Çalışmalara ilişkin açıklamada bulunan Prof. Dr. Köse, fiziksel hastaya ihtiyaç duymadan oluşturulan sistemle, yapay hasta modelleri (sentetik hastalar) üzerinden farklı tedavi senaryolarının değerlendirilebildiğini anlattı.

Yapay zeka ve dijital ikiz teknolojilerini bir araya getiren sistemin, tedavi süreçlerinin olası sonuçlarını önceden simüle ederek önemli veriler sunduğunu belirten Köse, sistemin aktif, araştırmacıların kullanımına açık olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Köse, sentetik hastalar üzerinden elde edilen bulguların gelecekteki tedavi yaklaşımlarına yön verebileceğine işaret ederek, “Fiziksel hastalar olmadan, çocukluk çağı akut lösemisi gibi günümüzün en önemli, en kritik kanser türlerinden biri olan kanser araştırmaları odağında tedavi nasıl şekillenebilir? Çok farklı profillerde nasıl başarı veya riskler vardır? Sentetik hastalarda elde ettiğimiz bulgular yardımıyla geleceğin tedavi süreçlerini şekillendirecek bir sistem elde etmiş olduk.” diye konuştu.

Çalışma kapsamında, yaklaşık 1000 sentetik hasta üzerinden analizler gerçekleştirildiğini ifade eden Köse, derin öğrenme modelleri sayesinde ALL tedavisinin olası birçok farklı hasta profilindeki yansımasına dair bulgular elde ettiklerini ve kullanılma potansiyeli taşıyan iki ilacın tespit edildiğini söyledi.

Köse, bunların farklı hastalıkların tedavisinde kullanılan ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış ilaçlar olduğunu belirterek, yapılan simülasyonlarda söz konusu ilaçların mevcut tedavilere eklendiğinde olumlu sonuçlar verildiğinin görüldüğünü kaydetti.

Sistemin, hekimlerin yerine karar veren yapı olmadığını vurgulayan Köse, “Hekimler, uzmanlar, bu sistemden aldıkları bulgularla verimli bir şekilde, zamandan kazanarak yeni araştırmaları tetikleyecek bulguları da kullanarak tedavi süreçlerini daha da iyileştirmiş olacak. İnsan-yapay zeka iş birliğini çok daha üst düzeye ulaştıran, geleceğin sağlık uygulamalarına da göz kırpan bir sistem.” dedi.

BEŞ KATMANLI YAPAY ZEKA MİMARİSİ

STING’in temelinde birbiriyle bağlantılı beş yapay zeka katmanı bulunuyor. İlk aşamada, 314 binden fazla ilaç-protein verisi üzerinde eğitilmiş derin öğrenme modeli, mevcut ilaçlar arasından ALL tedavisinde yeniden kullanılabilecek adayları tespit ediyor.

Sistem tarafından öne çıkarılan bileşikler, moleküler düzeyde güçlü bağlanma özellikleri göstermeleri nedeniyle umut vadeden adaylar arasında değerlendiriliyor.

Araştırmacılara, uluslararası standart tedavi protokolleri ve tamamen özgün tedavi protokolleri tasarlama imkanı sunan STING, farklı tedavi fazları üzerinden ilaç seçenekleri ve uygulama takvimlerinin belirlenmesine imkan sunuyor.

HASTAYA ÖZEL DOZ HESAPLAMASI

Sistem, oluşturulan tedavi planlarını hastanın yaşı, kilosu, genetik özellikleri, D vitamini düzeyi ve yaşam tarzı verileriyle birleştirerek “farmakokinetik (FK) simülasyon”lardan geçiriyor.

Ardından devreye giren genetik algoritma, her hasta için en uygun ilaç dozlarını hesaplayarak, kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına katkı sağlıyor.

Yapılan hesaplamalarla uygun tedavi süreçlerini öğrenen ve sentetik hasta modelleri oluşturabilen derin öğrenme modelleri, sistemin son aşamasında dijital ikiz tabanlı sentetik hastaların üretilmesini sağlıyor. >>>AA

Laboratuvar ortamı ile insan vücudu arasındaki fark

İddialara dayanak olan çalışmalar, petri kapları içindeki (in vitro) kanser hücreleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bir maddenin laboratuvar ortamında hücreleri öldürmesi, o maddenin bir insan tarafından tüketildiğinde aynı sonucu vereceği anlamına gelmiyor. Vücudun karmaşık yapısı, sindirim sistemi ve bağışıklık yanıtı, bitkisel özütlerin etkisini laboratuvar ortamından çok daha farklı noktalara taşıyabiliyor.

Bilimsel çalışmalar ne aşamada

Windsor Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, karahindiba kökü özütünün pankreas, lösemi ve melanom hücrelerinde apoptozu (programlı hücre ölümü) tetiklediğini gözlemlemişlerdir. Ancak bu çalışmalar henüz geniş çaplı ve kesin sonuçlu insan klinik deneyleri aşamasına ulaşmamıştır. Dolayısıyla, mevcut tıbbi tedavilerin (kemoterapi, radyoterapi vb.) yerine bu yöntemin kullanılması bilimsel olarak “son derece riskli” kabul ediliyor.

Uzmanlardan kritik uyarılar

Onkoloji uzmanları, kanser gibi ciddi hastalıklarla mücadele eden bireylerin bu tür haberlere dayanarak doktor kontrolündeki tedavilerini aksatmamaları gerektiğini vurguluyor. Bitkisel ürünlerin, kullanılan mevcut kanser ilaçlarıyla etkileşime girerek tedavinin etkinliğini azaltabileceği veya yan etkilere yol açabileceği unutulmamalıdır. Karahindiba kökü çayı tüketmek genellikle güvenli kabul edilse de, bunun bir “kanser ilacı” olarak görülmesi için henüz çok erken.>>>Şahan KARTAL 

]]>