Tarladan Gelen Mikrobiyal Tehdit

Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Demir, karpuzun yetiştiği topraktan ve sulandığı sudan kaynaklanan çok çeşitli mikroorganizmaları kabuğunda taşıyabileceğini ifade etti. Prof. Dr. Demir, “Karpuzun tarladan doğrudan tüketiciye ulaşan bir besin olması, üzerinde çeşitli mikroorganizmaları barındırma olasılığını artırır. Sulama suyunun niteliğine bağlı olarak gram pozitif ve gram negatif bakterilerin yanı sıra, halk arasında tifo olarak da bilinen salmonella gibi tehlikeli patojenler de karpuzun dış yüzeyinde bulunabilir,” diyerek konunun ciddiyetini vurguladı.

Kesim Anında Bulaşma Riski ve Sonuçları

Prof. Dr. Demir’e göre asıl tehlike, bu mikropların meyvenin yenen kısmına ulaşmasıyla başlıyor. Bu durumun iki temel yolla gerçekleşebileceğini belirten uzman, “Eğer karpuzun kabuğunda bir çatlak veya zedelenme varsa, mikroorganizmalar bu yolla meyvenin içine sızabilir. Daha yaygın olan risk ise, yeterince temizlenmemiş bir karpuzun kesilmesi sırasında ortaya çıkar. Bıçak, kabuktaki bakterileri doğrudan meyvenin etli kısmına taşıyarak kontaminasyona (bulaşmaya) neden olur,” şeklinde konuştu. Bu durumun sonucunda ortaya çıkabilecek salmonella enfeksiyonunun yüksek ateş ve ishal gibi ciddi semptomlara yol açabileceği konusunda uyardı.

Doğru Tüketim ve Saklama Önerileri

Sağlık risklerini en aza indirmek için basit ama etkili önlemlerin alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Ali Demir, şu tavsiyelerde bulundu: “Karpuz kesildikten sonra mümkün olan en kısa sürede tüketilmelidir. Eğer bir kısmı daha sonra tüketilmek üzere saklanacaksa, kesik yüzeyin hava ile temasını kesecek şekilde streç film gibi koruyucu bir malzeme ile kaplanarak buzdolabında muhafaza edilmelidir. Bu şekilde saklanan karpuzun da en geç bir iki gün içinde tüketilmesi, bozulma ve bakteri üreme riskini önlemek adına kritik öneme sahiptir.”

Medipol Sağlık Grubundan yapılan açıklamaya göre, yaz aylarının vazgeçilmezi piknik ve açık hava etkinliklerinde besin zehirlenmelerine yol açan Salmonella bakterisi tehlikesi artıyor.

Salmonella özellikle bu mevsimde gıda zehirlenmelerinde en yaygın sebep olarak öne çıkıyor. Virüs basit hijyen kuralları ihmal edildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Medipol Bahçelievler Hastanesi’nden Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Kübra Dilan Öztürk, Salmonella bakterisinin özellikle sıcakların artmasıyla birlikte yaz aylarında daha sık karşılaşılan bir bakteri olduğunu belirtti.

Öztürk, “Salmonella, 2 binden fazla alt türü bulunan ve çoğunlukla bağırsak enfeksiyonlarına yol açan bir bakteri. Besin zehirlenmelerinde önemli bir yere sahip.” ifadelerini kullandı.

Salmonella bakterisi bulaşma yolları hakkında Öztürk, şunları anlattı:

“Sıcak ve nemli ortamları seviyor ve özellikle çürümüş ya da uygun pişirilmemiş besinlerde hızla çoğalıyor. Ağız yoluyla dışkıdan bulaşan bu bakteri, genellikle hayvanlar ve insan bağırsaklarında bulunuyor. Kontamine olmuş eller ve gıdalar yoluyla kişilere bulaşıyor. Enfekte olduktan sonra yaklaşık 2 ila 3 gün içinde belirtiler ortaya çıkıyor.”

Hastalarda genellikle bulantı, kusma, ateş, ishal ve karın krampları görüldüğünü belirten Öztürk, “Bu belirtiler ortaya çıktıktan sonra vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak gerekiyor. Çoğu vakada hastalık tedavi olmadan kendiliğinden iyileşse de özellikle bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ciddi sıvı kaybına bağlı hastaneye yatış gerekebiliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“Kaynağı belli olmayan sulardan içilmemeli”

Uzm. Dr. Öztürk, piknik ya da doğa aktivitelerinde kaynağı belli olmayan sulardan su içilmemesi gerektiğini vurgulayarak, tavuk, et, deniz ürünleri ve yumurtanın iyi pişirilmeden tüketilmemesi gerektiğine dikkati çekti.

Kişisel hijyenin bulaşmayı önlemede kritik olduğunun altını çizen Öztürk, “Eller yemek öncesi ve sonrası, tuvalet sonrası mutlaka su ve sabunla yıkanmalı. Çiğ et ile sebze ve meyvelerin temas etmemesine özen gösterilmeli. Kesme tahtaları ayrı kullanılmalı ve buzdolabında gıdalar uygun koşullarda saklanmalı.” ifadelerini kullandı.

Öztürk, Salmonella’nın evde de bulaşma riskinin yüksek olduğunu belirterek, “Çiğ eti kestiğimiz tahtaları iyice temizlemeden sebze veya meyve doğramamalıyız. Aksi takdirde ev ortamında da bakterinin yayılmasına zemin hazırlanmış olur.” uyarısında bulundu.

Sebzeler, meyveler, baharatlar ve çerezlerde kontamine olabildiğini, son zamanlarda bu tür gıdalardan kaynaklanan salgınlar görüldüğünü hatırlatan Öztürk, gıda güvenliğine her zamankinden daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini kaydetti.

“Etlerin iyi pişirilmesi bu risklerin önlenmesi açısından önemlidir”
Etlerin, barındırdığı protein sebebiyle mikroorganizmaların saldırısına açık olduğunu belirten Ercoşkun, “Et, bizler için olduğu kadar mikroorganizmalar için de tüm besin unsurlarını sağlayabilecek yüksek bir besin değerine sahip besin maddesidir. Bu açıdan etler, mikroorganizmalar tarafından istila edilmeye müsaittir. Sağlıklı bir hayvan uygun şartlarda kesildiği zaman o et sterildir. Ancak, uygun kesim hijyeni olmayan, uygun şekilde taşınmayan ve hazırlanmayan et ve et ürünleri, hastalık kaynağı olabilir. Et ve et ürünleri bakımından en büyük risk mikrobiyal risklerdir. Mikroorganizmalardan, salmonella ve koliform grubu bakteriler ette bulunabilir. Pişirme işlemi ile birlikte, bu mikroorganizmalar ve parazitler yok olabilmektedir. Etin içerdiği mikroorganizmaların bir kısmını öldürüp bir kısmını canlı bırakırsak, yani eti yeterince pişirmezsek canlı kalan mikroorganizmalar zaman içerisinde etin tamamına hakim olup daha sonra etin besleyici özelliklerini gölgede bırakacak bir zehire dönüşebilir. Hayvansal gıdaların tüketilmesi ile birlikte insanlara bulaşabilen hastalık ve parazit sayısı 40’a yakındır. Bu açıdan etlerin iyi pişirilmesi bu risklerin önlenmesi açısından önemlidir” dedi.

“Bağışıklık sistemi zayıf olan insanlar, bu hususta en hassas gruplardır”
Kanatlı hayvan ve su canlılarının etlerinin daha riskli olduğunu belirten Ercoşkun, “Pişirme süresi büyük önem taşımaktadır. Ülkemiz, orta iklim sıcaklığına sahip bir özellik taşımaktadır. Bu açıdan, mikroorganizmaların gelişmesi için ideal şartlarda ideal şartları sağlamaktadır. Et ve et ürünlerinde mikroorganizmaların gelişimini sınırlayan bir diğer faktör ise etin pH’sıdır. Kırmızı etler, düşük pH’ları sebebiyle birçok patojen mikroorganizmanın gelişimine engel olabilmektedir. Bunun ile birlikte kanatlı ve su ürünleri etleri bu bakımdan da çok risklidir. Bu nedenle et termometresi kullanmak ve etin merkez noktası sıcaklığının kırmızı etler için en az 63 santigrat derece, beyaz etler için de 74 dereceyi geçmesi gerekmektedir. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan insanlar, bu hususta en hassas gruplardır. Bu tür riskler ölümlere yol açabilir” diye konuştu.