarak paylaşılacak. Böylece, mükelleflerin yalnızca kendi işlemleri değil iş yaptıkları taraflardan doğabilecek riskleri de görmeleri sağlanacak.

REHBERLİK İÇİN MÜFETTİŞ GÖREVLENDİRİLECEK

Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek “ikaz denetimi” yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmelerinde fayda görülen hususlar hakkında bilgilendirme yapılacak. Bu sayede mükellefler, olası hatalarını erken aşamada fark ederek düzeltme imkanı bulacak.

Platformun devreye alınmasıyla VDK tarafından yürütülen gözetim programlarının büyük ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor. Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışmasında bulunmak üzere vergi müfettişleri görevlendirilebilecek.

“DENETİM ÖNCESİ BİLİNÇLENME”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde “denetim sonrası müdahale” yerine “denetim öncesi bilinçlendirme” anlayışını tesis edeceklerini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak.” >>>AA

ABD’li yapay zeka şirketi Anthropic, yayımladığı “When AI builds itself” (Yapay zeka kendini ürettiğinde) başlıklı makalesiyle yapay zekanın geldiği son noktayı gözler önüne serip bu çağrılara katıldı.

Şirket tarafından paylaşılan verilere göre, bir yapay zeka modelinin insan müdahalesi olmaksızın kendi halefini tasarlayıp eğitebildiği teorik eşiğin aşılmasının sanılandan çok daha yakın olduğu ve otonom yazılım döngülerinin kurulduğu belirtildi.

Anthropic, yapay zekanın kendi kodlarını kendisinin oluşturması sürecinde büyük bir gelişme yaşandığına dikkati çekerek, Claude yazılım sisteminin kendi üretim kod tabanına entegre edilen kodların yüzde 80’inden fazlası doğrudan modelin kendisi tarafından yazıldığını ve bu oranın 2025 yılı başlarında tek haneli rakamlarda olduğunu vurguladı.

YAPAY ZEKANIN 5 AŞAMALI YOLCULUĞUNDA 4. AŞAMADAYIZ

Şirket, raporunda yapay zekadaki gelişimi 5 aşamaya bölüyor. İlk aşamada Claude’de çalışmanın tıpkı normal bir şirkette çalışmak gibi olduğu belirtilirken, 2023 ile 2025 dönemini kapsayan ikinci aşamada çalışanların artık üretken yapay zekalardan yardım alarak kod yazdıklarını, 2025-2026 dönemini kapsayan üçüncü aşamada ajan yapay zekaların kendi kendine kod yazabilir hale geldiğini, bugün gelinen durumda kodları kendi kendine çalıştıran ve işleri diğer yapay zekalara devredebilen bir konuma geldiğine işaret ediliyor.

Şirketin son aşama olarak tahmin ettiği 5. aşamada ise ajanların kendi başlarına modeller oluşturup eğitebilecek kadar yetenekli hale geleceği ve bunun gerçekleşmesi durumunda yapay zekanın gelecekteki sürümlerinin bizzat kendisi tarafından sürekli olarak geliştirilebileceğini belirtiliyor.

“YAPAY ZEKAYI DURDURALIM” ÇAĞRILARI YÜKSELİYOR

Anthropic şirketinin yanı sıra dünya çapında daha önce de yapay zekanın durdurulması yönünde pek çok çağrı yapıldı. Future of Life Institute (FLI) tarafından Mart 2023’te yayımlanan ve aralarında ABD’li iş insanı Elon Musk gibi ünlü figürlerin de bulunduğu kişiler tarafından imzalanan mektuba göre, yapay zeka laboratuvarlarına GPT-4’ten daha güçlü sistemlerin eğitimini en az 6 ay süreyle derhal durdurma çağrısı yapılmıştı.

Mektupta, insan zekasıyla yarışan yapay zeka sistemlerinin toplum, ekonomi ve demokrasi için derin riskler barındırdığı vurgulanırken, dezenformasyon dalgası, kitlesel iş kayıpları ve en nihayetinde “medeniyetin kontrolünü kaybetme” riski gibi distopik senaryolara dikkat çekilmişti.

Yapay zeka alanında benzer bir çağrının geçen mayıs ayında Papa 14. Leo’dan gelmesi tüm dünyada geniş yankı uyandırdı. Papa, “Magnifica Humanitas (Muhteşem İnsanlık)” adıyla yayımladığı genelgeyle yapay zekanın yalnızca teknik olarak durdurulmasını değil, askeri, ekonomik ve bilişsel rekabet zihniyetinden arındırılarak silahsızlandırılmasını talep etti.

YAPAY ZEKA YATIRIMLARI ARTARAK DEVAM EDİYOR

Yapay zekanın durdurulması konusundaki çağrılar giderek artarken, küresel yapay zeka pazarı, tarihin en hızlı büyüyen teknoloji sektörlerinden biri haline geldi. Sektöre yapılan yatırımların ve harcamaların boyutu, sistemlerin durdurulmasını engelleyen en büyük engellerden biri olarak görülüyor.

Gartner tarafından Mayıs 2026’da yayımlanan yapay zeka raporuna göre, küresel yapay zeka harcamalarının 2026 yılında 2,59 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu rakam, 2025 yılındaki 1,76 trilyon dolarlık harcamaya kıyasla yüzde 47 oranında devasa bir yıllık büyümeye işaret ediyor. Şirket, yapay zeka harcamalarının 2027 yılında yaşayacağı artışla 3,49 trilyon dolara yükseleceğini öngörüyor. >>>AA

“45 PROJEYLE FİKİRLERİMİZİ HAYATA GEÇİRDİK”

Serginin açış konuşmasını yapan Yönetim Bilişim Sistemleri dördüncü sınıf öğrencisi İrem Sena Horozcu, dönem boyunca edindikleri teorik bilgileri uygulamaya dönüştürerek teknolojiyle buluşturduklarını belirtti. Horozcu, “Bir dönem boyunca aldığımız teorik eğitimin yanı sıra bu bilgileri nasıl hayata geçirebileceğimizi, nasıl üretime dönüştürebileceğimizi ve teknolojiyle nasıl entegre edebileceğimizi ortaya koymak için bugün buradayız. Toplam 45 projeyle ziyaretçilerimizin karşısına çıkıyoruz” dedi. Projelerin temel amacının güncel sorunlara yenilikçi çözümler geliştirmek olduğunu ifade eden Horozcu, “Teknolojiyi merkeze alan çalışmalarımızla hem bölümümüzü hem de öğrencilerimizin üretkenliğini temsil ediyoruz. Öğrencilerimizin büyük emek vererek hazırladığı projeleri tanıtmak, fikir alışverişinde bulunmak ve geri bildirim almak bizim için çok değerli. Bu nedenle tüm ziyaretçilerimizi stantlarımıza bekliyoruz” diye konuştu.

“ÖĞRENCİLERİMİZ KÜRESEL SORUNLARA DOKUNAN PROJELER GELİŞTİRDİ”

Yönetim Bilişim Sistemleri Bölüm Başkanı Doç. Dr. Fatih Özdinç, öğrencilerin dönem boyunca edindikleri teorik bilgileri küresel sorunlara çözüm üretecek projelere dönüştürdüklerini söyledi. Özdinç, “Öğrencilerimizin eğitim sürecinde kazandıkları teorik bilgilerin, küresel sorunlara nasıl dokunabileceğini ve gerçek hayatta nasıl karşılık bulabileceğini ortaya koymaya çalıştık. Bu yaklaşım sonucunda birbirinden değerli ve nitelikli projeler ortaya çıktı” ifadelerini kullandı.

“ÖĞRENCİLERİMİZLE BAĞIMIZ MEZUNİYET SONRASINDA DA DEVAM EDECEK”

Mezuniyet sonrasında da öğrencilerle bağlarını sürdürmek istediklerini ifade eden Özdinç, “Öğrencilerimiz mezun olduktan sonra da iletişimimizi devam ettirmeyi, küresel ölçekteki sorunlara birlikte çözüm üretmeyi ve yeni sorun alanlarını birlikte tespit etmeyi önemsiyoruz. Onları geleceğe uğurlarken yalnızca birer mezun değil, topluma değer katan bireyler olarak yollarına devam etmelerini arzu ediyoruz” diye konuştu.

“İLK MEZUNLAR OLARAK FAKÜLTEMİZ TARİHİNDE ÖNEMLİ BİR YERE SAHİPSİNİZ”

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gökhan Demirtaş, Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümünün ilk mezunlarının fakülte açısından önemli bir dönüm noktasını temsil ettiğini ifade etti. Kendisinin de fakültenin 2003 yılı mezunlarından olduğunu hatırlatan Demirtaş, “Fakültemiz ilk mezunlarını 1978 yılında verdi. Bugün 1978 mezunlarıyla bir araya geldiğimizde onlara büyük bir saygıyla yaklaşıyor ve tecrübelerinden faydalanmaya çalışıyoruz. Sizler de Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümünün ilk mezunları olarak Fakültemizin tarihinde önemli bir yere sahipsiniz. Belki bugün bunun farkında olmayabilirsiniz ancak bölümümüzde verilecek eğitimin geleceğine yön verecek temel standartları sizler oluşturuyorsunuz” dedi.

“PROJE TABANLI EĞİTİM FAKÜLTEMİZDE BİR KURUM KÜLTÜRÜNE DÖNÜŞTÜ”

Fakültede son yıllarda proje tabanlı ve uygulamalı eğitim anlayışının güçlendiğine dikkat çeken Demirtaş, “Fakültemiz uzun yıllar daha çok teorik ağırlıklı bir eğitim yapısına sahipti. Ancak Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümünün katkısıyla uygulamalı derslerin ve proje temelli çalışmaların daha görünür hale geldiğini düşünüyorum. Öğrenci projeleri geçmişte de vardı ancak bunun bir kurum kültürüne dönüşmesi son iki-üç yılda gerçekleşti. Sizlerin başlattığı bu anlayışın artarak devam edeceğine ve diğer bölümlere de örnek olacağına inanıyorum” diye konuştu.

“TECRÜBELERİNİZ EĞİTİM-ÖĞRETİM FAALİYETLERİMİZE YOL GÖSTERECEK”

İlk mezunlarla iletişimin sürdürülmesinin önemine vurgu yapan Demirtaş, “Mezun olduktan sonra da fakültemizle bağlarınızı koparmayın. Tecrübeleriniz eğitim-öğretim faaliyetlerimizin geliştirilmesinde bize yol gösterecektir. Biz de kariyer yolculuğunuz boyunca sizlere destek olmaya devam edeceğiz. Bugün ortaya koyduğunuz emekler için sizleri kutluyor, başta Bölüm Başkanı Doç. Dr. Fatih Özdinç olmak üzere katkı sunan tüm akademisyenlerimize teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı. >>>Haber Merkezi

“KLASİK İNSAN TİPİ ORTADAN KALKTI”

Prof. Dr. Ahmet Dağ, “Posthüman Gelecek ve Gençlik: İnsan Nereye Evriliyor?” başlıklı sunumunda teknolojinin insan doğası üzerindeki etkilerini değerlendirerek, insanlığın bugünkü noktaya ani olarak değil, tarihsel bir evrilme sürecinin sonucunda ulaştığını ifade etti. Klasik insan tipinin ortadan kalktığını söyleyen Dağ, “Şu an insanlar ilk uyandıklarında pencerelerini değil, telefon ekranlarını açıyorlar. Karşımızda duran teknolojik dünya sadece bize bilgi vermiyor; bizim davranışsal, duyusal ve düşünsel verilerimizi de elimizden alıyor. Artık arzularımızın bile algoritmalarla yönlendirildiği bir çağdayız” dedi. Yapay zekânın tarihsel gelişiminin Alan Turing’den ünlü satranç oyuncusu Kasparov’un yazılım Deep Blue’ya yenilmesine kadar uzandığını belirten Dağ, bu algoritmik yapının ise tehlikeli olduğunu kaydetti. Mevcut yapay zekâ sistemlerinin beş temel sorun barındırdığını ifade eden Dağ, “Yapay zekâya ait bu yapılar; beyaz adam eksenli (etnosantrik), Avrupa merkezli (eurosantrik), seküler/ateistik, kadın-erkek dualitesini reddeden cinsiyetsiz ve İslamofobik bir zihin koduyla inşa edildi” diye konuştu.

“GENÇLERİN, DİSİPLİNLER ARASI OKUMA BİÇİMİ EDİNMESİ ŞART”

Descartes, Leibniz ve Wittgenstein gibi dâhilerin hem matematikçi, hem fizikçi hem de filozof olduklarına dikkat çeken Dağ, “Biz pozitivizmi Fransızlardan bile daha katı uygulayarak akademide duvarlar ördük. Fizikçinin felsefeden, felsefecinin matematikten anlamadığı bir yapı kurduk. Uzmanlaşmayı ‘Ben sadece bunu bilirim, başka bir şeye karışmam’ şeklinde algıladık. Bu büyük bir hatadır. Gençlerimizin bu tekelci ve kısır döngüyü kırmak için disiplinler arası bir okuma biçimi edinmesi şarttır” ifadelerini kullandı. Akademi dünyasında “aşırı uzmanlaşma” hastalığının olduğunu ve bilim dallarının birbirinden koparıldığını ifade eden Dağ, yapay zekâ çalışmalarının sadece teknik bir alan olmadığını, felsefe, mantık, antropoloji ve teolojiyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı.

“YAPAY ZEKÂ ARAŞTIRMACILARI, FELSEFEYİ ÇOK İYİ BİLİYOR”

Türkiye’deki mühendislik eğitiminde felsefe ve antropoloji bilimlerine gerektiği kadar önem verilmediğini ifade eden Dağ, Batıdaki kuantum ve yapay zekâ araştırmacılarının felsefeyi çok iyi bildiğini söyledi. Dağ, “Bizim mühendislerimiz felsefeyi, antropolojiyi lüzumsuz görüyor; ders listelerinden çıkarıyor. Hatta sadece kendine yetecek kadar matematik bilerek lisans eğitimini tamamlıyor. Bilimleri birbirinden koparıp kutuplaştırdığımız müddetçe, bilimin ve teknolojinin sadece ‘kullanıcısı’ oluruz; onun üzerine etik ve özgün bir değer inşa edemeyiz” dedi.

“SİLİKON VADİSİ, 4-5 YIL ÖNCE BÜNYESİNE TEOLOGLAR DÂHİL ETTİ”

Dağ, “Biz felsefeyi ya da ilahiyatı bu işlerden uzak görürken, Silikon Vadisi bundan 4-5 yıl önce bünyesine teologlar (ilahiyatçılar) dâhil etti. Max Tegmark gibi dünyaca ünlü bir fizik mühendisi, yazdığı kitaplarda teolojiyi, sosyolojiyi ve felsefeyi harmanlıyor” dedi. Bilimlerin birbirine düşman ya da kutup değil, akraba ve kardeş olduğunun kabul edilmesi gerektiğini vurgulayan Dağ, “Uzmanlaşmak ‘başka hiçbir şey bilmemek’ anlamına gelmiyor. Nanoteknoloji, biyoteknoloji, genetik, yapay zekâ ve psikofarmakoloji gibi yeni nesil alanlara yönelirken felsefi ve etik okumaları da bırakmamak gerekiyor” diye konuştu. Konferans, soru cevap bölümünün ardından Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Murat Peker’in Prof. Dr. Ahmet Dağ’a teşekkür belgesi takdim etmesiyle sona erdi. >>>Haber Merkezi

48 saatlik programda proje geliştirmesi istenen öğrenciler, aralarında iş bölümü yaparak uzayda bulunan yerli uyduların güvenliğini sağlamayı amaçlayan çalışma yürüttü.

Öğrenciler, yerli uydularının uzaydaki dolaşımları sırasında birbirleriyle ve uzay çöpleri çarpışma risklerini simüle eden, olası bir çarpışma anını bildiren Kovaryans Odaklı Risk Uyarı (KORU) sistemi geliştirdi. Sistem, çarpışma riskini tespit ettiği anda uydunun yönünün ve hızının değiştirilmesi gerektiğine dair uyarı gönderiyor.

Proje, uyduların ömrünü uzatmayı ve çarpışmaya bağlı ekonomik kaybın önüne geçmeyi amaçlıyor.

“3 AŞAMALI RİSK UYARI SİSTEMİ VAR”

Projede yer alan öğrencilerden bilgisayar mühendisliği 2. sınıf öğrencisi Mahmut Donalı, AA muhabirine, “KORU” sisteminin testlerini yaptıklarını, 28 Türk uydusunu izlemeye aldıklarını söyledi.

Yapay zeka destekli sistemin olası risk anında 3 farklı uyarı gönderdiğini belirten Donalı, şöyle devam etti: “Uyduların son 6 yıl içindeki hareketlerini ve gözlemlerini bir dosya içine aldık. Bu dosyaları simülasyon ortamımıza aktardık. Bununla ilgili bir yapay zeka modeli eğittik. Bu yapay zeka modelini de bir programlama dili üzerinden geliştirdik ve ardından simülasyon ortamında bütün uyduları ve uzay çöplerini yerleştirerek uyduların gezinimlerini sağladık.”

Donalı, uyduların güncel hareketlerini, doğrultularını, yön ve hızlarını simülasyon ortamında takip ettiklerini anlatarak, “3 aşamalı risk uyarı sistemi var. Kırmızı, turuncu ve yeşil uyarımız var. Bu uyarı sisteminde kırmızı uyarıdaysa eğer çarpışma riskinin bulunduğunu gösteriyor ve bizim uydumuzun kuzey yönünde 15 metre/saniyelik bir hareket yapmasını ve kullanacağı yakıt miktarını gösterebiliyoruz.” ifadesini kullandı.

Türkiye’nin güncel 28 uydusunu takip edebildiklerini kaydeden Donalı, “TUA Astro Hackaton finali olacak. Biz de bu projeler arasında yer alacağız. Projemiz başvuru aşamasında, kabul gelmesini bekliyoruz. Beklentimiz derece almak ve geliştirdiğimiz projeyi Türkiye Uzay Ajansının uzay çalışma programına eklemek. Uyduların takibini güzel bir şekilde sağlamak istiyoruz.” diye konuştu. Yapay zeka makine öğrenmesi bölümü 2. sınıf öğrencisi Hiranur Sözeri de olası çarpışma riskinin önüne geçmeyi amaçladıklarını dile getirerek, “Herhangi bir çarpma olmadığı için uyduda paneller veya herhangi bir şey zarar görmeyecek. Uydumuzun maliyeti düşüp ömrü artmış olacak.” dedi. >>>AA

Eyalet yönetimi, ChatGPT’nin sahibi olan şirket OpenAI’ı, aldatıcı ve haksız ticaret uygulamaları, ihmali ve ürün sorumluluğu yasalarını ihlal etmesi gerekçesiyle suçlayarak şirketin üst yöneticisi (CEO) Sam Altman’ın da firmasının tutumundan kaynaklanan insan hayatına yönelik riski tamamen görmezden geldiğini savundu.

Dava dilekçesinde, ChatGPT hakkında toplu katliam yapanlara yardım etmek, intiharı teşvik etmek, insanları kamuoyu önünde küçük düşürmeye neden olmak, reşit olmayanları ebeveyn gözetimi olmadan bir araca bağımlı hale getirmek ve kullanıcıların eleştirel düşünme becerilerini kaybetmelerine neden olmak gibi bir dizi suçlama yer alıyor.

CHATGPT’NİN “ETİK DUYARLILIK EKSİKLİĞİ” GENÇLER AÇISINDAN ENDİŞE VERİCİ

Florida Başsavcısı Uthmeier, “Sam Altman ve ChatGPT, çocuklarımızın güvenliği ve emniyeti yerine yapay zeka yarışını seçti. Kamu güvenliği yerine karı seçtiler ve biz Florida’da buna izin vermeyeceğiz.” ifadelerini kullandı.

Pensilvanya eyalet yönetimi de “Character.AI” isimli yapay zeka sohbet robotunun kendisini doktor gibi tanıtarak kullanıcıları lisanslı bir hekimden tıbbi tavsiye aldıklarını düşünmeye sevk ettiği gerekçesiyle robotu geliştiren şirkete dava açmıştı. >>>AA

Bu kapsamda, kamu, özel ve gönüllü kuruluşlar arasında işbirliğine katkı amacıyla oluşturulan Bilişim Teknolojileri, İletişim ve Yapay Zeka Çalışma Grubu araştırmalarını yoğunlaştırdı.

Bilim insanlarından oluşan çalışma grubu, ilerleyen günlerde başta çalıştaylar olmak üzere çeşitli etkinliklerle yapay zekanın farklı alanlarda kullanımını, etkilerini ve atılabilecek adımları değerlendirecek. Ortaya konulacak çıktılar, karar alıcılara raporlanacak. Akademi, bu çalışmalarla yapay zeka alanında kurum ve kuruluşlara danışmanlık yapmayı planlıyor.

Ayrıca, Türkiye’de bilişim teknolojisi alanındaki araştırmalar için teknik altyapının güçlendirilmesi ve insan gücünün artırılması amaçlanıyor.

DÜNYADAKİ UYGULAMALAR DA ANALİZ EDİLİYOR

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Akademinin çeşitli alanlarda çalışma grupları olduğunu, bunlardan birinin de yapay zeka üzerine çalıştığını söyledi.

Şeker, kurulan çalışma gruplarında, belirlenen alanlarda dünyada neler yapıldığını, kimlerin hangi çalışmaları yürüttüğünü, Türkiye’nin bu alanlarda ne tür eksiklikleri olduğunu ve ilgili teknolojilerden daha verimli ve başarılı nasıl istifade edilebileceğini analiz ettiklerini bildirdi.

TÜBA’nın kendi üyeleri başta olmak üzere Türkiye’den ve yurt dışından öne çıkan bilim insanlarını davet ettiğini vurgulayan Şeker, çevrim içi toplantılarla da konuyu değerlendirmeye, rapor hazırlamaya ve kitaplaştırmaya gayret ettiklerini anlattı.

YAPAY ZEKANIN HUKUK VE EĞİTİMDEKİ ETKİLERİ İNCELENİYOR

Şeker, son dönemde yapay zekaya ilişkin 3 başlık üzerinde çalıştıkları bilgisini vererek, şöyle konuştu:

“Bunlardan biri, yapay zekanın iklim değişikliğiyle beraber ortaya çıkacak salgınlar ve afetlerde nasıl kullanılacağına yönelik yapmış olduğumuz çalışmalar. Bunun yanı sıra hukukta ve eğitimde yapay zekanın nasıl kullanılabileceği gündemimizde. Bunların her birinin stratejik anlamda önemi söz konusu.”

Türkiye’nin yapay zeka alanında strateji belgeleri bulunduğunu ve yenisinin hazırlandığını hatırlatan Şeker, “Biz de hazırladığımız raporları ilgili komisyonlara ve bakanlıklara gönderiyoruz. Oralardan dönüş oluyor, istifade etmek üzere danışman talepleri geliyor. TÜBA olarak onları da karşılıyoruz.” dedi. >>>AA

Axios’un haberinde ABD’li ve İranlı müzakerecilerin ateşkesin uzatılması ve İran’ın nükleer programı konusunda müzakerelerin başlatılmasına yönelik 60 günlük bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya vardığı ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın buna henüz nihai onayı vermediği aktarılmıştı.

Söz konusu mutabakat metninin imzalanması durumunda Hürmüz Boğazı’nın herhangi bir kısıtlama olmaksızın açılacağının bildirildiği haberde, ABD’nin de İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracağı belirtilmişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran ile yürütülen müzakerelerde, nükleer program konusunda bazı anlaşmazlıkların devam ettiğini ancak tarafların anlaşmaya “çok yakın” olduğunu açıkladı.

Yeni haftada yapay zeka rallisinin jeopolitik riskleri dengelemesiyle küresel piyasalarda pozitif bir seyir izleniyor.

Öte yandan ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın (USMCA) Ortak Gözden Geçirme sürecine ilişkin ilk ikili görüşmelerin tamamlandığı bildirildi. Müzakerecilerin ilk turunda otomotiv menşe kuralları, çelik ve alüminyum ile ekonomik güvenlikle ilgili öncelikli konuları ele aldı.

Bu arada Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) başkanları, Orta Doğu’daki savaşın küresel ekonomi, enerji ve ticarete etkilerine yönelik uyarılarda bulundu.

Kurumlardan yapılan açıklamalarda, “Gemi trafiği akışı normale dönmezse, kuzey yarım kürede yaz aylarındaki en yüksek petrol talebi öncesinde küresel petrol stoklarının hızla tükenmeye devam etmesi, yakıt güvenliği, piyasa koşulları ve daha geniş çaplı ekonomik dayanıklılık açısından giderek artan riskler oluşturacaktır.” denildi.

Taraflar arasında anlaşma sağlanabileceğine ilişkin iyimserliğe karşın sürecin zorlu geçeceğine dair değerlendirmeler yatırımcılarda kafa karışıklığına yol açıyor.

ABD’de cuma günü açıklanacak istihdam raporundaki tarım dışı istihdam verisi haftanın gündeminin en önemli maddesi olarak öne çıkarken, söz konusu verinin yatırımcılara işgücü piyasasının durumu hakkında ipucu vermesi ve yapay zekanın iş gücü piyasasında neden olduğu dönüşümlerin hangi alanlarda ortaya çıktığını göstermesi bekleniyor.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin iyimserliği zedelemesi petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde yüzde 1,3 artışla 92,6 dolara yükseldi.

Petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyonist baskıların etkisiyle etkiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,47’de seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99 seviyesine çıkarken, altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 510 dolardan işlem görüyor.

NEW YORK BORSASI POZİTİF SEYRETTİ

New York borsasında ABD ile İran arasında çatışmayı sona erdirecek bir mutabakata varıldığına dair haberlerle pozitif bir seyir izlendi.

Kurumsal tarafta Dell Technologies, piyasaların kapanışının ardından yayımladığı bilançosunda güçlü gelir artışı bildirdi. Bu yıl genelindeki gelir beklentilerini de yükselten şirketin hisseleri cuma günü yüzde 33 değer kazandı.

Bu gelişmelerle, cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,72, S&P 500 endeksi yüzde 0,22 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,21 değer kazandı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

AVRUPA BORSALARINDA KARIŞIK BİR SEYİR İZLENDİ

Avrupa borsalarında, söz konusu gelişmelerin etkisiyle karışık bir seyir izlendi. Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra Avrupa’da geçen hafta önemli makroekonomik veriler de öne çıktı.

Fransa’nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH), yılın ilk çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. Almanya’da mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık beklentilerin aksine yüzde 0,2 azalırken, yıllık yüzde 2,6 ile beklentilerin altında arttı. Ülkede, TÜFE nisanda aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,9 artmıştı.

Öte yandan Almanya Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği’nin (AB) en büyük 6 ekonomisinin, sermaye piyasalarında entegrasyonu ve işbirliğini derinleştirmek amacıyla ortak tutum üzerinde anlaştığı bildirildi.

Bu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,42 değer kazanırken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,16 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,07 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

ASYA BORSALARI ÇİN HARİÇ POZİTİF SEYREDİYOR

New York borsasındaki pozitif seyir yeni haftada Asya piyasalarına da taşındı.

Nvidia’nın Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang’ın bu hafta Güney Kore’ye yapacağı ziyarette ülkenin önde gelen teknoloji yöneticileriyle görüşeceğine dair haber akışıyla Güney Kore borsasında sert yükselişler görülürken, LG’nin hisseleri yüzde 30’a yakın yükseldi.

Öte yandan Çin’de mayıs ayına ilişkin imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksinin (PMI) 52,2’den 51,8’e gerilemesinin ardından ülkede pay piyasalarında satış ağırlıklı bir seyir öne çıkıyor.

Bu gelişmelerle Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,9, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 değer kazanırken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Güney Kore’de Kospi endeksi 8.874,16 puanla, Japonya’da Nikkei 225 endeksi 67.231,28 puanla rekor seviyeyi gördü.

BORSA KISA İŞLEM HAFTASINI DÜŞÜŞLE TAMAMLADI

Salı günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,64 değer kaybederek 13.662,75 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise salı günü normal seansı yüzde 2,6 düşüşle tamamladı.

Kurban Bayramı tatili nedeniyle geçen hafta çarşamba, perşembe ve cuma günlerinde işlem gerçekleşmedi.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbir ve uygulamalara 12 Haziran seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı.

Dolar/TL kuru cuma gününü yüzde 0,1 azalışla 45,8483’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,9150’den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde büyüme, imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), yurt dışında ise ABD ve Avrupa’da açıklanacak imalat sanayi PMI, ABD’de ISM imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, Avro Bölgesi’nden işsizlik oranının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.700 ve 13.800 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistler, GSYH’nin birinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,7 artacağını tahmin ediyor. Öte yandan ekonomistlerin 2027 sonuna ilişkin büyüme tahminlerinin medyanı yüzde 4,50 oldu. >>>AA

BLUEVISION’ın, büyük ticari gemilerden lüks yatlara, insansız deniz araçlarından askeri platformlara kadar geniş bir yelpazede hizmet vermesi, deniz emniyetini en üst düzeye çıkarması hedefleniyor.

BLUEVISION, deniz trafiğinde durumsal farkındalığı artırmak amacıyla modüler karar destek ve navigasyon yardımcı ürünü olarak geliştirildi. Geleneksel yöntemlerin aksine sadece kamera verilerini kullanmakla kalmıyor, AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) sensör verileriyle kameradan elde edilen bilgileri eşleştirerek “güvenli deniz resmini” oluşturuyor. Sistemin en dikkat çekici özelliği, radarın kör kaldığı veya tespit etmekte zorlandığı küçük botlar, şamandıralar ve su üstündeki insan gibi unsurları gerçek zamanlı konumlandırabilmesi olarak öne çıkıyor.

Modüler yapısıyla kolay entegrasyonu da mümkün kılan sistem, gelişmiş bilgisayarlı görü ve akıllı füzyon teknolojileri üzerine inşa edildi. Donanım tarafında termal ve gündüz kameraları, yüksek işlem gücüne sahip yapay zeka işleme ünitesi ve dokunmatik görüntüleme paneli barındırıyor.

BLUEVISION, gece ve gündüz şartlarında tam performansla çalışma kapasitesine sahip bulunuyor, canlı video akışı üzerine dijital verilerin bindirilmesiyle operatöre anlık bilgi sunumu sağlıyor. Su üstündeki nesneleri (gemi, bot, şamandıra ve benzeri) otomatik sınıflandırıyor ve coğrafi konumlarını hassasiyetle tahmin ediyor. Çarpışma riski içeren durumlarda operatörü sesli ve görsel uyarılarla destekleyen “dijital gözcü” yaklaşımı sunuyor.

BLUEVISION, kısa sürede kritik platformlarda kendisini kanıtladı. Türk Deniz Kuvvetleri envanterine giren SANCAR Silahlı İnsansız Deniz Aracı (SİDA), otonom navigasyon ve arama kurtarma görevlerinde BLUEVISION teknolojisini kullanmaya başladı. Sistem, HAVELSAN’ın ADVENT Savaş Yönetim Sistemi ile tam entegre çalışarak otonom seyir emniyetini destekliyor.

Ayrıca VN Maritime ve Piloda Shipyard iş birliğiyle RAFNAR botlarına entegre edilen sistem, ticari konteyner gemilerinde de mürettebatın kullanımına açıldı.

HAVELSAN, BLUEVISION ile sadece standart navigasyon aracı değil istihbarat, gözetleme ve keşif (İGK), arama kurtarma (SAR) ve hatta denizaltılar için periskop gözetleme gibi özel modüller sunan kapsamlı çözüm sağlıyor. Sürekli öğrenen ve yazılım güncellemeleriyle yeni senaryolara uyum sağlayan bu altyapı, denizlerde insan hatasını minimize ederek operasyonel verimliliği artırıyor. >>>AA

Yapay zeka yarışında ABD teknoloji şirketleri ve yatırım gücüyle, Çin ise devlet destekli ölçek ekonomisiyle öne çıkarken AB, yapay zekayı sadece ekonomik fırsat olarak değil vatandaş hakları, veri güvenliği, şeffaflık ve kamu güveni meselesi olarak görüyor.

GÖZLER, YASAL DÜZENLEMELERDE

AB’nin Yapay Zeka Yasası (AI Act), 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe girdi. Yapay zeka kullanımına aşamalı olarak katı kurallar getiren yasanın çeşitli hükümleri farklı zamanlarda uygulamaya alınıyor.

Yasa, sadece şirketlerin faaliyetlerini düzenlemekle kalmıyor, bireyleri yapay zekanın kötüye kullanımına karşı korumayı da hedefliyor.

Bu kapsamda son olarak AB ülkeleri, rızasız cinsel içerik üretmek için kullanılan yapay zeka uygulamalarını yasaklama konusunda anlaştı. Yapay zeka tarafından oluşturulan içerikler için şeffaflık çözümlerinin uygulanmasına yönelik geçiş süresi 6 aydan 3 aya indirildi, son tarih ise 2 Aralık 2026 olarak belirlendi.

Öte yandan, yasa kapsamında AB, bazı kuralları sadeleştirmeyi ve “yüksek riskli sistemlere” yönelik uygulama takvimini ertelemeyi içeren değişikliklerde de uzlaştı.

Ağustos ayında başlaması beklenen bazı yükümlülüklerin, bağımsız yüksek riskli yapay zeka sistemlerinde 2 Aralık 2027’ye, ürünlere entegre edilmiş yüksek riskli yapay zeka sistemlerinde 2 Ağustos 2028’e ertelenmesi öngörüldü. Söz konusu anlaşma, üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosunun resmi onayının ardından geçerli olacak.

5 DEV YAPAY ZEKA FABRİKASI YOLDA

Yapay zeka teknolojisinde ABD ve Çin yarışına ortak olmaya çalışan AB, bu alanda altyapısını güçlendirmeye yönelik adımlara ağırlık verdi.

Avrupa Komisyonunun “AI Continent Action Plan” girişimi, veri ve bilgi işlem altyapısı, yetenek, algoritma geliştirme, sektörlerde kullanım ve kuralların sadeleştirilmesi başlıklarına odaklanıyor.

Plan kapsamında 2027’ye kadar süper bilgisayar altyapılarına 10 milyar avroluk bütçe öngörüldü. “Yapay zeka giga fabrikaları”na özel sektör yatırımları da teşvik edilecek.

AB genelinde 5 dev yapay zeka fabrikası için 20 milyar avroluk yatırım da harekete geçirilecek. Böylece mevcut yapay zeka fabrikalarının 4 katından fazla seviyede çipe sahip büyük ölçekli tesisler devreye alınmış olacak. Bu tesisler, karmaşık yapay zeka modellerini eğitmek ve geliştirmek için devasa bilgi işlem gücü ve veri merkezlerini entegre edecek. Bu yolla özel sektör yatırımlarının da artırılması amaçlanıyor.

SÜPER BİLGİSAYARLAR DEVREDE OLACAK

Bu fabrikalar, Avrupa’nın yapay zeka alanındaki işlem gücü açığını kapatmayı amaçlıyor.

Avrupa Komisyonuna göre AI Factories, süper bilgisayar merkezleri, üniversiteler, KOBİ’ler, sanayi kuruluşları ve finans aktörlerini bir araya getirerek güvenilir yapay zeka modelleri ve uygulamaların geliştirilmesini sağlayacak. AB’de 19 AI Factory ve 13 bağlantılı merkez faaliyette bulunuyor. Komisyon, en az 9 yeni yapay zeka odaklı süper bilgisayarın da devreye alınmasını hedefliyor.

AB’nin yapay zeka yaklaşımı yalnızca büyük dil modelleriyle sınırlı kalmıyor. Sağlıkta erken teşhis ve tıbbi görüntüleme, üretimde kalite kontrol ve verimlilik, enerjide şebeke yönetimi, ulaştırmada trafik optimizasyonu ve kamu hizmetlerinde dijitalleşme, Avrupa’nın yapay zekayı kullanmak istediği başlıca alanlar arasında yer alıyor.

AB, REKABETTE GERİ KALDI

AB, aldığı kararlara karşın yapay zeka yarışında dünyanın önde gelen ülkelerinin gerisinde kaldı.

AB içinde üç “dikkate değer” yapay zeka modeli öne çıkıyor. Bu üç modelin tamamı Fransa merkezli Mistral AI tarafından geliştirilen Mistral Large, Mistral Large 2 ve Pixtral Large oldu.

Şirket, OpenAI, Anthropic ve Google gibi ABD merkezli aktörlere karşı en güçlü rakip olarak görülüyor.

Mistral Large 3, Mistral Medium 3.5, Magistral ve Le Chat, Avrupa’nın hem açık ağırlıklı model geliştirme hem de kurumsal yapay zeka çözümleri alanındaki en önemli örnekleri arasında yer alıyor.

Almanya’nın Aleph Alpha firmasının ürettiği yapay zeka modelleri kamuya yönelik uygulamalarıyla ön plana çıkmaya çalışırken Black Forest Labs’ın ürünleri, görsel üretim ve düzenleme alanında söz sahibi olmayı hedefliyor.

İngiltere, İtalya, İsveç, Hollanda, Belçika’nın da aralarında olduğu Avrupa ülkeleri de yapay zeka alanındaki şirketleri ve yeni stratejilerle sürece dahil olmayı planlıyor.

Stanford Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre ABD merkezli şirketler 59, Çin merkezli şirketler 35 dikkate değer yapay zeka modeli geliştirirken son verilere göre Avrupa 3 modelle sınırlı kaldı. Bu tablo, yapay zeka yarışında model geliştirme kapasitesinin halen ABD ve Çin merkezinde yoğunlaştığını, Avrupa’nın ise regülasyon gücüne rağmen üretim tarafında daha sınırlı konumda bulunduğunu gösteriyor. >>>AA

Teknik olarak bakıldığında cevap oldukça net. Yapay zekâ sistemleri insan verileriyle eğitiliyor. Yazdığımız metinler, yüklediğimiz fotoğraflar, yaptığımız aramalar, izlediğimiz videolar ve hatta internette geçirdiğimiz süre bile bu sistemlerin öğrenme kaynağı hâline geliyor. Bir başka ifadeyle yapay zekâ, insan davranışlarını analiz ederek gelişiyor. Bugün kullanılan büyük dil modelleri milyonlarca kitap, makale, forum mesajı ve dijital içerik üzerinden eğitildi. Yani ilk bakışta öğretmen insan, öğrenci ise makine gibi görünüyor.

Fakat işin dikkat çekici tarafı tam da burada başlıyor. Çünkü zamanla bu ilişki tersine dönmeye başladı.

Bugün sosyal medya platformları hangi içerikleri göreceğimizi belirliyor. Video platformları ne izleyeceğimizi öneriyor. Alışveriş siteleri ne satın alabileceğimizi tahmin ediyor. Hatta bazı yapay zekâ sistemleri hangi habere inanacağımızı, hangi müziği seveceğimizi veya hangi görüşlere daha yakın hissedeceğimizi bile dolaylı olarak etkiliyor. İnsanlar artık yalnızca teknolojiyi kullanmıyor; aynı zamanda teknoloji tarafından yönlendiriliyor.

Özellikle genç kuşak için bu durum çok daha görünür hâlde. Algoritmalar, insanların dikkat sürelerini analiz ederek içerik sunuyor. Kısa videoların yaygınlaşması, hızlı tüketim kültürünü artırıyor. Sürekli öneri sistemleriyle yaşayan bireyler zamanla kendi tercihlerini üretmek yerine, önlerine çıkan seçenekleri tüketmeye başlıyor. Böylece yapay zekâ yalnızca bilgi öğrenen bir araç olmaktan çıkıp insan davranışını şekillendiren bir sisteme dönüşüyor.

Bu noktada en büyük risklerden biri “algoritmik konfor alanı” olarak adlandırılan durum. Yapay zekâ sistemleri kullanıcıya sürekli hoşuna gidecek içerikler sunduğu için insanlar farklı fikirlerle daha az karşılaşıyor. Bu durum kutuplaşmayı artırırken eleştirel düşünme becerisini de zayıflatabiliyor. İnsan, farkında olmadan kendi dijital fanusunun içine hapsolabiliyor.

Öte yandan yapay zekânın insanı eğitmesi tamamen olumsuz bir durum da değil. Bugün eğitimden sağlığa, üretimden güvenliğe kadar birçok alanda yapay zekâ ciddi faydalar sağlıyor. Dil öğrenen bir öğrenci anında geri bildirim alabiliyor, doktorlar erken teşhis sistemlerinden yararlanabiliyor, üretim tesisleri daha verimli çalışabiliyor. Sorun teknolojinin varlığı değil; onu nasıl kullandığımız.

Asıl mesele kontrolün kimde olduğu. Eğer insanlar düşünmeyi, sorgulamayı ve seçim yapmayı bırakırsa yapay zekâ zamanla yalnızca yardımcı bir araç değil, davranış belirleyici bir güç hâline gelir. Ancak bilinçli kullanıcılar için yapay zekâ çok güçlü bir destek sistemine dönüşebilir.

Belki de doğru soru şudur: Yapay zekâ bizi eğitiyor mu, yoksa biz onun bizi nasıl etkileyeceğini mi belirliyoruz?

Çünkü teknoloji tarihinde her büyük dönüşümde olduğu gibi burada da belirleyici olan şey makinenin gücü değil, insanın bilinç düzeyi olacak. Yapay zekâ geleceği tek başına şekillendirmeyecek. Onu hangi amaçla kullandığımız, hangi sınırları çizdiğimiz ve ne kadar sorguladığımız geleceğin asıl yönünü belirleyecek.

“YERLİ ÜRÜN TEŞVİK ÖDÜLÜ’NÜ KAZANARAK BAŞARIYI GÖĞÜSLEDİK”

Millî Eğitim Müdürlüğü Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen topluma hizmet faaliyetleri kapsamında Mühendislik Fakültesini ziyaret eden öğrencilere; Elektrik Mühendisliği Bölüm Başkanı ve Güneş ve Rüzgâr Enerjisi Uygulama ve Araştırma Merkezi (GÜRAM) Müdürü Prof. Dr. Fatih Onur Hocaoğlu “Yenilikçi Teknolojiler” konulu bir sunum yaptı. Gençlerin yenilikçilik ekosistemine katılımının önemli olduğunu belirten Hocaoğlu, üniversitenin elektrikli araç serüveninin 2015 yılında TÜBİTAK yarışlarıyla başladığını söyledi. Hocaoğlu, “2015 yılında bu işe ilk başladığımızda elimizde sadece hurda demirler vardı. O dönem imkânlarımız kısıtlıydı, çalmadığımız kapı kalmadı. Yılmadık; atölyede gecemizi gündüzümüze katarak aracın zımparasından boyasına, kaportasından mekanik aksamına kadar her şeyini kendi ellerimizle yaptık. İlk yarışımızda teknik aksaklıklar nedeniyle startta kalmış olsak da pes etmedik ve sonraki yıl ‘Yerli Ürün Teşvik Ödülü’nü kazanarak başarıyı göğüsledik” dedi.

“ELEKTRİKLİ BİSİKLET”, TÜBİTAK DESTEĞİ ALMAYA HAK KAZANDI”

Güneş enerjisi alanındaki AR-GE çalışmalarına da değinen Hocaoğlu, “GÜRAM bünyesinde geliştirilen yenilikçi teknolojiler, paneller üzerindeki tozlanmayı otomatik algılayarak temizleme işlemi yapan ve verimliliği artıran ‘Otomatik Algılamalı Otomatik Güneş Paneli Temizleme Sistemi’ ile ‘Güneş ve Rüzgâr Enerjisinden Verimli Faydalanan Pasif Enerjili Taşınabilir Yapı’ başlıklarında iki önemli patent aldık” diye konuştu. Hocaoğlu ayrıca, yapay zekâ destekli otonom kontrol ve sürücü yorgunluk algılama sistemlerine sahip, donanımsal özellikleri geliştirilmiş yeni bir “Elektrikli Bisiklet” projesinin de yakın zamanda TÜBİTAK desteği almaya hak kazandığını kaydetti.

“YAPAY ZEKÂ, ANADOLU ÜNİVERSİTELERİ İÇİN FIRSAT EŞİTLİĞİ DOĞURUYOR”

Yapay zekânın eğitimdeki rolüne dikkat çeken Hocaoğlu, yeni nesil teknolojilerin doğru kullanıldığında Anadolu’daki üniversiteler için büyük bir fırsat eşitliği doğurduğunu belirtti. Yapay zekânın bilgiyi ulaşılabilir kıldığını ifade eden Hocaoğlu, “Bugün artık bilgi tek başına bir şey ifade etmiyor, çünkü herkes için ulaşılabilir durumda. Yapay zekâ sayesinde Anadolu’daki bir öğrenci ile köklü metropol üniversitelerindeki öğrenciler aynı seviyeden yarışa başlayabiliyor. Öğrencilerimize yapay zekâyı yasaklamıyor, aksine teşvik ediyoruz. Önemli olan kalıpların dışında çıkabilmek, eldeki dijital araçları doğru yönetmek ve her şeyden önemlisi özgün bir fikir ortaya koyabilmektir. Geleceğin teknolojisini, kalıplara sıkışıp kalmayan yenilikçi zihinler inşa edecektir” ifadelerini kullandı.

“MULTİDİSİPLİNER FAALİYETLERDE BULUNABİLİYORUZ”

Elektrik Mühendisliği Bölüm Başkan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Yavuz Bahadır Koca ise elektrik mühendisliğinin geleneksel olarak sadece enerji üretimi ve dağıtımıyla sınırlı bir meslek dalı olarak görüldüğünü, ancak bu algının artık tamamen değiştiğini belirtti. Koca, “Elektrik mühendisliği, salt bir fikir olarak bakıldığında sadece enerji bağlamında düşünülen bir meslek gibi algılanabiliyor. Ancak bu alan; temelinde bilgisayar, yazılım ve donanım gibi teknolojinin en kritik yapı taşlarını ciddi manada barındırmaktadır. Bu geniş vizyon sayesinde, akademik kadro olarak dönem dönem çok farklı ve multidisipliner faaliyetlerde bulunabiliyoruz” dedi. Elektrik Mühendisliği Bölüm Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Emre Akarslan ise Üniversite bünyesinde yürütülen yerli teknoloji ve AR-GE çalışmalarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Söyleşi, soru cevap bölümünün ardından sona erdi. >>>Haber Merkezi

AKÜ’DE YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ AFİŞ TASARIM SERGİSİ DÜZENLENDİ

Eğitim Fakültesi Binasında düzenlenen sergiye; Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nusret Koca, Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Mehmet Erkol, Dekan Yardımcımız Dr. Öğretim Üyesi Sena Coşkun ile Kocatepe Büyük Taarruz Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Sibel Yazıcı ile akademik personel ve öğrenciler katıldı. Sergide yer alan afişler, ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Katılımcıların alanda bulunan QR kodları taratarak kullandıkları oylar neticesinde en çok beğenilen üç afiş ödüllendirildi. Birinciliği Betül Arık ve Umut Özdemir elde ederken, Fatma Çarman ve İrem Atılgan’ın tasarımı ikinci, Irmak Gülçek, A.Enes Özcan ve Hayrünnisa Tosun’a ait tasarım da üçüncü oldu.

EĞİTİM FAKÜLTESİNDE “MONDROS’TAN TBMM’YE KURTULUŞUN STRATEJİK YOLCULUĞU” KONUŞULDU

Abdullah Kaptan Konferans Salonunda düzenlenen panele; GSF Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Sena Coşkun, AKÜ Kocatepe Büyük Taarruz Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölüm Başkanı Doç. Dr. Sibel Yazıcı ile akademik personel ve öğrenciler katıldı. Panelde; AKÜ Kocatepe Büyük Taarruz Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Sibel Yazıcı moderatör olarak yer aldı. Yazıcı, 19 Mayıs’ın gençliğe adanmış bir dönüm noktası olduğunu belirterek, “19 Mayıs, başlangıçta bir spor bayramı olarak kutlanması öngörülmüş ve 1936 yılında kanunen kutlanmaya başlanmıştır. 1982 yılında ise ‘Atatürk’ü Anma Bayramı’ olarak da değerlendirilmiş; her iki unsur birleştirilerek ortak bir organizasyona ve bileşene dönüştürülmüştür. Bir gençlik bayramı olması dolayısıyla taşıdığı anlam son derece büyüktür” dedi. Günün sadece sembolik bir kutlamadan ibaret olmadığını, milli mücadelenin temelini oluşturduğunu kaydeden Yazıcı, “Atatürk’ün büyük eseri Nutuk, ’19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktım’ cümlesiyle başlar. Bu ifade aslında bir milattır. Dolayısıyla 19 Mayıs, sadece bir bayram etkinliği olmanın çok ötesindedir. Kurtuluş Savaşı’nın gerekçesini, nedenini ve ruhunu idrak etmemizi sağlayan bir başlangıç noktası, bir milat olarak değerlendirilmesi gereken tarihi bir süreçtir. Bugünü anlamlı kılan pek çok derin özellik bulunmaktadır” diye konuştu.

“STRATEJİK GÖRÜŞMELER, ANADOLU’YA GEÇİŞ KARARINI HIZLANDIRDI”

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdür Yardımcısı Öğr. Gör. Gülden Yürektürk, Tevfik Paşa hükümetinin 3 Mart 1919’da istifasının ardından yerine İngiliz yanlısı politikalarıyla bilinen Damat Ferit Paşa’nın getirilmesinin bardağı taşıran son damla olduğunu belirtti. Yürektürk, Kâzım Karabekir Paşa ve Ali Fuat Cebesoy ile yapılan stratejik görüşmelerin, Anadolu’ya geçiş kararını hızlandırdığını vurgulayarak, “Mütareke döneminde Karadeniz Bölgesi’nde dış destekli Rum çeteleri faaliyetlerini artırdı. İngilizler, 9 Mart 1919’da bölgeye asker çıkardı. İngiliz İşgal Kuvvetler Komutanı General Calthorpe’un 21 Nisan 1919’da Babıâli’ye sert bir rapor göndererek, ‘Bölgede düzeni sağlayın; aksi takdirde bunu biz yapacağız’ mesajı veriyordu” dedi. Yürektürk, İstanbul’da yaşanan hükümet krizleri, İngiliz işgal kuvvetlerinin tehditleri ve Mustafa Kemal Paşa’nın yeteneğiyle “Geniş Yetkili Müfettişlik” belgesinin şekillendiğini belirtti. “Geniş Yetkili Müfettişlik” belgesinin milli mücadelenin kurumsal temelini oluşturduğunu kaydeden Yürektürk, “Mondros Mütarekesi’nin ardından İtilaf Devletleri’nin baskısı ve Karadeniz Bölgesi’ndeki asayiş sorunları üzerine Mustafa Kemal Paşa’nın olağanüstü yetkilerle donatılarak Anadolu’ya gönderilme süreci, dönemin askeri ve siyasi arka planını gözler önüne seriyor” dedi.

“SAMSUN’A BİR MİLLET HEP BİRLİKTE ADIM ATTI”

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölüm Başkan Yardımcısı Öğr. Gör. Burak Ahmet Saka ise 19 Mayıs’ın, mücadelenin Anadolu’nun tamamına yayılmasını sağlayan ve millet iradesini ön plana çıkaran gelişmelerin dönüm noktası olduğunu belirtti. İngiliz kuvvetlerinin, Samsun’da Rum çetelerinin gerçekleştirdiği eylemlerden Osmanlı’yı sorumlu tuttuğunu ifade eden Saka, “Rum çeteleri ve Türk halkı arasında meydana gelen çatışmaların sonlandırılması amacıyla Mustafa Kemal, 9. Ordu Kıta Müfettişi olarak devlet tarafından bu göreve tayin edildi” dedi. Saka, Samsun’un ardından mayıs ile ekim ayları arasında Havza, Amasya, Erzurum ve Sivas seyahatlerinin gerçekleştirileceğini, bunların sonucunda kongreler düzenlenip genelgeler yayımlanacağını kaydetti. 19 Mayıs günü Samsun’a sadece Mustafa Kemal ve heyetindeki insanların adım atmadığını, işgal altında olan bir milletin hep birlikte adım attığını belirten Saka, “19 Mayıs’tan önce de yurdumuzun farklı yerlerinde düşmana karşı Kuvayı milliye direnişleri başlamıştı. Ama kendi bölgelerini savunmaya çalışıyorlardı. Güçleri ve teşkilatları ancak buna müsaade ediyordu. 19 Mayıs’tan sonra ise Havza ve Amasya genelgeleri, Erzurum ve Sivas kongreleri ile bu mücadele bütün vatana yayılmaya başladı” diye konuştu.  Panel, toplu fotoğraf çekiminin ardından sona erdi. >>>Haber Merkezi

Afyonkarahisar Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen projede gençlerimiz Mevlüt Muhammed Kirez, Talha Barış Eker ve Kerem Dal yer alırken, takım danışmanlığını Genç 2030 Atölye Sorumlusu Mevlüde Akdeniz üstleniyor.

Projenin saha koordinasyonu ve teknik süreç yönetimi ise Gençlik Hizmetleri Müdürü Dr. Ahmet Ertürk tarafından yürütülüyor. Bu proje; gençlerin uluslararası platformlarda temsil edilmesine yönelik planlama, kurumsal koordinasyon ve teknik hazırlık süreçlerine önemli katkılar sunacak.

Şehit Ayhan Sarıçiçek Gençlik Merkezi Müdürü Hasan Hüseyin Bala ise süreci gözlemci ve idari koordinasyon sorumlusu olarak takip ediyor. Idareci ekip, organizasyonun düzenli ilerlemesi ve gençlerin yarışma sürecine güvenli şekilde hazırlanmasında aktif rol üstlenecek.

ATK-ROV Takımı tarafından geliştirilen otonom su altı aracı; yapay zeka tabanlı görüntü işleme sistemleri, Pixhawk kontrol altyapısı, Raspberry Pi mimarisi ve özel tasarım elektronik kartlarla donatıldı. Sekiz pervaneli itki sistemi sayesinde yüksek manevra kabiliyeti kazanan araç, su altında tamamen otonom görev icra edebilecek şekilde tasarlandı.

Afyonkarahisar Gençlik merkezlerinde yürütülen teknoloji odaklı eğitimlerin somut çıktısı olan proje; gençlere robotik, yazılım, elektronik, görüntü işleme ve yapay zeka alanlarında edindikleri bilgileri uluslararası düzeyde uygulama imkanı sunuyor.

ATK-ROV Takımı’nın Çin’deki yarışma performansının, Türkiye’nin gençlik ve teknoloji vizyonuna katkı sağlaması, gençlerin uluslararası deneyim kazanması ve su altı teknolojileri alanında ülkenin görünürlüğünü artırması bekleniyor. >>>Haber Merkezi

Bölgedeki tansiyonun düşebileceğine dair beklentilerle enerji arzına ilişkin endişelerin hafiflemesi, petrol fiyatlarında geri çekilmeyi beraberinde getirdi. Petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyon baskılarının sınırlanabileceğine işaret etmesiyle tahvil piyasalarında da satış baskısı zayıfladı.

Brent petrolün varili dün yüzde 4,8 düşüşle 102,3 dolara gerilerken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi de yaklaşık 10 baz azalışla yüzde 4,58’e çekildi. Yeni işlem gününde Brent petrolün varili yüzde 0,1 artışla 102,4 dolardan işlem görürken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi ise yatay seyrediyor.

Öte yandan dünyanın en büyük şirketi konumundaki ABD’li çip üreticisi Nvidia’nın açıkladığı güçlü bilanço ve sonraki çeyrek için 92,8 milyar dolarlık gelir öngörülmesi piyasalardaki iyimserliği destekledi.

Şirket, bilançosunda 2027 mali yılının ilk çeyreği olarak kabul ettiği 26 Nisan’da sona eren üç aylık dönemde elde ettiği gelir, yıllık yüzde 85 artışla 81,6 milyar dolara yükseldi.

Gelirini bir önceki çeyreğe göre yüzde 20 artıran Nvidia, geçen yılın aynı döneminde ise 44,1 milyar dolar gelir elde etmişti. Piyasa beklentisi, Nvidia’nın bu dönemdeki gelirinin 78,9 milyar dolar olması yönündeydi.

Bu gelişmelere ek olarak ABD Merkez Bankasının (Fed) yayımladığı toplantı tutanakları da yakından takip edildi. Söz konusu tutanaklar, enflasyonun yüksek seyretmesi halinde faiz artışı ihtimalinin güçlendiğini gösterdi.

Tutanaklarda, Fed yetkililerinin çoğunluğunun enflasyonun kalıcı bir şekilde yüzde 2’nin üzerinde seyretmeye devam etmesi durumunda politika duruşunda bir miktar sıkılaştırmaya gidilmesinin uygun hale gelebileceği görüşünde olduğu aktarıldı.

Analistler, jeopolitik risk primindeki çözülme ve Nvidia öncülüğünde güçlenen yatırımcı iştahının piyasalarda kısa vadeli rahatlama sağlasa da Fed tutanaklarının enflasyon konusunda hala sıkı bir duruşa işaret etmesinin, iyimserliğin kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini canlı tuttuğunu belirtti.

Söz konusu gelişmelerle dün yüzde 1,4 artışla 4 bin 543 dolara çıkan altının ons fiyatı yeni günde yüzde 0,2 düşüşle 4 bin 535 dolardan alıcı buluyor. Dolar endeksi de dün yüzde 0,2 azalışla 99,1 seviyesine gerilerken bugün yatay seyrediyor.

Kurumsal tarafta, dün bilançosunu açıklayan indirimli ürün mağaza zinciri TJX’in hisseleri, şirketin yıllık satış ve kar tahminlerini yukarı yönlü revize etmesinin ardından yüzde 6’ya yakın yükseldi.

ABD’li perakende zinciri Target’in hisseleri ise beklentilerin üzerinde kar ve gelir bildirmesine rağmen yaklaşık yüzde 4 düşüş gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle, S&P 500 endeksi yüzde 1,08, Nasdaq endeksi yüzde 1,55 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,31 arttı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa pay piyasalarında da azalan jeopolitik risk algısı ve teknoloji hisseleri öncülüğündeki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izlendi. Bölge genelinde düşen enerji fiyatlarının enflasyon baskılarını hafifletebileceğine yönelik beklentiler riskli varlıklara olan talebi destekledi.

Avro Bölgesi ve İngiltere’de açıklanan enflasyon verileri beklentilerin altında geldi. Avro Bölgesi’nde nihai verilere göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) nisanda aylık bazda yüzde 1, yıllık bazda yüzde 3 ile beklentilere paralel şekilde arttı.

İngiltere’de ise martta yüzde 3,3 olan yıllık enflasyon, nisan ayında yüzde 2,8’e geriledi. Ülkede aylık enflasyon da yüzde 0,7 oldu.

Enflasyondaki yavaşlama işaretleri ve Orta Doğu’da enerji akışının yeniden hızlanacağı beklentileri Avrupa borsalarında risk iştahını destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Bu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,38, İngiltere’de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,99, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,7 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,71 arttı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

GÜNEY KORE’DE TEKNOLOJİ RALLİSİ YAŞANIYOR

ABD ve Avrupa’da teknoloji öncülüğünde artan risk iştahının yeni günde Asya tarafına yansıdığı görülürken, Güney Kore’de teknoloji ve yarı iletken şirketlerindeki hızlı yükseliş dikkati çekiyor.

Analistler, Nvidia’nın açıkladığı güçlü bilançonun ardından yatırımcıların yeniden yapay zeka temasına odaklandığını belirtirken, söz konusu yükselişte Samsung Electronics’te yaklaşık 50 bin çalışanın ücret anlaşmazlığı nedeniyle planlanan grev kararının askıya alınmasının da etkili olduğunu ifade etti.

Güney Kore’de Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 7,6, SK Hynix’in hisseleri yüzde 11,5 ve LG Electronics’in hisseleri yüzde 26,8 yükseliş kaydetti.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya’da dış ticaret dengesi nisanda beklentilerin aksine 301,9 milyar yen (yaklaşık 1,9 milyar dolar) fazla verdi. Ülkede çekirdek makine siparişleri martta aylık bazda yüzde 9,4 azalırken, yıllık bazda yüzde 5,9 arttı.

Japonya’da sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksleri (PMI) ise mayısta önceki aya göre azaldı. Ülkede mayısta imalat sanayi PMI 54,5, hizmet sektörü PMI 50 ve bileşik PMI 51,1 olarak gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,7, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 8,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 artarken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 düştü.

ERDOĞAN-TRUMP GÖRÜŞMESİNDE BÖLGESEL VE KÜRESEL KONULAR ELE ALINDI

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,12 değer kaybederek 14.012,01 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,44 yükseldi.

Dolar/TL kuru dünü 45,5935’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 45,6120’den işlem görüyor.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştü. Görüşmede, ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel konular ele alındı.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi, hizmet sektörü ve bileşik PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.200 ve 14.300 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

“MİLLETİMİZİN DEMOKRASİ MÜCADELESİNİ VE HAFIZASINI GENÇ KUŞAKLARA AKTARDIK”

Genel Müdür Çay, ‘Hafızayı Koru, Hakikati Yaz’ temasıyla düzenlenen etkinlikte iletişim fakültelerinde öğrenim gören geleceğin gazeteci adaylarıyla sektörün deneyimli isimlerini buluşturduklarını kaydederek, “Öğrencilerimiz kriz ve afet haberciliğinden doğrulama mekanizmalarına; etik yayıncılıktan medya sorumluluğuna kadar geniş bir yelpazede eğitimler alarak edindikleri bilgileri pratiğe dökme imkânı buldu. Yalnızca akademik bir eğitim faaliyeti yürütmekle kalmadık; aynı zamanda milletimizin demokrasi mücadelesini ve hafızasını diri tutacak bir medya bilincinin genç kuşaklara aktarılmasına öncülük ettik” şeklinde konuştu.

Basın İlan Kurumu ile üniversiteler arasında kurulan iş birliklerine değinen Çay, İstanbul, Anadolu ve Sakarya Üniversiteleriyle kuramsal bilgi ile sektörel tecrübeyi buluşturacak adımlar attıklarını dile getirdi. Genel Müdür Çay, bu kapsamdaki bir diğer önemli çalışmanın da ‘genç iletişimcilerin mesleki gelişimlerine katkı sunma ve sektöre daha donanımlı bireyler kazandırma’ hedefi doğrultusunda iletişim fakültesi öğrencilerine yönelik başlatılan staj programı olduğunu hatırlatarak, “Türkiye’nin dört bir yanından 150’ye yakın öğrencimizin başvurusunu aldık. Genel Müdürlük ve 16 Bölge Müdürlüğümüzün dâhil edildiği programla genç meslektaşlarımıza medya mevzuatını, resmî ilan sisteminin işleyişini ve kamusal yayıncılık bilincini yerinde tecrübe edebilecekleri bir zemin hazırladık” ifadelerini kullandı.

“DİJİTAL TELİF KONUSUNUN TAKİPÇİ OLMAYA DEVAM EDECEĞİZ”

“Bugün yayıncılarımız; büyük fedakârlıklarla içerik üretmekte, kamuoyunu doğru bilgilendirmekte ve dijital dünyanın veri akışını beslemektedir” diyen Çay, yayıncıların ürettiği içeriklerin doğurduğu ekonomik değerlerin küresel teknoloji platformlarının tehdidi altında olduğunu söyledi. Genel Müdür Çay, internet haber sitelerinin algoritmik baskılara karşı korunması, özgün içerik üretiminin teşvik edilmesi ve dijital telif mekanizmalarının hukuki olarak güçlendirilmesi gerektiğini her platformda vurguladıklarını; bu konunun takipçisi olmaya devam edeceklerini kaydetti. Eskişehir, Tekirdağ ve Konya’da düzenlenen bölgesel basın buluşmalarında 10 farklı şehirden 98 gazete ve internet haber sitesinin temsilcisiyle bire bir görüşme fırsatı bulduğunu aktaran Genel Müdür Çay, “Bu istişare toplantıları sayesinde yerel basının çözüm beklediği temel başlıkları, dijital dönüşüm süreçlerine dair fikirlerini, nitelikli insan kaynağı ihtiyacını birinci ağızdan dinledik. Türk basınının sesine kulak veren ve yapıcı çözümler üretmeye odaklanan kurumsal duruşumuzu, yaptığımız buluşmalarda bir kez daha vurgulamış olduk” açıklamasında bulundu.

İLAN VE REKLAMLARDA ÖNEMLİ ORANDA ARTIŞLAR GERÇEKLEŞTİ

Basın İlan Kurumu Bölge Müdürlüklerinin faaliyetlerini büyük titizlikle yürüttüklerini belirten Çay, Kurumun taşra teşkilatıyla yaptıkları istişareler ve personelin özverisiyle 2026 yılının ilk 4 ayında geçen yılın aynı dönemine göre resmî ilan adetlerinde ortalama yüzde 17, reklam adetlerinde ise yüzde 13 oranlarında artış sağlandığı bilgisini paylaştı.  Çay, artışların ilan tutar bazında yüzde 45, reklam tutar bazında ise yüzde 64 oranlarında gerçekleştiğini bildirdi. Çay, şöyle konuştu: “Kamu kurum ve kuruluşlarıyla basın kuruluşlarımızın desteklenmesi için yaptığımız çalışmaların ne denli önemli olduğunu da böylelikle görmüş olduk. Sektörümüzün tüm bileşenlerinin sürece verdiği destekler de bir o kadar kıymetlidir.”

“241 MİLYON TL TUTARINDA KREDİYE ONAY VERDİK”

Basın sektörünün kredi ve kefalete erişimini kolaylaştırmak amacıyla Kredi Garanti Fonu ile Ocak ayında yapılan protokol kapsamında pek çok medya kuruluşunun kredi imkânına kavuştuğunu ifade eden Çay, Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunun 20 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla süreli yayınların talepleri doğrultusunda 241 milyon TL tutarında krediye onay verdiğini aktardı. Mesleki gelişim ve eğitim faaliyetlerini taşraya yayarak sürdürdüklerini kaydeden Çay, Kurumun denetim ve rehberlik fonksiyonu gereğince İzmir, Trabzon, Antalya ve Van Bölge Müdürlüklerinin koordinasyonunda gerçekleştirilen bölgesel uygulamalı mevzuat eğitimlerinde basın kuruluşlarını bilgilendirdiklerini söyleyerek, yıl genelinde de bu programların devam edeceğini bildirdi.

Genel Müdür Çay, Gaziantep ve Eskişehir’de düzenlenen ‘Dijital Habercilik ve Yapay Zekâ Eğitimi Programı’na kurumsal paydaş olarak destek verdiklerini; yapay zekâ teknolojilerinin medya üzerindeki dönüştürücü etkilerini, haberciliğin evrilen üretim süreçlerini ve yeni nesil iletişim pratiklerini sektörün aktörleriyle birlikte mercek altına aldıklarını kaydetti. Genel Müdür Çay’ın konuşmasının ardından Başkanlık Divanı seçimi yapılarak yoklama alındı ve Genel Kurul Gündemi belirlendi. Yönetim Kurulu Durum Raporu ve Denetçiler Raporları okunduktan sonra Yönetim Kurulu’nun tekliflerine ilişkin sunum yapıldı. Akabinde ise üyeleri belirlenen İlan İşleri, Hukuk İşleri ve Mali İşler Komisyonları çalışmalarına başladı. Basın İlan Kurumu 33. Dönem 7. Genel Kurulu’nun 22 Mayıs 2026 Cuma günü gerçekleştirilecek son oturumunda, komisyonların görüşleri doğrultusunda sunulan teklifler karara bağlanacak. >>>Haber Merkezi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkistan Kongre Merkezi’ne gelişinde Tokayev tarafından karşılandı.

Burada çekilen aile fotoğrafında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev yer aldı.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Bakan Hakan Fidan, Türkistan’da düzenlenen TDT Gayriresmi Zirvesi öncesinde yapılan TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı’na iştirak etti. >>>AA

“Türk dünyasının, KKTC ile siyasi, ekonomik, kültürel ilişkilerini kuvvetlendirerek sürdürmesini temenni ediyorum.”

Gaspıralı’nın dilde, fikirde, işte birlik şiarına, 115 yıl sonra şimdi bizlerin ‘dijital vizyonda birlik’ ifadesini eklememizin zamanı gelmiştir.

Siber güvenlik, bugünün dünyasında tıpkı kara, hava ve denizdeki güvenlik gibi hayati ve zaruridir.

Müteakip dönem başkanlığımız sırasında TDT bünyesinde siber güvenlik alanındaki eş güdüm ve işbirliğini daha ileri taşımayı hedefliyoruz.

Ortak dilimizin zenginliğini, dijital dünyada görünür kılacak Türk dili modeli, benzeri yapay zeka temelli girişimlerin desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz.

Yakın çevremizde yaşanan krizler Türk dünyasının dayanışma içinde hareket etmesinin stratejik değerini bir kez daha ortaya koymuştur.

Ortak Türk alfabesinin eğitimden kültüre, akademik işbirliğinden dijital dönüşüme geniş bir alanda kullanılması önemlidir.

Filistin, Lübnan, İran, Ukrayna ve daha birçok kriz, savunmamızı güçlendirmemiz ve sanayi alanında işbirliğimizi artırmamız gerektiğine işaret ediyor.” >>>AA

Yapay zeka harcamalarının şirketlerin büyümesini olumlu etkileyeceğine dair beklentilerle teknoloji ve yapay zeka şirketlerinin hisselerinde görülen sert yükselişler küresel piyasalarda dün risk iştahını artırmış, savaş kaynaklı enerji maliyetlerine karşın ABD’de açıklanan verilerin tüketicinin gücünün sürdüğüne işaret etmesi de piyasalarda görülen pozitif seyirde etkili olmuştu.

Yapay zekaya yönelik yenilenen yatırımlar, sağlam şirket karları ve açıklanan makroekonomik verilerin özellikle ABD ekonomisinin dirençli olduğunu göstermesi dün borsaların rekor tazelemesini sağladı.

Diğer taraftan petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil faizlerindeki artış yeni günde piyasalarda satış baskısına neden oldu.

Yatırımcılar, borsalardaki yapay zeka temelli yükselişlerin ne kadar sürdürülebilir olduğunu sorgularken, ABD-Çin görüşmelerinin nasıl değerlendirilmesi konusunda da kararsız görünüyor.

Taraflar arasında ekonomik işbirliğinin arttığına dair işaretler olmasına karşın piyasaların beklediği şeyin İran konusunda bir ilerleme olması ve bu konuda kayda değer bir ilerleme olmaması piyasalardaki risk iştahını baskılıyor.

Böylece teknoloji hisselerine yönelik yatırımcı coşkusu yerini tahvil faizlerindeki yükselişlerden kaynaklı negatif etkiler ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artışı beklentilerinin güçlenmesine yol açan enflasyonist endişelere bıraktı.

ABD BAŞKANI DONALD TRUMP’IN DEVAM EDEN PEKİN TEMASLARI BUGÜN DE YATIRIMCILARIN ODAĞINDA YER ALIYOR

Siyasi kurmaylarının yanı sıra Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang ile Tesla Üst Yöneticisi Elon Musk gibi Amerikan şirketlerinin temsilcilerinden oluşan geniş bir heyetle Çin’de temaslarda bulunan Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ikili ve heyetler arası görüşme için bir araya geldi.

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin görüşmesinden çıkan mesajlar yakından izlenirken, Çin Devlet Başkanı Şi, iki ülkenin rakip değil ortak olması gerektiğini ifade etti.

İran konusunda ise Beyaz Saray, ABD Başkanı Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi’nin, Hürmüz Boğazı’nın açık kalması ve “İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması” konusunda mutabık kaldığını açıkladı.

Trump, Fox News’e verdiği röportajda da Şi’nin İran’la anlaşma ve Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda yardımcı olmaya hazır olduğunu söylediğini belirtti. Trump’ın bu açıklaması da dün piyasaları destekledi.

Ayrıca Trump, Şi’nin Amerikan uçak üreticisi Boeing’den 200 uçak satın almayı kabul ettiğini açıkladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de ülkesinin İsrail ile birlikte İran’a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle gemi trafiğinde kesintilerin yaşandığı Hürmüz Boğazı’nın açılmasında Çin’in, ABD’den daha fazla çıkarı olduğunu, bu yüzden Washington’a destek vereceklerine inandığını belirtti.

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin de açıklamaları takip edilirken, Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid, devam eden enflasyonu ekonomi açısından en acil risk olarak gördüğünü belirtti.

Öte yandan düzenlediği basın toplantısında, küresel ekonomideki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, küresel ekonominin Orta Doğu’daki savaş dolayısıyla yükselen petrol fiyatlarıyla birlikte “olumsuz” senaryoya doğru ilerlediğini ancak orta vadeli enflasyon beklentilerinin çıpalanmış durumda olduğunu söyledi.

Makroekonomik veri tarafına bakıldığında ABD’de perakende satışların nisanda aylık bazda yüzde 0,5 ile beklentilere paralel artış kaydettiği görüldü.

Söz konusu dönemde satış tutarındaki en yüksek artış, Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle yükselen petrol fiyatlarına bağlı olarak benzin istasyonlarında görüldü.

Analistler, söz konusu verinin artan enerji fiyatlarına karşın tüketici talebinin devam ettiğini ortaya koyduğunu ancak perakende satışlarda en yüksek artışın benzin istasyonlarında görülmesinin enflasyonist baskıların daha da fazla artabileceğini gösterdiğini söyledi.

Ülkede ithalat fiyat endeksi nisanda aylık yüzde 1,9, ihracat fiyat endeksi yüzde 3,3 ile beklentilerin üzerinde arttı.

ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 9 Mayıs ile biten haftada 211 bine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Piyasa beklentisi, işsizlik maaşı başvuru sayısının bu dönemde 205 bin olması yönündeydi.

İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 200 binden 199 bine revize edildi. Ülkede, ithalat fiyat endeksi nisanda aylık yüzde 1,9 ihracat fiyat endeksi yüzde 3,3 ile beklentilerin üzerinde arttı.

Enflasyonist endişeler tahvil piyasasında satış baskısına neden olurken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, yüzde 4,52 ile 1 yılın en yüksek seviyesine, ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,0693’le Temmuz 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Brent petrolün varil fiyatı, yüzde 0,1 artışla 104 dolarda seyrediyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş eğilimi dünya genelindeki ülkelerde enflasyonun yükseleceğine dair endişeleri körüklerken, bu hafta ABD’den gelen Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksindeki (ÜFE) yükseliş bu endişelerin kanıtı oldu.

Yatırımcıların güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,1 seviyesinde seyrederken, yükselen petrol fiyatları ve güçlenen doların negatif etkileriyle altının onsu yüzde 1,3 azalışla 4 bin 590 dolardan işlem görüyor.

Kripto para piyasasında, ABD Senatosunun Bankacılık Komitesinin sektöre yasal netlik kazandırmayı hedefleyen ve “CLARITY” olarak bilinen yasa tasarısını onaylayarak Senato Genel Kurulu’na sevk etmesi sonrası dün 82 bin dolara kadar yükselen Bitcoin’in fiyatı, bugün 81 bin dolar seviyelerinde dengelendi.

NEW YORK BORSASI REKOR TAZELEDİ

New York borsasında teknoloji hisselerinde devam eden yükselişlerin pozitif etkisiyle dün alış ağırlıklı bir seyir izlendi.

ABD’nin yaklaşık 10 Çinli şirketin Nvidia’nın H200 çipini satın almasına onay verdiğine dair haberlerin ardında Nvidia’nın hisseleri yüzde 4,4 değer kazandı. Çin’in Boeing’den 200 uçak satın alacağına yönelik haberlere rağmen Boeing hisseleri günü yüzde 4,7 kayıpla tamamladı.

Teknoloji şirketleri arasında Cisco hisselerindeki yükseliş öne çıktı. Şirketin yeniden yapılanma kapsamında yaklaşık 4 bin çalışanını işten çıkaracağını açıklamasına karşın yıllık gelir beklentisini yukarı yönlü revize etmesinin ardından hisseleri yüzde 13,4 değer kazandı.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,75, S&P 500 endeksi yüzde 0,77 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,88 değer kazandı.

S&P 500 endeksi, 7.517,12 puanla, Nasdaq endeksi 26.707,14 puanla rekor kırdı. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise yeni güne negatif seyirle başladı.

AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa borsaları dün güçlü bilançoların desteğiyle pozitif seyretti.

Buna karşın Avrupa’da büyük teknoloji şirketlerinin fazla olmayışı ve enerji fiyatlarındaki yükselişin büyüme ve enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturması Avrupa piyasalarındaki risk algısının devam etmesine neden oluyor.

Öte yandan İngiltere’de 1. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla önceki çeyreğe göre yüzde 0,6 ile beklentiler dahilinde gerçekleşirken, yıllık yüzde 1,1 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Önceki çeyreklik dönemdeki ekonomik büyüme yüzde 0,2 olurken, yıllık bazda yüzde 1 olmuştu. İngiltere ekonomisi ABD/İsrail-İran kaynaklı savaş etkilerine karşın güçlü bir büyüme kaydetti. Ancak söz konusu büyüme ocak ve şubat aylarını da kapsadığı için bundan sonraki dönemde İngiltere ekonomisinde durgunluk olabileceği tahmin ediliyor. İngiltere’nin enerji tedariki konusunda dışarıya yoğun bir şekilde bağlı olmasının ülke ekonomisini kırılgan hale getirebileceği öngörülüyor.

Ülkede tahvil faizlerindeki sert yükseliş de mortgage piyasasında faizlerin artmasına sebep oldu. Bu durumun ekonomik büyümeyi baskılayacağına dair beklentiler bulunuyor.

Ayrıca son siyasi gelişmelerden sonra ülkede liderlik yarışının başlayacağına kesin gözle bakılıyor. Son olarak, 7 Mayıs’taki yerel seçimlerde büyük yenilgi alan Başbakan Keir Starmer’a istifa çağrısında bulunan Sağlık Bakanı Wes Streeting de hükümetteki görevinden ayrıldığını duyurdu.

Wes Streeting’in Starmer’a karşı İşçi Partisi liderliği için aday olmayı planladığı gündeme gelmesine rağmen kendisi mektubunda resmi bir adaylık açıklamasında bulunmadı.

İngiltere’deki siyasi belirsizliklerin etkisiyle sterlin/dolar paritesi yüzde 0,4 azalışla 1,3350’de seyrediyor.

Bu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,15, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,46 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,93 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise yeni güne karışık seyirle başladı.

ASYA BORSALARINDA ÇİN HARİÇ NEGATİF BİR SEYİR İZLENİYOR

Asya borsalarında, ABD-Çin görüşmelerinde jeopolitik ve bazı ekonomik konularda kayda değer bir haber akışı olmaması ve Japonya’da üretici fiyatlarında görülen sert hızlanmayla Çin hariç negatif bir seyir izleniyor.

ABD ve Çin arasındaki görüşmelerde çip ihracat kontrollerinin ayrıntılı olarak ele alınmadığına yönelik haberler özellikle Güney Kore borsasını olumsuz etkiledi.

Japonya’da nisan ayına ilişkin ÜFE aylık yüzde 2,3, yıllık da yüzde 4,9 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, verinin artış hızında da mart ayına göre de belirgin derecede yükseliş görüldü. Ülkede ÜFE mart ayında aylık bazda yüzde 0,8, yıllık bazda yüzde 2,6 artmıştı.

Söz konusu verinin ardından Japonya’da 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,72 ile 1995 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü.,

Söz konusu gelişmelerle, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,9 ve Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,7 gerilerken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 arttı.

BORSA GÜNÜ YÜKSELİŞLE TAMAMLADI

Borsa İstanbul’da ise dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,32 değer kazanarak 14.644,70 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışının hemen altında 17.209,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 45,4308’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,3 üzerinde 45,5440’dan işlem görüyor.

Öte yandan dün yılın ikinci Enflasyon Raporu’nun tanıtımı amacıyla İstanbul Finans Merkezi’ndeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Yerleşkesi’nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, “Enflasyonun 2026 yıl sonunda yüzde 26, 2027 yıl sonunda ise yüzde 15 olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz. Enflasyonun 2028 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz.” dedi.

Karahan, “2026 yılı ara hedefimizi yüzde 24’e, 2027 yılı ara hedefimizi yüzde 15’e, 2028 yılı ara hedefimizi ise yüzde 9 seviyesine yükselttik” diye konuştu.

Analistler, bugün yurt içinde bütçe dengesi ve piyasa katılımcıları anketinin, yurt dışında ise ABD’de New York Fed imalat endeksi, sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.800 ve 14.900 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

“PROBLEM ÇÖZME YETENEĞİ OLAN ZEKİ MAKİNELER”

Seminerde yapay zekânın gelişimi, çalışma prensipleri ve otonom sistemlerin geleceği hakkında bilgiler veren AKÜ Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uçman Ergün, yapay zekânın sadece bir mühendislik disiplini değil, yeni bir çağın başlangıcı olduğunu belirtti. Yapay zekânın “problem çözme yeteneği olan zeki makineler” olduğunu söyleyen Ergün, “Yapay zekânın temeli 1940’lı yıllarda insan sinir hücresinin keşfine ve modellenmesine dayanıyor. Geleneksel programlamadan farklı olarak, yeni nesil sistemlerin kurallarını öğrenerek ve büyük veri setlerini analiz ederek sonuç üretiyor. 2017 yılında yayımlanan akademik çalışmalarla yapay zekâ büyük bir ivme kazandı” dedi.

“YAPAY ZEKÂ, BİR ÇOCUK GİBİ EĞİTİLİYOR”

Ergün, yapay zekânın geniş uygulama alanlarının olduğunu, Türkiye’nin yerli otomobili TOGG ve İHA, SİHA teknolojilerinde başarılara imza attığını belirtti. Ergün, “Tesla ve TOGG gibi sistemlerde yapay zekâ; yolu, yayaları ve trafiği insan hızından çok daha seri şekilde analiz edebiliyor. İHA ve SİHA’lar, savaşların kaderini değiştiriyor, gelecek ise ‘sürü drone’ sistemlerinde. Ayrıca, radyoloji başta olmak üzere teşhis yöntemlerinde yapay zekâ, doktorlara büyük kolaylık sağlayacak” diye konuştu. Ergün, yapay zekânın bir çocuk gibi eğitildiğini belirterek, “Yapay zekâya ne öğretirseniz onu öğrenir. Kedi ve köpek ayrımını kulak yapısından burnuna kadar analiz ederek yapabilen bu sistemler, bazen sadece arka plana bakarak da karar verebilir. Bu yüzden veri setlerinin doğruluğu kritiktir” ifadelerini kullandı. Seminer, soru cevap bölümünün ardından sona erdi. >>>Haber Merkezi

“BİLGİSAYARA KELİMELERİN ANLAMINI SAYILARLA ÖĞRETİYORUZ”

Arama motorlarının çalışma prensiplerine dair teknik bilgiler paylaşan Özler, indeksleme, sorgulama ve sıralama süreçlerinin bir bütün olarak “arama mühendisliğini” oluşturduğunu ifade etti. Geleneksel arama yöntemlerinin sadece anahtar kelime eşleşmesiyle sınırlı kaldığına dikkat çeken Özler, “Geleneksel sistemlerde ‘ayakkabı’ yazarsanız sadece içinde bu kelime geçen dokümanları bulursunuz. Ancak ‘yürüyüş için rahat bir şeyler’ dediğinizde sistemin ne kastettiğinizi anlaması için ’embedding’ modelleri ve vektör tabanlı sistemler gerekir. Artık kelimelerin anlamlarını sayılara dökerek bilgisayara öğretiyoruz. Bu da bize sadece kelimeyi değil, kullanıcının niyetini anlama gücü veriyor” diye konuştu.

“ARAMA MOTORU, YAPAY ZEKÂNIN HAFIZASIDIR”

Güncel yapay zekâ modellerinin kısıtlı eğitim verilerine sahip olduğunu belirten Özler, şirketlerin kendi güncel verilerini yapay zekâyla kullanabilmesi için RAG teknolojisinin kritik önemde olduğunu söyledi. Özler, “Arama motoru, yapay zekânın kütüphanesi ve hafızası görevini görüyor. Veriyi arama motoru buluyor, yapay zekâ ise bu veriyi işleyerek kullanıcıya anlamlı bir cevap sentezliyor” ifadelerini kullandı. Arama teknolojilerinin gelecekte “Vekil Arama” modeline evirileceğini kaydeden Özler, gelecekte kullanıcıların sadece bir kutucuğa metin yazmayacağını, bunun yerine kullanıcı adına araştırma yapan, bütçe ve tercih sorgulayan yapay zekâ ajanlarıyla etkileşime geçeceğine dikkat çekti. Konferans, soru cevap bölümünün ardından sona erdi. >>>Haber Merkezi

“DUYGU OLMADAN DUYGUYU YANSITABİLMEYE ÇALIŞTIM”

Oyuncu Ceylan Yılmaz da oyunda “Ceyda” isimli insansı sosyal robot karakterini oynadığını, kendisi için gerçekten çok farklı bir rol olduğunu anlattı.

İnsan olmayan biriyle aynı sahneyi paylaşmanın zorluklarına değinen Yılmaz, “Çünkü insan değil ve duygu yok. Yani duygu olmadan duyguyu yansıtabilmeye çalıştım aslında burada. Çok heyecan verici bir süreç. Ben de nasıl görüneceğini çok merak ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Yılmaz, yapay zeka rol arkadaşına ilişkin, “Onu kendime yakın hissediyorum şu anda. Demek ki role inanmaya başlamışım. Tabii ilk defa böyle bir şey yapılıyor Türkiye’de ve bunu bizim gerçekleştirmemiz gurur verici.” dedi.

Müzik yönetmeni Erdem Eskimez ise oyunun tematik müziklerini ve ses tasarımını yaptığını, teknik prodüksiyon ve müzik tasarımının duygu aktarımında önemli yere sahip olduğunu kaydetti.

Daha önce yapılmamış bir oyunun sahneleneceğini ve seyirciye çok güzel bir oyun sunmayı planladıklarını ifade eden Eskimez, şunları dile getirdi: “Metin Yıldız oyunun her bölümünü yaptığı için bize çok bir şey kalmadı. Biz sadece müzik konusunda, müzik yönetmenliği, ses, tasarım, bu prodüksiyonlarla alakalı duyguyu nasıl daha iyi verebiliriz, seyirciye bunu nasıl çok daha güzel aktarabiliriz, bununla ilgili beraber çalıştık. Benim zaten profesyonel olarak yaptığım iş film, dizi ve tiyatro müzikleri olduğu için çok zorlanmadık. Bir de aramızdaki sinerji, enerji, oluşturduğumuz ekip ruhu çok güzel olduğu için sonucun çok güzel olacağına inanıyorum.”

“İLK OLAN ŞEYLERE İMZA ATMAYI SEVİYORUZ”

Organizasyon sürecine katkı sağlayan Dijital Birlik Platformu Başkanı Emrah Cebiroğlu, projeye güvendiklerinin altını çizerek, “Biz genellikle Türkiye’de ve dünyada ilk olan şeylere imza atmayı seviyoruz. Öncelikle Metin ağabeye teşekkür ediyoruz bu projede bizlerle fikir alışverişi yaptığı için. Onunla beraber yol yürümek bize güç veriyor.” diye konuştu.

Projeyi ilk duyduğunda çok heyecanlandığını aktaran Cebiroğlu, “Arkadaşımızla beraber bu işi başaracağımıza inanıyoruz, 17 Mayıs’ta AKM’ye bekliyoruz.” dedi.

Sahnedeki robotun teknolojik altyapısını hazırlayan LTC İnovasyon A.Ş. kurucusu Murat Bil ise yapay zeka destekli robotun tiyatro performansını sabırsızlıkla beklediklerine işaret ederek, “Biz bu robotun yapay zekalı yazılımını yazıyoruz ve gerçekten dünyada ilk defa bir tiyatroda oynayacak. Bakalım sabırsızlıkla bekliyoruz gösteriyi.” şeklinde konuştu.

OYUN HAKKINDA

Metin Yıldız ve Ceylan Yılmaz ile Burak Topal’ın başrolleri paylaştığı oyunun dekor tasarımını Mert Yürür, ışık tasarımını Önder Arık, genel koordinatörlüğünü Esra Aydın üstlendi.

Yapay zeka destekli insansı robot karakterini sahneye taşıyan, komedi ile dram arasında gidip gelen oyun, aşkı, yalnızlığı ve teknoloji çağında insan olmayı sorgulayan sıra dışı hikayesiyle dikkati çekiyor.

“Bir insanı unutamıyorsak, onun yapay bir kopyasını sevebilir miyiz?” sorusuna cevap arayan oyunun konusu şöyle:

“Boşandıktan sonra yalnızlığa gömülen Vehbi’nin hayatı, bir gece kapısına gelen gizemli bir kargoyla değişir. Kutunun içinden çıkan eski eşinin birebir kopyası olan bir humanoid (insansı) robottur.” >>>AA

Yapay zeka destekli programlar kullanarak yasa dışı bahis ve kumar oynayan şüphelilerin kimlik ve adresleri belirlendi. İstanbul merkezli 35 ilde düzenlenen eş zamanlı operasyonda 108 zanlı yakalandı, aramalarda suçta kullanılan çok sayıda dijital materyal ele geçirildi. Şüpheliler, işlemleri için emniyete götürüldü.

Ayrıca, yasa dışı sanal bahis ve kumar faaliyetlerinde bulunduğu tespit edilen 5 bin, bu sitelerin reklamını yaparak mobil kullanıcıları yönlendiren 111 ve ödeme işlemlerine aracılık ettiği belirlenen 40 olmak üzere toplamda 5 bin internet sitesine erişim engeli getirildi.

BAKAN GÜRLEK: YAPAY ZEKA DESTEKLİ PROGRAMLAR KULLANILDI

Adalet Bakanı Akın Gürlek de operasyona ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Adalet Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasındaki güçlü eş güdüm ve koordinasyonun, suç odaklarına karşı verdikleri mücadelenin en büyük teminatı olduğunu belirtti. Bakan Gürlek, paylaşımında şunları kaydetti: “İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızın koordinesinde, yasa dışı bahis ve kumar oynatan ve bu yolla suç geliri elde eden şebekelere karşı yapay zeka destekli programlar kullanılarak İstanbul merkezli 35 ilimizde kapsamlı bir operasyon gerçekleştirilmiştir. Operasyon kapsamında 108 şüpheli gözaltına alınmış, suça aracılık eden 5 bin 151 internet sitesine erişim engellenerek sanal dünyadaki kirli bir ağ daha bertaraf edilmiştir. Devletimizin kurumları, vatandaşlarımızın huzuru, ailelerimizin birliği ve gençlerimizin dirliği için omuz omuza çalışmaktadır.”

Operasyonu büyük bir özveriyle yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğüne yürekten teşekkür eden Gürlek, dijital suç yapılanmalarına ve yasa dışı bahise karşı yürütülen operasyonların kararlılıkla devam edeceğini vurguladı. >>>AA

“TASARIM, ANALİZ VE OPTİMİZASYON SÜREÇLERİ HIZLANIYOR”

Etkinliğe konuşmacı olarak katılan Numesys İleri Mühendislik Hizmetleri A.Ş. Kıdemli Lider Mühendis Ahmet Okudan, yaptığı sunumda nümerik hesaplamaların tarihsel gelişimine dikkat çekerek mühendislik analizlerinin geçirdiği evrimi aktardı. ANSYS yazılımının sunduğu geniş analiz kapasitesine değinen Okudan; makine mühendisliği uygulamalarında kullanılan akışkanlar mekaniği, ısı transferi, yapısal analiz ve çok disiplinli mühendislik çözümleri üzerine örnekler paylaştı. Dijital ikiz ve yapay zekâ kavramlarının mühendislik alanındaki kullanımının kritik bir öneme sahip olduğunu kaydeden Okudan, “Bu teknolojilerin ANSYS yazılımları ile entegrasyonu sayesinde tasarım, analiz ve optimizasyon süreçleri önemli ölçüde hızlanıyor” dedi. ANSYS Discovery arayüzünün mühendislik dünyasında yeni bir yaklaşım sunduğunu söyleyen Okudan, kavramsal analizlerin artık çok daha hızlı ve erişilebilir hale geldiğini belirtti. Okudan, “Tasarım aşamasında alınan kararların gerçek zamanlı analizlerle desteklenmesi, mühendislik hatalarını minimize ederken optimizasyon süreçlerini de ciddi oranda kısaltıyor” diye konuştu.

TEKNOFEST PROJELERİNE UZMAN DESTEĞİ

Etkinlikte, TEKNOFEST projeleri üzerinde çalışan öğrenciler, teknik analiz süreçlerinde karşılaştıkları problemleri uzman görüşüyle değerlendirme fırsatı buldu. Soru-cevap bölümünde öğrencilerin projelerine yönelik somut çözüm önerileri getiren Okudan, teorik bilgilerin saha uygulamalarıyla nasıl birleştirilebileceğini örneklerle açıkladı. Program; teşekkür belgesi ve hediye takdimi ile sona erdi. Konferansın ardından gerçekleştirilen görüşmelerde; üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi, öğrencilere yönelik staj imkânları ve çevrim içi eğitim modülleri gibi konular üzerinde fikir alışverişinde bulunuldu. >>>Haber Merkezi

Yapay zekanın bu alanda verdiği cevaplardaki kültürel öğeler ise eleştirilere konu oluyor. Harvard Üniversitesi ve çeşitli kurumlardan araştırmacıların bir araya gelerek yazdığı “Which Humans (Hangi İnsanlar)” makalesine göre, bugünün en gelişmiş büyük dil modelleri, insan psikolojisini yansıtırken, küresel çeşitliliği göz ardı ederek ağırlıklı olarak “Batılı bir bakış açısı” sergiliyor.

Araştırma, yapay zekanın “insan seviyesinde” performans gösterdiği iddialarının, aslında dünya nüfusunun yalnızca küçük bir kısmını temsil eden toplumların değer yargılarına dayandığını gösteriyor.

YAPAY ZEKA BATILI KAYNAKLARDAN BESLENİYOR

SETA araştırmacısı ve Hazar Üniversitesi bünyesindeki Yükselen Teknolojiler ve Yapay Zeka Araştırma Merkezi (ETAI) Direktörü Dr. Gloria Shkurti Özdemir, yapay zekanın Batılı bir perspektiften cevap vermesinin tesadüf değil, sistemin mimarisinde içkin yapısal bir sonuç olduğunu söyledi.

Yapay zekanın bu yapısının 4 farklı gerekçeyle meydana geldiğini belirten Özdemir, ilk nedenin, büyük dil modellerinin sadece açık internet verisiyle beslenmemesi olduğunu belirtti.

Modellerin New York Times, Reuters, Common Crawl, Reddit, Stack Overflow ve GitHub gibi kaynaklardan da beslendiğine dikkati çeken Özdemir, “Veri seti göründüğünden geniş ancak bu genişleme aynı coğrafyanın içinde kalıyor. Buna ek olarak, ince ayar (fine-tuning) aşaması belki de en kritik halkadır, modelin ‘ne söyleyeceğini’ değil, ‘nasıl söyleyeceğini’ bu aşama belirler. Bu, şirketin kurumsal kültürünü doğrudan yansıtır.” ifadelerini kullandı.

“DOĞRU CEVABA” BELİRLİ ÜLKELERDEKİ KİŞİLER KARAR VERİYOR

Özdemir, yapay zekanın Batılı tutumunu belirleyen ikinci faktörün insan geri bildirimiyle pekiştirmeli öğrenme (RLHF) süreci olduğunu belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“(Doğru cevabı) Belirleyen değerlendiricilerin büyük çoğunluğu belirli ülkelerde, belirli demografik profillerden çalışan kişilerdir. Dolayısıyla ‘iyi cevap’ tanımı, küresel çeşitliliği değil, belirli bir kültürel filtreyi yansıtır. Üçüncüsü, modelleri geliştiren şirketlerin kendisinin Batılı olmasıdır. OpenAI, Anthropic, Google ve Meta, hepsi Silikon Vadisi merkezli, liberal-bireyci bir değer çerçevesi içinde faaliyet gösterir. Çin’in DeepSeek modeli farklı bir kültürel filtreyle çıktı veriyor, bu da bize asıl meselenin ‘tarafsız yapay zeka’ olmadığını, kimin filtresinin standart kabul edildiğini gösteriyor.”

“YAPAY ZEKA YÜZDE 12’NİN DAVRANIŞINI YANSITIYOR”

Dördüncüsünün ise “Which Humans” makalesinin de altını çizdiği WEIRD sorunu olduğunu belirten Özdemir, sözlerini şöyle sürdürdü: “Sosyal bilimler literatürünün kendisi zaten Batılı, eğitimli, sanayileşmiş, zengin ve demokratik toplumlar üzerinden inşa edilmiştir. Yapay zeka bu literatürle eğitildiğinde, ‘insan davranışı’ diye sunduğu şey aslında dünya nüfusunun yüzde 12’sinin davranışıdır. Yapay zeka, sosyal bilimlerin tarihsel ön yargılarını ölçeklendirerek dünyaya geri yansıtıyor. Bu noktada altyapı boyutu kritik. Modellerin eğitildiği veri merkezleri, çipler, bulut altyapısı, hepsi Batılı şirketlerin elinde. Yani değer yargısı meselesi, aynı zamanda bir altyapı egemenliği meselesidir. Tam da bu nedenle Türkiye kendi büyük dil modellerini geliştirmeye stratejik bir öncelik olarak yaklaşıyor çünkü bu araçlar artık yalnızca toplumsal kullanım için değil, dış politika analizinden askeri karar destek sistemlerine kadar uzanan bir yelpazede devlet aklının bir parçası haline geliyor. Kendi değerleriyle ve kendi stratejik önceliğiyle düşünen bir yapay zekaya sahip olmak, bugün egemenliğin yeni bir boyutudur.”

YAPAY ZEKA, SOSYAL BİLİMLER ALANINDA FARKLI KÜLTÜRLERE AYNI CEVABI VERİYOR

Özdemir, yapay zekanın sosyal bilimler alanındaki cevaplarının bütün kültürleri kapsamadığını belirterek, sosyal bilimlerin doğa bilimlerinden farklı olarak evrensel kanunlarla değil, kültürel bağlamla işleyen bir alan olduğunu söyledi. Özdemir, “Bir matematik probleminin cevabı Tokyo’da da İstanbul’da da Tiran’da da aynıdır ancak aile, kimlik, maneviyat, yas, evlilik veya toplumsal sorumluluk gibi konuların anlamı kültürden kültüre köklü biçimde değişir. Yapay zeka bu tür sorulara cevap verirken, eğitildiği literatürün varsayımlarını evrensel doğru olarak sunma eğilimindedir. Oysa o literatürün kendisi, ilk soruda da değindiğimiz WEIRD sorunu, belirli bir toplum tipine dayanıyor.” şeklinde konuştu.

Bu yapısal sorunun psikolojik danışmanlık alanında özellikle görünür hale geldiğine işaret eden Özdemir, “Çünkü psikoloji, belki de tüm sosyal bilim disiplinleri içinde kültürel bağlama en duyarlı olanıdır. Bir Türk, bir Arap, bir Japon ve bir İskandinav kullanıcının aynı soruyu sorması, aynı cevabı hak ettikleri anlamına gelmez. Ancak yapay zeka, kalibre edildiği değer çerçevesi içinden konuştuğu için çok farklı kültürel bağlamlardan gelen kullanıcılara büyük ölçüde aynı tonu, aynı çerçeveyi ve aynı çözüm önerilerini sunuyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Özdemir, konu hakkında ampirik olarak bir test yürüttüğünü anlatarak, şunları kaydetti: “Çalışmanın temel sorusu şuydu, aynı modele aynı soruyu farklı dillerde sorduğumda aldığım cevap gerçekten aynı oluyor mu? Yoksa dil değiştiğinde, modelin verdiği tavsiyenin niteliği, derinliği ve hatta dilsel tutarlılığı da değişiyor mu? Çalışmada önde gelen birkaç büyük dil modelini, aynı senaryolar üzerinden hem İngilizce hem de Türkçe olarak test ettim. Sonuçların ayrıntılarını çalışma yayımlandığında paylaşacağım ancak şu kadarını söyleyebilirim, dil değişkeni, beklediğimden çok daha belirleyici çıktı. İngilizce sorgularda modeller arasında belirli bir çeşitlilik, nüans ve analitik derinlik gözlemlerken, Türkçe sorgularda bu çeşitlilik büyük ölçüde kayboluyordu. Modeller Türkçeye geçtiğinde sanki belirli bir refleksle daha yüzeysel, daha kaçınmacı ve daha az nüanslı bir moda geçiyor. Aynı analitik soruya İngilizce verilen cevap çok katmanlıyken, Türkçe verilen cevap çoğunlukla genel ve içeriksiz kalıyordu.”

“TÜRKİYE’NİN KENDİ BÜYÜK DİL MODELLERİNİ GELİŞTİRMESİ BİR EGEMENLİK MESELESİDİR”

Bugün Türkiye’de bir analist, bir öğrenci, bir gazeteci ya da bir kamu görevlisinin yapay zekaya Türkçe danıştığında, aynı modelin İngilizce verdiği cevaba kıyasla daha eksik, daha az nüanslı ve dilsel olarak çok daha kırılgan bir çıktı aldığına dikkati çeken Özdemir, “Bu, toplumsal düzeyde sessiz bir bilgi eşitsizliği yaratıyor. Devlet düzeyinde ise daha kritik. Dış politika veya askeri karar destek bağlamında bu araçları kullanan bir kurum, hangi dilde sorgu yaptığına bağlı olarak farklı düzeyde stratejik tavsiye alabilir. Tam da bu nedenle Türkiye’nin kendi büyük dil modellerini geliştirmesi sadece bir prestij meselesi değil, doğrudan bir egemenlik ve bilgi güvenliği meselesidir. Kendi diliyle, kendi bağlamıyla ve kendi stratejik önceliğiyle düşünen bir yapay zekaya sahip olmadığınız sürece, dışarıdan gelen modellerin dil sapmalarına ve performans açıklarına bağımlı kalırsınız.” görüşünü dile getirdi. >>>AA

Bu modellerin eğitilmesindeyse kitaplardan, internet sitelerinden, makalelerden ve diğer yazılı materyallerden elde edilen metinler kullanılıyor.

Eğitim materyali, kamuya açık kaynaklardan toplanabilse de son dönemdeki tartışmalar, bu sürecin internet kullanıcılarının çevrim içi hareketlerinden derlenmesine yoğunlaşıyor.

İnternette bir hizmete erişimden önce kullanıcının robot değil de insan olduğunu teyit etmeye yönelik “CAPTCHA” ve “reCAPTCHA” testleri, teknoloji firmaları için bir güvenlik önleminden daha fazlası olarak görülüyor.

Kullanıcıların, önlerine sunulan görsellerdeki harfleri yazması veya belirli nesneleri ayırt etmesi gibi basit görevler isteyen bu testlerin, yapay zeka araçlarının eğitiminde kullanıldığı yıllardır tartışılıyor.

Google’ın kullandığı testlerde sık sık yaya geçitleri, trafik lambaları ve taşıtlar gibi nesnelerin sorulması, bunlardan elde edilen verilerin yapay zeka destekli insansız araçlar için kullanıldığına yönelik iddiaların ortaya atılmasına neden oldu.

Bir Google Cloud sözcüsü, AA muhabirine yaptığı açıklamada, “reCAPTCHA kullanıcı verileri, reCAPTCHA hizmetini iyileştirme dışında hiçbir amaç için kullanılmamaktadır ve bu durum, hizmet şartları sözleşmesinde açıkça belirtilmiştir.” ifadesini kullandı.

CEP TELEFONUNDAKİ OYUNDAN GERÇEKÇİ DÜNYA HARİTASI

Gündelik kullanımların yapay zeka eğitiminde kullanılması tartışmaları son günlerde oyunlar gibi başka alanlara da sıçradı.

ABD merkezli Niantic firmasının 2016’da piyasaya sürdüğü ve kısa sürede pek çok ülkede büyük kitle kazanan “Pokemon Go” adlı oyun, son dönemde eleştirilerin odağında yer alıyor.

Oyuncuların, “Pokemon” çizgi dizisindeki karakterleri, cep telefonlarındaki GPS ve kameralar aracılığıyla gerçek dünyada aradığı oyun, sokak görüntülerinden oluşan büyük bir veri havuzunun oluşmasını sağladı.

MIT Technology Review dergisinin haberine göre, Niantic’in yapay zeka şirketi Niantic Spatial, oyuncuların biriktirdiği 30 milyar görseli kullanarak gerçek dünyanın gerçekçi sanal modelini üretti.

Niantic, bu sayede kişilerin etrafındaki görüntülerin fotoğraflarını yükleyerek konumlarını haritada görmesini sağlayan bir teknoloji geliştirdiğini açıkladı.

Firma ayrıca bu modellemeyi kullanarak GPS’in güvenilir olmadığı yerlerde robotların hareketini kolaylaştıracak bir teknoloji hedefliyor.

Firmanın internet sitesinden Kasım 2024’te yapılan açıklamada da oyuncuların gerçek dünyayı tarayarak sunduğu verilerin kullanıldığı doğrulanmış ancak bu özelliğin “tamamıyla opsiyonel” olduğu vurgulanmıştı.

KULLANICILAR, LLM’LERİN İYİLEŞTİRİLMESİNE DOĞRUDAN KATKI SAĞLIYOR

İsviçre’deki Lozan Üniversitesinden Profesör Christian Peukert, AA muhabirine, yapay zekanın eğitiminde kullanılan materyaller ile internet kullanıcılarının güvenliği ve mahremiyeti arasındaki dengeleri değerlendirdi.

Profesör Peukert, CAPTCHA testlerinin eski versiyonlarında kullanıcıların deşifre etmesi istenen kelimelerden birinin sistem tarafından bilindiğini, diğerinin ise bilinmediğini belirtti.

Peukert, sistemin tanıdığı kelimenin, kullanıcının insan olduğunun doğrulanmasında kullanıldığını, bilinmeyen sözcüğe verilen yanıtın ise e-kitap uygulamaları gibi dijitalleşme çabaları kapsamında veri olarak depolandığını anlattı.

Bunun “kullanıcıların, metin tanıma sistemlerinin iyileştirilmesine doğrudan katkıda bulunduğu” anlamına geldiğini vurgulayan Peukert, “Yapay zekanın eğitiminin büyük kısmı, kullanıcıların çoğunlukla fark etmeyerek internette ürettiği pasif verilere dayanıyor.” ifadesini kullandı.

Christian Peukert, reCAPTCHA’nın haricinde internetteki verilerin yapay zeka eğitimi için kullanıldığı alanlara örnekler vererek, şunları kaydetti: “Reddit ve Twitter gibi sosyal medya platformları, dil modellerini eğiten büyük miktarlardaki metinleri sağlıyor. Instagram gibi görüntü platformlarında (paylaşımlara eklenen) açıklamalar ve etiketler, görsel verinin etiketlenmesine katkı sağlıyor. Google’daki aratmalar, dil anlama ve sıralama sistemlerinin geliştirilmesine yardımcı oluyor. Google Haritalar ve Waze gibi navigasyon uygulamaları, tahmin modellerinin eğitildiği hareket verilerini topluyor. Sohbet robotları ve sesli asistanlarla görüşmeler genelde kayıt altına alınıyor ve sistemleri iyileştirmede kullanılıyor.”

GİZLİLİK VE GÜVENLİK AÇISINDAN ENDİŞELER

Bu süreçlerin gizlilik ve güvenlik açısından sorunları olduğunu vurgulayan Christian Peukert, büyük ölçekli veri birikiminin “fişlemeye”, “sahte içeriklerin üretilmesine” ve “kullanıcıların kendileriyle rekabet eden sistemleri beslemesine” yol açabileceğini ifade etti.

Profesör Peukert, bireysel tedbirlerin veri kullanımını azaltma konusunda tek başına yetmeyeceğinin altını çizerek “Eğitim için kullanılan verilerin çoğu çoktan toplanmış halde, kamuya açık şekilde veya sistemler arasında çoğaltılmış durumda bulunuyor. Veriler büyük veri kümelerine bir kere dahil edildiğinde kontrolü geri kazanmak zordur.” değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, Peukert, bu veri katkısının bazı faydaları da olduğuna işaret ederek insan kaynaklı verilerin dil teknolojileri, çeviri, erişilebilirlik araçları, bilimsel çalışmalar ve arama motorları gibi gündelik hizmetlerdeki kullanımını örnek gösterdi. >>>AA

ÖNE ÇIKACAK SEKTÖRLER

Prof. Dr. Bayat, öne çıkacak meslekleri şu şekilde anlattı: “Dönüşümün en güçlü biçimde hissedileceği alanların başında üretim ve sanayi geliyor. Milisaniye düzeyine inen gecikme süreleriyle robotik sistemler ve otomasyon yapıları çok daha entegre çalışabilecek; bu durum Endüstri 4.0 ve yapay zeka uygulamalarını yeni bir seviyeye taşıyacak. “Ulaşım alanında otonom araçlar ve akıllı trafik sistemleri gerçek zamanlı karar mekanizmalarıyla desteklenirken, kentler enerji, güvenlik ve altyapı yönetiminde kendini optimize eden akıllı yapılara dönüşecek. Sağlık sektöründe ise uzaktan müdahale ve anlık veri takibi kritik operasyonlarda yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.”

GELECEĞİN MESLEKLERİ VE GENÇLERE TAVSİYELER

5G’nin şekillendireceği iş gücü piyasasında yapay zeka mühendisleri, ağ mimarları, nesnelerin interneti (IoT) uzmanları, siber güvenlik profesyonelleri ile robotik ve otonom sistem mühendisleri ön plana çıkacak. Prof. Dr. Oğuz Bayat, bu mesleklerin ortak paydasının yalnızca teknik bilgi olmadığını ifade etti. “Artık tek bir alanda uzmanlaşmak kadar, farklı disiplinleri bir araya getirebilmek de belirleyici” diyen Prof. Dr. Bayat, gençlere yalnızca kod yazmanın ötesinde veri, ağ ve sistem mantığını bütünleşik biçimde kavrayabilen bir yetkinlik seti geliştirmelerini önerdi.

KOBİ’LER İÇİN UYUM SÜRECİ

Küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından 5G’ye geçiş süreci, salt teknolojik bir güncellemenin çok ötesine geçiyor. Prof. Dr. Bayat, 5G ile rekabet ortamının yerel sınırları aşarak gerçek zamanlı, veri odaklı ve küresel bir boyuta taşındığını belirtti. Prof. Dr. Bayat, “Bu yeni düzende başarıyı yakalayacak işletmeler; veri toplayabilen, analiz edebilen ve buna göre anlık karar verebilen yapılar olacak. 5G’nin sağladığı düşük gecikme ve yüksek bağlantı kapasitesi, işletmelerin üretimden lojistiğe, müşteri deneyiminden operasyon yönetimine uzanan tüm süreçlerini daha akıllı hale getirme olanağı sunuyor” dedi. Prof. Dr. Oğuz Bayat, KOBİ’lerin bu dönüşüme ayak uydurabilmesi için süreçlerini dijitalleştirmesini, gerçek zamanlı veri akışını iş modellerine entegre etmesini ve siber güvenlik altyapılarını güçlendirmesini kritik öncelikler olarak sıraladı. >>>DHA

OTONOM SÜRÜ FORMASYONUYLA UÇTULAR

17 Nisan’da gerçekleştirilen demo faaliyeti 5 adet K2 Kamikaze İHA’nın 5 dakika içerisinde gerçekleştirdiği sıralı kalkışlarla başladı. Havalanan platformlar, “sağ kademe”, “çizgi”, “V” ve “Turan” formasyonlarında devriye uçuşu yaptı. Bu sürece Baykar tarafından geliştirilen yeni platform olan 10 adet Sivrisinek dolanan mühimmat da dahil olarak K2 Kamikaze İHA’ların altında sürü oluşturdu. Bayraktar TB2, TB3 ve AKINCI TİHA ise sürü uçuşuna eşlik ederek operasyonu havadan görüntüledi.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ GÖRSEL NAVİGASYON

Demo faaliyetinin önemli teknik noktalarından birini elektronik harp ortamlarına karşı geliştirilen çözümler oluşturdu. Yapay zeka destekli görsel navigasyon yazılımı kullanılarak GNSS’ten (Küresel Seyrüsefer Uydu Sistemleri) bağımsız, konum belirleme ve seyrüsefer yapabilme kabiliyeti gösterildi. GNSS bağımsız bir ortamda otonom seyrüsefer yeteneklerini başarıyla sergileyen K2 ve Sivrisinek Kamikaze İHA’lar yapay zeka destekli otomatik hedef tespiti ve otomatik taarruz yeteneklerini de sergiledi.

OTONOM HEDEF TESPİTİ VE TAARRUZ

Demo kapsamında Sivrisinek dolanan mühimmatlardan oluşan bir filo belirlenen koordinatlara dalış gerçekleştirdi. Sürüden ayrılan bir K2 Kamikaze İHA, belirlenen koordinata yüksek hızla dalış icra ederek pas geçti. Demo faaliyetinin son aşamasına ise farklı sınıflardaki 18 insansız hava aracından (5 K2, 10 Sivrisinek, 1 Bayraktar TB2, 1 TB3 ve 1 AKINCI) oluşan sürü grubu, “V” formasyonuyla bir araya gelerek uçuşu izleyen heyeti selamladı.

YENİ NESİL DOLANAN MÜHİMMAT: SİVRİSİNEK

Baykar tarafından geliştirilen yeni nesil dolanan mühimmat Sivrisinek, 1000 kilometreyi aşan menziliyle operasyonel derinliği üst seviyeye taşıyor. Yapay zekâ desteğiyle sürü içerisinde kesintisiz haberleşebilen Sivrisinek platformları, tespit edilen hedefleri kendi aralarında anlık olarak paylaşabiliyor. GNSS sinyallerinin bulunmadığı veya yoğun karıştırmanın olduğu zorlu ortamlarda dahi yapay zekâ tabanlı görsel konum bulma yeteneğiyle görev icra eden Sivrisinek, yüksek otonomi kabiliyetiyle muharebe sahasında gerçekleştirilecek stratejik görevlerde öne çıkıyor.

İHRACAT ŞAMPİYONU

Başlangıçtan bugüne tüm projelerini tamamen öz kaynakları ile yürüten Baykar, 2025 yılında da insansız hava aracı segmentinde dünyanın en büyük ihracatçısı olmaya devam etti. Geride bıraktığımız 3 yılda dünya SİHA pazarında liderliğini sürdüren Baykar, 2025 yılında ulaştığı 2.2 milyar dolarlık ihracat hacmiyle kendi rekorunu tazeledi. Son yıllarda gelirlerinin %90’ını ihracattan elde eden Baykar, Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatının lokomotifi oldu.

DÜNYANIN EN BÜYÜK İHA ŞİRKETİ BAYKAR

2023 ve 2024 yıllarında Türkiye’deki tüm sektörlerde en çok ihracat yapan ilk 10 firma arasına girerek İhracatın Şampiyonları Ödülü alan Baykar, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında Savunma Sanayi Başkanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre savunma ve havacılık sektörünün ihracat lideri oldu. 2023’te sektör ihracatının üçte birini tek başına yapan Baykar, 2024 yılında da savunma ve havacılık sektörü toplam ihracatının dörtte birini tek başına gerçekleştirerek Türkiye’yi küresel SİHA ihracat pazarında lider konuma taşıdı. Dünyanın en büyük insansız hava aracı şirketi olan Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 36 ülkeyle, Bayraktar AKINCI TİHA için ise şimdiye kadar 16 ülke ile olmak üzere toplam 38 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı. >>>DHA

Katılımcılara tezden makaleye geçişte izlenmesi gereken sistematik yaklaşımın örneklerle aktarıldığı eğitimde, literatürün klinik pratiğe yansımaları vurgulanarak, güncel bilimsel gelişmeleri yakından takip eden hekimlerin hasta yönetiminde daha bütüncül ve etkili kararlar alabileceğinin altı çizildi.

Akademik yazım sürecinde yapay zekâ destekli araçların doğru ve etik kullanımı üzerinde durulan eğitimde, yeni teknolojilerin bilimsel üretimi hızlandırmada destek unsuru olabileceği ancak nihai sorumluluğun daima araştırmacıya ait olduğu vurgulandı.

Tamamlanan tezlerin bilimsel yayınlara dönüştürülmesinin hem ülkemizin bilimsel görünürlüğü hem de personelimizin akademik kariyeri açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Doç. Dr. Şen, YAZEDAY’ın AFSÜ’nün farklı akademik birimlerine yönelik planlı etkinliklerinin devam edeceğini kaydetti. >>>Haber Merkezi