Sinop Üniversitesi tarafından Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Saraydüzü Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesi’nin katkılarıyla yürütülen “Saraydüzü Cuma Ovası’nda Leylek Popülasyonu Projesi” kapsamında bölgede yumurtadan çıkan yavru leyleklerin sağlıkları ve gelişimleri yakından takip ediliyor.

Proje ekibince her yıl sayımları yapılan ve sağlık kontrolünden geçirilen yavru leylekler, yapılan bilgilendirme faaliyetlerine rağmen doğaya bırakılan plastik atıklar nedeniyle sağlıklarını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalıyor.

Yetişkin leyleklerce küçük parçacıklar halinde yuvalara taşınan plastik atıkları yem zannederek tüketen yavru leylekler, tükettikleri bu atıklar nedeniyle sağlıklarının yanı sıra zaman zaman yaşamlarını da kaybedebiliyor.

– “Yuvalarında plastik birikiminin arttığını görüyoruz”

Projede görev alan Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Evrim Sönmez, AA muhabirine, insanların leylekleri çok sevmelerine ve sahip çıkmalarına rağmen bazen farkında olmadan zarar verebildiklerini söyledi.

Leyleklerin tarih boyunca tüm Anadolu’da insanlarla iç içe yaşam süren çok kadim bir canlı olduğunu anlatan Sönmez, o nedenle bu canlıların özenle korunmaları gerektiğini vurguladı.

Özellikle plastik atıkların yavru leyleklerin sağlıkları üzerinde çok olumsuz sonuçlar doğurduğuna dikkati çeken Sönmez, şunları kaydetti:

“Çiftçimiz, köylümüz çok sahip çıkıyor leyleğe. Zaten leylek çok kadim bir canlı, tüm Anadolu’da. Ama biz farkında olmadan bazen zarar da verebiliyoruz. Özellikle farkında olmadan çevreye bıraktığımız katı atıklar. Bu canlılar bunları yuva malzemesi olarak yuvalarına taşıyorlar. Özellikle plastik çok fazla son yıllarda. Hatta son 10 yılda çok ciddi şekilde yuvalarında plastik birikiminin arttığını görüyoruz. Bu tabii uzun dönemde yavrunun sağlığı için çok olumlu değil. Bu anlamda çok sahip çıkıyoruz, çok seviyoruz leylekleri ama biraz daha çöpümüze dikkat etmek gerekiyor.”

Sönmez, son yıllarda artış gösteren çevre kirliliğinin sadece leylekleri etkilemediğini, doğada yaşam süren diğer canlılar üzerinde de olumsuz etkiler yaratabildiğini sözlerine ekledi.

AKDENİZ HAVZASI’NDA HER 4 METREKAREYE 1 PLASTİK ATIK DÜŞÜYOR

Veriler net: Küresel plastik üretimi, 2000’den 2019’a ikiye katlanarak yıllık 460 milyon tona ulaştı ve müdahale edilmezse 2050’ye kadar üç katına çıkması bekleniyor. Bu, küresel ısınmayı 1,5°C altında tutmak için kalan karbon bütçesinin yüzde 13’ünü veya daha fazlasını tüketecek. Müzakereler başladığından bu yana geçen iki yılda, yaklaşık 20 milyon ton plastik okyanuslara karıştı. Bugün okyanuslarımızda bulunan beş trilyon plastik parçası dünyanın etrafını 400 kez dolaşmaya yetiyor. Maalesef bugüne kadar üretilen plastiğin yüzde 90’ı geri dönüştürülmedi. Türkiye’de de plastik kirliliği alarm veriyor; Akdeniz’den alınan derin deniz örneklerinin yüzde 92,8’inde plastik var, Akdeniz Havzası’nda her 4 metrekareye 1 plastik atık düşüyor.

TALEBİMİZİ MÜZAKERE MASASINA TAŞIMALARINI TALEP EDİYORUZ

Bu müzakerelerin son turunda, devletler plastik krizini sona erdirmek ya da bu sorumluluktan kaçınarak plastik kirliliğinin gezegenimize zarar vermeye devam etmesine göz yummak arasında bir tercih yapacaklar. 25 Kasım’da başlayacak olan bu toplantı, insan sağlığını ve doğayı korumak için tüm plastik yaşam döngüsünü kapsayan cesur ve bağlayıcı küresel eylemleri karara bağlayacak bir dönüm noktası olmalı ve bu dönüm noktasında Türkiye kararlı bir duruş sergilemeli, sürdürülebilir bir geleceğe katkı sağlayacak adımlar atarak küresel eşitsizlik meselesine karşı örnek bir rol üstlenmeli. Türkiye’nin plastik kirliliğiyle mücadele etmek için atması gereken adımlar konusunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı başta olmak üzere Türkiye delegasyonuna çağrıda bulunuyor ve aşağıda sıraladığımız dört talebimizi müzakere masasına taşımalarını talep ediyoruz.

1. Plastik üretiminde azaltım

Küresel ısınmanın 1,5 dereceyle sınırlı kalabilmesi için, plastik üretiminin 2040 yılına kadar %75 oranında azaltılması gerektiği öngörülmektedir. Türkiye, plastik üretimini düşürmeye yönelik politikalara öncelik vermelidir. Plastiğin %99’u fosil yakıtlardan üretilir; plastik krizi bir iklim krizidir. Türkiye’nin işlenmemiş/yeni plastik üretimini aşamalı olarak durdurmak, küresel plastik üretiminin %60’ını ve denizlerdeki plastik kirliliğinin %70’ini oluşturan tek kullanımlık plastik ürün ve ambalajlara son verme, düşük karbonlu, yeniden kullanıma dayalı bir ekonomiye adil ve kapsayıcı bir geçişi sağlayan pozisyonu savunur olması gerekir. Çünkü üretimin azaltılması plastik kirliliğinin, bertarafının azaltılması için en öncelikli adımdır.

2. Tek kullanımlık plasti̇kleri̇n yasaklanması önceli̇ği̇nde küresel yasaklar ve en zararlı plasti̇kler i̇le bunlara bağlı ki̇myasalların kademeli olarak ortadan kaldırılması

Türkiye öncelikli olarak Avrupa Birliği’nin “Tek Kullanımlık Plastik Direktifi” ile yasakladığı kullan-at plastiklerden başlayarak, Sıfır Atık Mevzuatı’nda daha kararlı hedefler belirlemelidir. Plastik ürün tasarımında geri dönüştürülebilirlik ve yeniden kullanılabilirlik ile geri dönüştürülmüş ve yeniden kullanılmış içerik öncelikli hedefler olmalıdır. Bu önceliklerle döngüsel ekonomiye geçişi sağlamak için küresel kriterler belirlenmelidir.

3. Plasti̇k atık ithalatının kademeli olarak yasaklanması

Türkiye, 2023’te AB’nin plastik atıklarının %56’sını alarak bu alanda son beş senedir lider konumda ve İngiltere’den en çok yasa dışı plastik atık alan ülkedir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin bir nevi geri dönüşüm tesisi olarak kullanılmak istenmesine, en başta Türkiye Cumhuriyeti yönetimi karşı çıkmalı, plastik atık ticareti bir “küresel eşitsizlik” meselesi olarak ele alınmalıdır. İklim Değişikliği Başkanlığı’nın 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi[8] çerçevesinde atık sektörü stratejilerine paralel olarak Türkiye, atık ithalatına olan bağımlılığını sonlandırmalı ve 2026 yılına kadar “Sıfır Atık Mevzuatı” çerçevesinde kademeli bir atık ithalatı yasağı uygulamaya koyarak, plastik atık ithalatından çıkış rotasını ilan etmeli; yerel atık azaltma, toplama ve geri dönüşüm mekanizmalarını güçlendirmelidir. Bunun akabinde plastik üretimi, tüketimi ve ithalatında daha şeffaf bir politika izlenmeli ve atılan adımların etkinliği yıllık raporlamalarla takip edilmelidir.

4. Si̇vi̇l toplumun güçlendi̇ri̇lmesi̇ ve katılımı

Sivil toplum örgütlerinin süreçlere katılımı arttırılmalı, öneri geliştirmelerine olanak tanınmalı ve karar alma mekanizmalarına katkı sunmaları sağlanmalıdır. Açıklamayı imzalayan kurumlar: Çöpüne Sahip Çık Vakfı, Greenpeace Türkiye, Plastiksiz Türkiye Platformu, TEMA Vakfı, TÜRÇEV, WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) >>Şahan KARTAL 

İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Ticaret Bakanlığından edinilen bilgiye göre, Türkiye’nin ithalat rejimi kararı ve eklerinde taraf olduğu uluslararası anlaşmalar, tüketici güvenliği, kamu sağlığının korunması, yerli üretimin desteklenmesi ve cari açığın düşürülmesi amaçlarıyla gerekli güncellemeler ilgili kurumlarla istişare edilerek yapılıyor.Bu kapsamda, bazı eşyaların ithalatında gümrük vergisi ile ilave gümrük vergisi ve ek mali yükümlülük uygulanıyor. Uygulanan gümrük vergileri ve ek mali yükümlülükler, ticari hayattaki gelişmeler ve sektörel ihtiyaçlar dikkate alınarak güncelleniyor.Yerli üretim, istihdam, dış ticaret ve cari işlemler dengesi hedeflerine ulaşılması amaçlarıyla, ithalat politikalarını etkin şekilde düzenlemeye ve uygulamaya Bakanlıkça devam edilecek.Karar, 30 gün sonra yürürlüğe girecek.