Büyük İskender’in Meydan Okuduğu “Kartal Yuvası”

Antalya’ya yalnızca 30 kilometre mesafede, Güllük Dağı Milli Parkı’nın zirvesinde konumlanan Termessos, sarp coğrafi yapısı ve güçlü savunma sistemleriyle tarih boyunca “erişilmez kent” olarak anılmıştır. Anadolu’nun en eski halklarından Luwilerin soyundan gelen savaşçı Solymler tarafından kurulan kent, M.Ö. 333 yılında Büyük İskender’in ordusuna karşı gösterdiği başarılı savunma ile tarih sahnesindeki yerini almıştır. Tarihi kaynaklar, kentin doğal bir kaleyi andıran yapısı nedeniyle İskender’in kuşatmayı sürdürmekten vazgeçtiğini belirtmektedir. Bu stratejik konum, kentin terk edildikten sonra modern yerleşimlerden uzak kalmasını ve günümüze kadar büyük ölçüde korunarak ulaşmasını sağlamıştır.

Bilimsel Kazıların İlk Adımı: Anıt Mezar Yeniden Yükseliyor

Kazı çalışmalarının bu yılki önceliğini, agora yakınlarında bulunan ve zamanla yıkılarak blokları etrafa dağılmış olan anıtsal bir mezar yapısının restorasyonu oluşturuyor. Projeyi yöneten Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Mustafa Koçak, yapının neredeyse tüm mimari elemanlarının (%99 oranında) mevcut olduğunu vurguladı. Doç. Dr. Koçak, “Bu yapıya ait tüm taşları tek tek numaralandırarak dijital ortama aktardık ve bir taş tarlası oluşturduk. Kazı tamamlandığında, bu anıt mezarı bilimsel veriler ışığında yeniden ayağa kaldıracağız. Amacımız, ziyaretçilere antik dönemdeki bir anıt mezarın ihtişamını somut bir şekilde gösterebilmektir,” ifadelerini kullandı.

Gelecek Projeksiyonu: Nekropol Yolu ve Tapınaklar

Kazı ekibinin hedefleri anıt mezar ile sınırlı kalmıyor. Proje kapsamında, kentin görkemli nekropol (mezarlık) alanına uzanan yaklaşık 500 metrelik ana yolun restorasyonu da planlanıyor. Yol kenarlarında devrilmiş durumda olan çok sayıda lahit ve mezar anıtının onarılarak eski konumlarına yerleştirilmesi hedefleniyor. Ayrıca, kentin su sistemini oluşturan iki önemli su yapısı, Roma İmparatoru Hadrian’a adanmış olan Hadrian Kapısı ve Anadolu’nun en görkemli yapılarından biri olarak kabul edilen Artemis Tapınağı da gelecek yıllarda kazı ve restorasyon çalışmalarının yapılacağı alanlar arasında yer alıyor.

Doğa ile Bütünleşen Arkeolojik Miras

Termessos, zengin tarihi mirasının yanı sıra Güllük Dağı Milli Parkı’nın sunduğu eşsiz flora ve yaban hayatı ile de ziyaretçilerine farklı bir deneyim sunuyor. Yemyeşil orman dokusu içinde, ağaçların gölgesinde uzanan patikalarda yürürken her an bir kalıntıyla karşılaşmak mümkün. Kazı Başkanı Doç. Dr. Koçak, kentin özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında serin havası ve huzurlu atmosferiyle ideal bir ziyaret rotası olduğunu belirterek, Termessos’un dört mevsim keşfedilmeyi bekleyen bir hazine olduğunu sözlerine ekledi.

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan, “Gladyatörler kenti” olarak bilinmesinin yanı sıra dünyanın en büyük mermer kentleri arasında gösterilen Stratonikeia’da, 1977’de başlayan kazı çalışmaları yıl boyunca devam ediyor.

Helenistik, Roma ve Bizans’ın yanı sıra Menteşe Beyliği, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemleri için de önem taşıyan antik kentte, yeni eserler gün yüzüne çıkarılıyor, buradaki tarihi yapılar restore ediliyor.

Stratonikeia ve Lagina Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Bilal Söğüt, AA muhabirine, Karia bölgesinin en önemli kentlerinden biri olan tarihi alanda antik dönemlerden bugüne gelen farklı yapılarda arkeolojik kazı, restorasyon ve çizim çalışması yürüttüklerini söyledi.

Çalışmaların geçen yıldan itibaren Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütüldüğünü belirten Söğüt, “Bu projelerden birisi de Agora’da (etrafında kamu binalarının bulunduğu şehirle ilgili politik, dini, ticari her türlü faaliyetin gerçekleştiği yapı) yürüttüğümüz kazılar. Agorada Geç Antik Çağ Dönemini kazıyoruz. Bu alanda yürüttüğümüz kazılar sırasında daha önce Nekropol’den (kentin mezarlığı) alınıp buraya getirilmiş ve 2 bin yıl öncesine ait girlandlı (meyve, çiçek ve yapraklardan oluşan çelenk) bir lahit bulduk.” dedi.

Söğüt, lahdin antik kentin lahit koleksiyonu içeresinde en güzel örneği oluşturduğuna dikkati çekerek, antik dönemde kentte lahitlerin üretildiğini hatta başka yerlere gittiğine dair bilgiler olduğunu vurguladı.

Lahdin köşelerinde koç başları, orta bölmelerinde eroslar, (antik dönemde aşk tanrısı, çocuk şeklinde betimleniyor) ve boğa başları bulunduğuna değinen Söğüt, “Bu lahit, girland betimlemeli örnekler içerisinde hem figür çeşitliliği hem de tarihini daha net belirleyebildiğimiz en iyi örneklerden birisini oluşturuyor. Özellikle biz Stratonikeia’da yaptığımız çalışmalarda buranın en güzel lahit teknesine sahip olmuş durumdayız.” diye konuştu.

“Her kazma bizim için yeni umut, yeni eser olabilir”

Söğüt, lahdin etrafında bulunan figürlerin hala çok canlı olduğunu vurgulayarak, sözlerine şöyle devam etti:

“Yaklaşık 2 bin yıl öncesinin zenginliğini, ihtişamını, gösterişliliğinin hepsini burada görmek mümkün. Bitkiler, özellikle girlandlar çok güzel ve böyle dolu dolu canlı işlenmiş. Köşelerinde koç başları, etrafından kozalak, asma ve zeytin yaprakları, üzüm, nar ve haşhaş gibi meyveler betimlenmiş durumda. Köşelerinde bulunan koç başlarına baktığınızda bile o dönemin zenginliğini ve ihtişamını anlamanız mümkün. Dar kenarlar ve orta kısımlarında bulunan boğa başları, tüm figürleri tamamlayan detaylardan bazıları. Bölgede kazı çalışması devam ediyor. Her kazma bizim için yeni umut, yeni eser ve güzel sonuçlar olabilir.”

Söğüt, gün yüzüne çıkarılan lahdin antik kentte, diğer benzer lahitlerin bulunduğu alanda sergileneceğini ve kente gelen ziyaretçilerin görebileceğini ifade etti.

Kentte yapılan kazı çalışmalarında her yıl önemli verilere ulaştıklarını anlatan Söğüt, Stratonikeia’nın yaşayan bir arkeoloji kenti olduğunu sözlerine ekledi.