Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının NSosyal hesabından yapılan paylaşıma göre, liderler görüşmede, Türkiye-İran ikili ilişkileri, bölgesel ve küresel gelişmeleri ele aldı.

Görüşmede, İran ile ABD arasında varılan mutabakatın memnuniyet verici olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye olarak sürecin barışla sonuçlanması için ellerinden gelen desteği sağlayacaklarını, müzakereleri sabote etmek isteyenlere karşı dikkatli davranmanın önemli olduğunu ifade etti.

Erdoğan, yeni dönemde bölgesel barışı güçlendirecek adımlar atmanın önemli ve gerekli olduğunu, Türkiye’nin bunu tesis etmek için çalışacağını vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile İran arasındaki ticari, mali ve enerji işbirliğini geliştirmek için adımlar atmayı sürdüreceklerini de kaydetti.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, IRAK BAŞBAKANI ZEYDİ İLE TELEFONDA GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının NSosyal hesabından yapılan açıklamaya göre, liderler, Türkiye-Irak ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konuları ele aldı.

Erdoğan görüşmede, yeni dönemde Türkiye ile Irak arasındaki ilişkileri daha da ileri taşımayı istediklerini, özellikle enerji, savunma sanayisi ve ulaştırma alanlarında işbirliği potansiyelinin büyük olduğunu belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Irak Başbakanı Ali Zeydi’yi kapsamlı istişarelerde bulunmak üzere Türkiye’ye davet etti. >>>AA

İran’ın ABD üzerinde herhangi bir koz sahibi olup olmadığı yönündeki soruya cevap veren Trump, Tahran yönetiminin ciddi kayıplar verdiğini savunarak, “Donanmaları gitti, hava kuvvetleri gitti, liderleri öldü, ekonomileri çöktü.” ifadesini kullandı.

İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını öne süren Trump, ülkenin füze, insansız hava aracı ve hava savunma sistemlerinin de ağır darbe aldığını iddia etti.

Hürmüz Boğazı’nın açık tutulduğuna işaret dene Trump, “İki önemli sonuç elde ettik. Birincisi Boğaz açık ve açık kalacak. İkincisi ise İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’nin bölgedeki askeri üstünlüğüne vurgu yapan Trump, “Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahibiz. Eğer İran anlaşmanın gereklerini yerine getirmez ya da uygun davranmazsa, yapmam gerekeni yaparım.” diye konuştu.

İran’a yönelik deniz ablukasının hava saldırılarından daha etkili olduğunu düşündüğüne vurgu yapan Trump, gerektiğinde benzer bir uygulamanın kısa sürede yeniden hayata geçirilebileceğini söyledi.

“Bize saygı duydukları sürece sorun yaşamayacağız.” diyen Trump, İran’ın ABD’ye saygı göstermemesi halinde durumun değişebileceği kaydetti.

“BEN SORUN ÇÖZEN BİRİYİM, SORUNLARI ÇOK HIZLI ÇÖZERİM”

Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İsrail ordusunun Lübnan’daki varlığını sürdüreceği yönündeki açıklamasının İran ile sağlanan ateşkes ve bölgesel istikrar çabalarına etkisine ilişkin soruya, “Ben sorun çözen biriyim, sorunları çok hızlı çözerim.” yanıtını verdi.

Doğrudan Netanyahu’nun açıklamasını eleştirmeyen Trump, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun yürüttüğü diplomasiyi överek, yönetiminin bölgedeki sorunları çözebilecek kapasiteye sahip olduğunu aktardı.

TRUMP, İSVİÇRE’DEKİ GÖRÜŞMELERİ BAŞARILI OLARAK TANIMLADI

ABD Başkanı Trump, Yardımcısı JD Vance’in İsviçre’de yaptığı açıklamaları da överek “Çok zeki bir adam, harika bir iş çıkardı.” dedi.

Demokrat Partili bazı siyasetçileri eleştiren Trump, Cumhuriyetçi yönetimin dış politika ve ulusal güvenlik konularında daha güçlü bir kadroya sahip olduğunu savundu.

KOLOMBİYA’DA SEÇİMİ ESPRİELLA’NIN KAZANMASI

Kolombiya’daki cumhurbaşkanı seçimleriyle ilgili soru yöneltilen Trump, bu süreçte açıktan destek verdiği Espriella için “Kazanması beklenmiyordu ama kazandı, hem de açık ara, bu benim için bir onurdu.” ifadelerini kullandı.

Bundan sonraki süreçte Kolombiya-ABD ilişkilerinin nasıl olacağı sorulan Trump, “Çok daha iyi olacak. (Espriella) Harika bir başkan olacak.” sözlerine yer verdi.

ABD Başkanı, Espriella’nın kendisini arayarak desteği için teşekkür ettiğini belirterek, “Kendisi gerçekten iyi bir insan. Konuşmalarını izlerdim, insanlar beni sevdiğinde ben de onları severim. Olay çok basit, formül çok basit. Hakkımda ve ABD’de yaptığımız işler hakkında gerçekten çok güzel, çok etkileyici şeyler söyledi.” diye konuştu.

STARMER’IN İSTİFASI

ABD Başkanı Trump, istifasını sunan İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın “iyi bir adam olduğunu” söylerken, NATO konusunda ABD’ye karşı aldığı tavırla ilgili olarak sitemli konuştu.

Trump, Starmer’ın istifasıyla ilgili soruya “Kendisi çok iyi bir adamdır, bir nevi arkadaşımdır. Yine de NATO konularında bize pek iyi davranmadı.” ifadelerini kullandı.

İngiltere’nin enerji politikalarını eleştiren Trump, bu konuda Starmer’a “Enerji konusunda işleri gerçekten berbat ediyorsun. Her yere rüzgar türbinleri dikiyorsun. Oysa elinin altında Kuzey Denizi petrolü var ama dünyanın en büyük sahalarından birinde kimsenin sondaj yapmasına izin vermiyorsun.” dediğini aktardı.

Trump, İngiltere’nin enerjisinin büyük kısmını Norveç gibi ülkelerden aldığını hatırlattığı konuşmasında, büyük kısmı İngiltere’ye ait olan Kuzey Denizi’nden ihtiyaç duydukları petrolün büyük kısmını elde edebileceklerine değindi.

Starmer’a bundan sonraki kariyeri için “başarı” dileyen Trump, İngiliz siyasetçi hakkında, “Ama iki sorunu var, enerji ve göç kaynaklı suçlar, yani enerji ve göç konularında. Gerçekten kendine çok ama çok büyük zarar verdi.” değerlendirmesinde bulundu.

TRUMP, KUANTUM TEKNOLOJİLERİNE YÖNELİK İKİ KARARNAME İMZALADI

Trump, Beyaz Saray’da düzenlenen imza töreninde yaptığı konuşmada, kuantum teknolojilerinin ülkenin ekonomik büyümesi açısından büyük önem taşıyan yeni nesil inovasyonu temsil ettiğini söyledi.

Yeni kararnamelerle ABD’de kuantum alanındaki pozitif ivmeyi sürdürmek istediklerini vurgulayan Trump, “Halihazırda açık ara lider konumdayız, artık bu liderliğimizi çok daha ileri bir noktaya taşıyacağız.” diye konuştu.

Trump, ilk kararnamenin önemli bilimsel hesaplamaları yapabilen bir kuantum bilgisayarı üretmek ve gelecek 5 yıl içinde kuantum tabanlı sensörler ile ağlar geliştirmek amacıyla ulusal bir girişimi başlattığını bildirdi.

Amerikan kuantum liderliğine daha önce hiç olmadığı kadar büyük yatırımlar yapacaklarını kaydeden Trump, ikinci kararnamenin de federal kurumların bilgisayar sistemlerini 2031 yılına kadar “kuantum kriptografisi” olarak adlandırılan sisteme geçirmelerini ve güçlü güvenlik standartlarının daha geniş çapta benimsenmesine öncülük etmelerini öngördüğünü belirtti. >>>AA

Maçın 14. dakikasında İran etkili geldi. Belçika savunmasının uzaklaştırmak istediği meşin yuvarlak penaltı noktası üzerinde Kanaani’de kaldı. Bu futbolcunun gelişine şutunda kaleci Courtois son anda topu kornere çeldi.

İran 25. dakikada golü buldu ancak VAR’a takıldı. Kazanılan serbest vuruşta Safi, ceza yayı üzerindeki Taremi’ye yerden pasını gönderdi. Bu futbolcunun dönüp vuruşunda top filelerle buluştu. VAR uyarısı sonrasında gol, ofsayt gerekçesiyle iptal edildi. İlk 45 dakika golsüz eşitlikle tamamlandı.

İkinci yarıya Belçika etkili başlasa da İran 53. dakikada net fırsattan yararlanamadı. Ceza sahası içinde topla buluşan Taremi’nin yakın mesafeden şutunda, kaleci Courtois uzanarak topu çıkardı ve gole engel oldu.

Belçika maçtaki en net fırsatı 59. dakikada buldu. Ceza sahası içi sol çaprazda topla buluşan De Bruyne, kale sahası önüne pasını aktardı. Savunmanın uzaklaştırmak istediği top De Cuyper’de kaldı. Bu oyuncunun şutunda İran kalecisi Beiranvand son anda meşin yuvarlağı kontrol etti.

66. dakikada Belçika 10 kişi kaldı. Orta sahada topla buluşan Ngoy’un kaleciye gönderdiği geri pas kısa kalınca araya Taremi girdi ancak Ngoy, bu futbolcuyu düşürdü. Hakem Dario Herrera, Ngoy’u direkt kırmızı kartla oyun dışına gönderdi.

Karşılaşma 0-0 berabere tamamlandı.

İki takım da grupta puanını 2’ye yükseltti.

JAHANBAKHSH: İKİNCİ YARIDA ÇOK ÖNEMLİ ŞANSLAR YAKALADIK

Los Angeles Stadı’nda oynanan müsabakanın ardından basın toplantısında açıklamalarda bulunan Alireza Jahanbakhsh, karşılaşma öncesinde Belçika’nın nasıl bir futbol ortaya koyacağını bildiklerini söyledi.

Rakibin çok önemli futbolcuları olduğunu vurgulayan Jahanbakhsh “Oyuna iyi başladık. Gol bulabilirdik. İkinci yarıda çok önemli şanslar yakaladık, galibiyete yakındık. Bugün takımın performansından dolayı çok mutluyuz. Takımda herkes birlik oldu. Son maçta elimizden geleni yapacağız.” ifadelerini kullandı.

Gruptaki son maç olan Mısır mücadelesi için Seattle’da olacaklarını dile getiren Jahanbakhsh, “Son maçta orada olacağız. Tijuana’da kalıyoruz ve orası hakkında söylemem gerekenler var. İnsanlar çok kibarlar, Meksikalı insanları çok seviyoruz. İnsanlar bizi inanılmaz karşılıyorlar ve bunu kalpten hissettiriyorlar. Meksika’ya teşekkür ediyorum. Maç maç bakıyoruz. Bugün çok iyi performans gösterdik. Bir sonraki maçta Mısır’la karşılaşacağız. En iyisini yapmak istiyoruz ve maça hazırız. Aynı enerjiyle maça çıkacağız. Bugün farklı ideolojilerde, farklı düşüncelerde, farklı kültürden olan binlerce kişi İran’ı destekledi.” açıklamasını yaptı.

Toplantıya maç içinde önemli kurtarışlar yaparak kalesini gole kapatan Alireza Beiranvand’ın formasıyla gelen Saman Ghoddos​​​​​​​ ise 2 maçta 2 puan aldıklarını belirterek “Bugün kazanmak isterdik. Kalecimiz inanılmaz bir performans ortaya koydu. Bence tarihimizin en iyi kalecisi.” diye konuştu. >>>AA (foto: AA-İHA)  

G Grubu mücadelesinde İran Milli Futbol Takımı ile Yeni Zelanda Milli Futbol Takımı karşı karşıya geldi. Yeni Zelanda, 7. dakikada Just’ın golüyle öne geçerken İran, 32. dakikada Rezaeian’ın golüyle skoru eşitledi. İkinci yarıda Just ile bir kez daha üstünlüğü yakalayan Yeni Zelanda’ya İran, 64. dakikada Mohebi’nin kafa golüyle karşılık verdi. Kalan dakikalarda başka gol olmayınca mücadele 2-2 sona erdi.

MUSLERA’NIN SAHNE ALDIĞI MAÇTA KAZANAN ÇIKMADI

H Grubu’nda Suudi Arabistan Milli Futbol Takımı ile Uruguay Milli Futbol Takımı karşılaştı. Suudi Arabistan, 41. dakikada Al Amri’nin golüyle ilk yarıyı 1-0 önde tamamladı. Uruguay ikinci yarıda baskısını artırırken 80. dakikada Maxi Araujo’nun golüyle beraberliği yakaladı. Karşılaşma 1-1 sona ererken, Fernando Muslera beşinci kez Dünya Kupası heyecanı yaşadı.

 BELÇİKA, MISIR DUVARINI AŞAMADI

G Grubu’nda Belçika Milli Futbol Takımı ile Mısır Milli Futbol Takımı karşı karşıya geldi. Mısır, 19. dakikada Ashour’un golüyle öne geçti. Belçika ikinci yarıda baskısını artırsa da aradığı golü ancak 66. dakikada bulabildi. Lukaku’nun pozisyonunda Hany’nin ters vuruşuyla gelen golle skor 1-1 oldu. Kalan bölümde Belçika galibiyet için yüklense de Mısır savunması gole izin vermedi.

 İSPANYA’YA TARİHİ RAKİPTEN FREN

H Grubu’nda turnuvanın favorilerinden İspanya Milli Futbol Takımı, Dünya Kupası tarihinde ilk kez mücadele eden Yeşil Burun Adaları Milli Futbol Takımı ile karşılaştı. İspanya, maç boyunca üstün görünse de Yeşil Burun Adaları kalecisi Vozinha’nın başarılı performansını aşamadı. Karşılaşma 0-0 sona ererken Yeşil Burun Adaları, Dünya Kupası tarihindeki ilk puanını aldı. İspanya’da sakatlığını atlatan genç yıldız Lamine Yamal, 71. dakikada oyuna dahil oldu ancak skoru değiştiremedi. Turnuvada favori ekiplerin puan kayıpları dikkat çekerken, sürpriz sonuçlar grup mücadelelerinin daha çekişmeli geçeceğinin sinyalini verdi.

DÜNYA KUPASI MAÇ SONUÇLARI VE PUAN DURUMLARI 2026

11 Haziran

Meksika – Güney Afrika 2-0

12 Haziran

Güney Kore – Çekya 2-1

Kanada – Bosna Hersek 1-1

13 Haziran

ABD – Paraguay 4-1

Katar – İsviçre 1-1

14 Haziran

Brezilya – Fas 1-1

Haiti – İskoçya 0-1

Avustralya – Türkiye 2-0

Almanya – Curaçao 7-1

Hollanda – Japonya 2-2

15 Haziran

Fildişi Sahili – Ekvador 1-0

İsveç – Tunus 5-1

İspanya – Yeşil Burun Adaları 0-0

Belçika – Mısır 1-1

16 Haziran

Suudi Arabistan – Uruguay 1-1

İran – Yeni Zelanda 2-2

Fransa – Senegal

17 Haziran 26

Irak – Norveç

Arjantin – Cezayir

Avusturya – Ürdün

Portekiz – Kongo Demokratik Cumhuriyeti

İngiltere – Hırvatistan >>>Ferhat YÜKSEL

HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN AÇILACAK OLMASI ENERJİ KORIDORUNU RAHATLATTI

Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik mekik dokuma sürecinin ardından tarafların uzlaştığı tarihi anlaşmanın en stratejik maddesi, Hürmüz Boğazı’nın durumu oldu. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte bir gibi devasa bir oranının lojistik koridoru olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine ve tanker geçişlerine açılacağı beklentisi, küresel enerji arzı krizini bir anda bitirdi ve yatırımcıları petrolde panik satışlarına sürükledi.

BRENT PETROLDE MART AYINDAN BU YANA EN SERT DÜŞÜŞ YAŞANDI

Arz endişelerinin hızla ortadan kalkmasıyla birlikte uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4’ün üzerinde çok ağır bir değer kaybına uğrayarak 84 dolar seviyesinin altına geriledi ve 83,6-84 dolar bandına kadar çekildi. ABD tipi ham petrol (WTI) ise benzer bir satış baskısıyla 80-81 dolar seviyelerine kadar sert düştü. Bu hareketle birlikte petrol fiyatları Mart ayından bu yana görülen en düşük seviyeleri test ederken, uzmanlar arz akışının normale dönmesi durumunda Brent petrolün yıl içinde 80 doların da altını görebileceğini tahmin ediyor.

YATIRIMCILAR GÜVENLİ LİMANA SAKLANDI: ALTINDAN TARİHİ REKOR

Petrol fiyatlarında yaşanan bu tarihi çöküşe zıt olarak, değerli metaller tarafında ise kelimenin tam anlamıyla bir patlama yaşandı. Jeopolitik haritanın yeniden şekillenmesi ve küresel belirsizliklerin tetiklenmesiyle birlikte riskten kaçan uluslararası büyük fonlar ve yatırımcılar, en güvenli liman olan altına hücum etti. Yaşanan aşırı talep patlamasıyla küresel piyasalarda ons altın ilk kez 4 bin 300 dolar barajının üzerini gördü. İç piyasada ise ons altındaki bu tarihi yükseliş ve döviz kuru hareketliliğiyle birlikte gram altın 6 bin 400 lira sınırına dayanarak 6 bin 380 TL seviyesinden işlem görmeye başladı.

TRUMP “BÜYÜK ANLAŞMA” DEDİ: BÜYÜK GÜN ON DOKUZ HAZİRAN

Finans dünyasını sarsan bu tarihi mutabakatın resmiyet kazanacağı tarih de netleşti. ABD Başkanı Donald Trump, varılan uzlaşıyı “büyük bir anlaşma” sözleriyle nitelendirerek dünyaya ilan ederken, İran kanadı ise bu adımın çok daha kapsamlı ve geniş tabanlı bölgesel müzakerelerin resmi bir başlangıcı olduğunu savundu. Piyasalar ve küresel liderler, şimdi tüm ekonomik dengeleri kalıcı olarak değiştirebilecek olan ve 19 Haziran’da atılması beklenen resmi imzalara ve liderlerin imza törenindeki açıklamalarına kilitlendi.>>>HABER MERKEZİ 

]]> https://www.gazete3.com.tr/trump-en-az-30-kez-anlasma-dedi-petrol-piyasalari-sert-dalgalandi/ Sun, 14 Jun 2026 10:26:22 +0000 https://gazete3.com.tr/?p=706396

Bu kapsamda 28 Şubat’ta başlayan çatışma sürecinden bu yana Trump’ın İran’a ilişkin açıklamaları ve Hürmüz Boğazı’na yönelik gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 100 dolar seviyesinde dengelendi.

Bu süreçte, Trump’ın sık sık tekrarladığı anlaşma ve ateşkes mesajları, diplomatik amaç taşımasının yanı sıra enerji piyasalarındaki beklentileri yönlendiren önemli unsurlardan biri olarak öne çıktı.

 

AA muhabirinin, uluslararası haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre, Trump marttan bu yana en az 30 kez İran’la anlaşma, ateşkes veya diplomatik çözümün yakın olduğuna ilişkin açıklamalarda bulundu. Ancak taraflar arasında kalıcı bir uzlaşı sağlanamaması, petrol piyasalarında yüksek oynaklığın sürmesine neden oldu.

“Anlaşma yakın”, “görüşmeler verimli ilerliyor” ve “ateşkes mümkün” yönündeki açıklamalar zaman zaman petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluştururken, diplomatik sürecin somut anlaşmayla sonuçlanmaması ve jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması, fiyatların savaş öncesi seviyelere gerilemesini engelledi.

Böylece piyasada ne tam bir kriz ne de tam bir normalleşme yaşandı. Bu durum, petrol ve doğal gaz üreticilerinin yüksek gelir elde etmeye devam etmesine imkan sağlarken, enerji fiyatlarının ekonomik faaliyet üzerinde yıkıcı baskı oluşturacak seviyelere yükselmesini de sınırladı. Sonuç olarak enerji talebi önemli ölçüde korunurken, ABD’li üreticiler de yüksek fiyat ortamından faydalanmayı sürdürdü.

Küresel petrol ihracatında liderlik ABD’ye geçti

Ortaya çıkan bu tablo, petrol ve doğal gaz üretimindeki güçlü büyüme sayesinde net enerji ihracatçısı konumuna yükselen ABD’nin enerji sektörünün süreçten ekonomik açıdan görece avantajlı çıkmasına katkı sağladı.

Gemi takip şirketi Vortexa’nın verilerine göre, ABD’nin ham petrol ve petrol ürünü ihracatı mayısta günlük yaklaşık 10,5 milyon varile ulaşarak üst üste üçüncü ayda da dünyada ilk sırada yer aldı.

Uluslararası medya kuruluşlarının hesaplamalarına göre, aynı dönemde Rusya’nın petrol ihracatı günlük yaklaşık 7 milyon varil, Suudi Arabistan’ın ihracatı ise 5,9 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

Karşılaştırıldığında, geçen yıl Suudi Arabistan’ın günlük petrol ihracatı yaklaşık 8,1 milyon varil, ABD’nin 6,6 milyon varil ve Rusya’nın 5,8 milyon varil düzeyindeydi.

Bununla birlikte, yüksek fiyat ortamı ABD kaya petrolü sektöründeki faaliyetleri desteklerken, ABD merkezli enerji araştırma şirketi Primary Vision’ın verileri de petrol sahalarındaki operasyonların hızlandığını gösterdi.

Buna göre, savaşın başlamasından bu yana ABD kaya petrolü sektöründeki faaliyetler belirgin şekilde hızlandı. Şirketin Frac Spread Count ve Frac Job Count göstergeleri güçlü artış kaydederken, basınçlı pompalama kapasitesi 2022’den bu yana en sıkışık seviyeye ulaştı. Kapasite kullanım oranındaki yükseliş de sektördeki büyümenin devam ettiğine işaret ediyor.

Rusya’nın en büyük petrol şirketi Rosneft’in Üst Yöneticisi İgor Seçin, daha önce yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki gerilim ve yükselen petrol fiyatlarının en büyük kazananının ABD enerji sektörü olduğunu savunmuş, yüksek fiyat ortamının ABD’li enerji şirketlerine önemli gelir avantajı sağladığını belirtmişti.

Seçin, mevcut fiyat seviyelerinin korunması halinde ABD petrol ve doğal gaz sektörünün bu yıl elde edeceği ilave gelirin onlarca milyar dolara ulaşabileceği değerlendirmesinde bulunmuştu.

Trump’ın “anlaşma yakın” vaatleri petrol piyasasını yönlendirdi

Trump’ın İran’la müzakerelere ilişkin iyimser açıklamaları, petrol piyasasında son ayların en sert fiyat hareketlerini tetikledi.

Brent petrol, Trump’ın Orta Doğu’daki gerilimin azalabileceğine ve İran’la diplomatik çözüm sağlanabileceğine yönelik açıklamalarının ardından 10 Mart’ta yüzde 11,3 düşüşle 87,80 dolara gerilerken, 16 Mart’ta da Hürmüz Boğazı’ndan bazı tankerlerin yeniden geçiş yapabildiğine ilişkin haberlerin etkisiyle yüzde 6,9 değer kaybederek 96,04 dolara indi.

Trump’ın 23 Mart’ta tarafların anlaşmaya ilişkin “neredeyse tüm konularda uzlaşı sağladığını” açıklamasının ardından Brent petrol aynı gün yüzde 9,8 düşüşle 95,92 dolardan kapandı.

Trump ertesi gün İran’ın anlaşma yapmaya “çok istekli” olduğunu öne sürerken, 25-29 Mart’ta da Tahran’ın anlaşma için yoğun çaba gösterdiğini ve hatta “yalvardığını” iddia etti. Ancak anlaşmaya yönelik iyimser mesajlara rağmen kalıcı uzlaşı sağlanamaması nedeniyle Brent petrol, jeopolitik risklerin etkisiyle martı 118,35 dolardan kapattı.

Nisanda da benzer bir tablo görüldü. Trump’ın ateşkes ve anlaşmaya yakın olunduğuna yönelik açıklamalarının etkisiyle Brent petrol 7 Nisan’da yüzde 0,5, 8 Nisan’da ise yüzde 13,3 geriledi.

Trump’ın 15 ve 17 Nisan’da anlaşmanın çok yakın olduğu, İran’ın talepleri kabul ettiği ve bir iki gün içinde uzlaşı sağlanabileceği yönündeki açıklamaları da piyasalardaki risk primini azalttı. Bu açıklamaların etkisiyle Brent petrol 17 Nisan’da yüzde 9,1 düşüşle 90,38 dolardan günü kapatarak, 10 Mart’tan bu yana en düşük kapanışı kaydetti.

Buna karşın diplomatik sürecin sonuç vermemesi nedeniyle risk primi tamamen ortadan kalkmadı. Nisan sonunda Brent petrol gün içinde 126 doların üstünü test ederek son 4 yılın en yüksek seviyesini gördü ve ayı 114,01 dolardan tamamladı.

Mayısta Trump’ın tarafların uzlaşıya çok yakın olduğu yönündeki açıklamaları satış baskısını yeniden gündeme taşıdı. Brent petrolün varil fiyatı ay boyunca kademeli olarak gerileyerek 108 dolar seviyelerinden 92 dolar bandına indi. Ancak anlaşmanın somutlaşmaması ve jeopolitik gerilimin sürmesi, piyasalardaki oynaklığın yüksek kalmasına yol açtı.

Gözler yeniden anlaşma sürecinde

Haziranda piyasalarda yeniden temkinli görünüm öne çıktı. Brent petrol, 1 Haziran’da yüzde 3,2 yükselerek 94,98 dolara, 3 Haziran’da ise 97,81 dolara kadar çıktı. Ancak Trump’ın İran’la anlaşmanın yakın olduğuna yönelik yeni açıklamaları satış baskısını yeniden beraberinde getirdi.

ABD Başkanı Trump’ın 7-9 Haziran’da yaptığı “anlaşmaya çok yakınız” yönündeki açıklamalarının ardından Brent petrol 9 Haziran’da yüzde 3 düşüşle 91,45 dolara geriledi.

Trump’ın 11 Haziran’da anlaşmanın “onaylanma” aşamasına geldiğini ve planlanan saldırıları iptal ettiğini açıklamasıyla düşüş hızlanırken, gözler yeniden diplomatik sürece çevrildi.

Donald Trump, 12 Haziran’da yaptığı açıklamada, İran’ın, nükleer silaha sahibi olmama konusunda mutabık kaldığını belirterek, “Bugün İran’la savaşı bitirdik.” ifadesini kullandı.

Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrol 11 Haziran’da yüzde 2,9 kayıpla 90,38 dolardan kapanarak 20 Nisan’dan bu yana en düşük seviyesini gördü. >>>AA

Trump, İran’la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, “Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek.” dedi. İran lideri Mücteba Hamaney’in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığına ilişkin soruya Trump, “Anladığım kadarıyla cevap evet.” yanıtını verdi.

Ancak İran basını, Trump’ın iddiasının aksine ABD ile muhtemel anlaşmaya ilişkin herhangi bir mutabakat metninin Tahran tarafından henüz onaylanmadığını duyurdu.

Orta Doğu’da uzlaşı sürecine ilişkin çelişkili açıklamalara rağmen bölgede gerilimlerin diplomatik yollarla sona erebileceğine yönelik iyimserlik, petrol fiyatları ve tahvil faizlerinde sert hareketleri beraberinde getirdi.

ABD Başkanı Trump’ın imzalar atılınca Hürmüz Boğazı’nın açılacağını söylemesiyle Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 5,6 düşüşle 17 Nisan’dan bu yana ilk kez 90 doların altına sarktı.

Gerileyen petrol fiyatlarının halihazırdaki enflasyon risklerini bir miktar törpülemesiyle ABD tahvil piyasasında alımlar güç kazandı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 10 baz puan düşerek yüzde 4,47’ye çekildi.

Analistler, Trump’ın açıklamalarının kesin bir ton taşımasına rağmen yatırımcıların anlaşmaya ilişkin somut gelişmeleri görmek istediğini ve temkinli iyimserlikle hareket ettiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar faiz artıracağına yönelik beklentiler zayıflarken, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Öte yandan ABD’de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

ABD’de tüketici enflasyonunun ardından üretici fiyatlarındaki artışın da enerji maliyetleri kaynaklı sürmesi, enflasyonist baskıların kısa vadede güçlü kalabileceğine işaret etti.

Bununla birlikte iş modellerinde giderek yaygınlaşan yapay zekanın, şirketlerde verimliliği artırarak maliyetler üzerinde aşağı yönlü etki yaratabileceği değerlendiriliyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD’de büyük şirketlerin halka arz süreçleri yakından takip ediliyor. ABD’li milyarder iş insanı Elon Musk’ın kurucusu olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), 75 milyar dolar kaynak toplayarak küresel finans tarihinin en büyük halka arzını gerçekleştirecek.

Şirketten yapılan açıklamada, hisselerin bugün Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında “SPCX” koduyla işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına bağlı olarak 15 Haziran’da tamamlanmasının öngörüldüğü belirtildi.

Analistler, SpaceX’in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini ve bunun uzay teknolojileriyle bağlantılı şirket hisselerine yönelik talebi artırabileceğini ifade etti.

PETROL FİYATLARI DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR

Bu gelişmelerin ışığında ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,46’de, dolar endeksi de 99,7’da yatay seyrediyor.

Dün yüzde 3,4 artışla 4 bin 211 dolara çıkan altının ons fiyatı, yeni günde yüzde 0,7 azalışla 4 bin 183 dolardan alıcı buluyor. Brent petrol yeni işlem gününde de düşüşünü sürdürerek yüzde 0,8 azalışla varil başına 87,7 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,75, Nasdaq endeksi yüzde 2,54 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,86 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

ECB, 21 TOPLANTI SONRA SIKILAŞMA ADIMI ATTI

Avrupa borsaları dün pozitif seyrederken, Orta Doğu’daki gelişmelerin bölge gündeminin odağını oluşturuyor.

Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar doğrultusunda, piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti. Banka 21 toplantının ardından bu adımı atmış oldu.

ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu’da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Orta Doğu’daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Yüzde 2’lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6’lık öngörüden) yüzde 3,0’e yükseltildi.

Enflasyonun 2027’de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2’lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Söz konusu gelişmelerin ardından avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1580’e çıktı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel de “Temmuz toplantısı için tüm seçeneklerimizi açık tutuyoruz; gerekirse yeniden harekete geçmeye hazırız.” dedi.

Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,48, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,06, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,48 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 yükseldi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

ASYA BORSALARINDA RİSK İŞTAHI YÜKSELDİ

Orta Doğu’da çatışma ikliminin sonlanacağına yönelik beklentiler yeni günde Asya borsalarında da öne çıkıyor. Güney Kore’de Kospi endeksindeki hızlı yükseliş dikkati çekerken, bölge genelinde alıcı seyir izleniyor.

Öte yandan Japonya’da sanayi üretimi nisanda yavaşlama eğilimi gösterdi. Ülkede sanayi üretimi nisanda yıllık bazda yüzde 2, aylık bazda yüzde 0,5 artış gösterirken, önceki aya kıyasla ivme kaybetti. Ülkede ayrıca aynı ayda kapasite kullanım oranı da yüzde 0,8 azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 6,9, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,7 yükseldi.

YURT İÇİNDE ÖDEMELER DENGESİ VERİLERİ TAKİP EDİLECEK

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,01 düşüşle 13.743,50 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 1,69 yükseldi.

Öte yandan yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının nisanda 5 milyar 437 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 50 milyar 580 milyon dolar açık vereceğini öngördü.

Dolar/TL dünü 46,1860’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,2510’dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde piyasa katılımcıları anketi ve ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere’de büyüme, sanayi üretimi, Almanya’da enflasyon ile ABD’de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

Nisan ayında sağlanan ateşkesin ardından gelen karşılıklı saldırılar, aslında sorunun yüzeyde değil, çok daha derinlerde olduğunu ortaya koyuyor. ABD’nin İran hedeflerini vurması ve İran’ın buna bölgedeki Amerikan üslerini hedef alarak karşılık vermesi, ateşkesin neden sürekli kırılgan kaldığını anlamak açısından önemli ipuçları veriyor.

Öncelikle İran açısından bakıldığında mevcut ateşkes, çatışmanın temel nedenlerini ortadan kaldırmış değil. Tahran yönetimi, ekonomik yaptırımların devam ettiği, bölgedeki müttefiklerinin baskı altında tutulduğu ve askeri tehditlerin sürdüğü bir ortamı gerçek anlamda barış olarak görmüyor. İran için mesele yalnızca silahların susması değil; aynı zamanda ülkenin bölgesel etkisinin ve güvenlik algısının korunması. Bu nedenle İran yönetimi, mevcut şartların uzun vadede kendi aleyhine işleyeceğini düşünüyor.

İkinci önemli unsur ise İsrail faktörü. İsrail ile İran arasındaki rekabet artık sadece iki ülkeyi ilgilendiren bir mesele olmaktan çıkmış durumda. Bölgesel güç dengeleri, güvenlik kaygıları ve stratejik hesaplar bu ilişkiyi çok daha karmaşık hale getiriyor. İsrail, İran’ın bölgedeki nüfuzunu sınırlamak isterken; İran da bunu kendi ulusal güvenliğine yönelik bir tehdit olarak görüyor. Dolayısıyla Washington ile Tahran arasında yapılacak herhangi bir anlaşmanın İsrail’in güvenlik beklentilerini karşılamaması halinde yeni krizlerin ortaya çıkması sürpriz olmayacaktır.

Üçüncü olarak dikkat çeken konu, tarafların gerilimi artık bir müzakere aracı olarak kullanması. Geçmişte askeri baskılar karşısında geri adım atmak zorunda kalan aktörler bugün daha farklı hesaplar yapıyor. İran, uzun süredir maruz kaldığı yaptırımlara ve baskılara rağmen rejimin ayakta kaldığını görüyor. Bu durum Tahran’a daha fazla özgüven kazandırıyor. Benzer şekilde ABD ve müttefikleri de baskının İran’ı taviz vermeye zorlayabileceğine inanıyor. Sonuçta ortaya çıkan tablo şu: Taraflar savaş istemiyor ama kontrollü gerilimden de vazgeçmiyor.

Belki de en kritik başlık ABD’nin tutumu. Washington, İsrail üzerindeki etkisi nedeniyle bölgedeki denklemin en güçlü aktörü konumunda. Eğer Beyaz Saray isterse, İsrail’in askeri hamlelerini sınırlayabilecek önemli araçlara sahip. Ancak bugüne kadar görüldüğü üzere ABD yönetimleri çoğu zaman bu nüfuzu tam anlamıyla kullanmaktan kaçındı. Bu nedenle ateşkeslerin kalıcılığı konusunda en büyük sorumluluğun da Washington’da olduğu yönündeki değerlendirmeler giderek güç kazanıyor.

Bütün bu nedenler bir araya geldiğinde ortaya çarpıcı bir gerçek çıkıyor: İran ile ABD arasındaki sorun yalnızca bir ateşkes meselesi değil. Taraflar arasında güven eksikliği, bölgesel nüfuz mücadelesi, İsrail’in güvenlik kaygıları ve karşılıklı güç gösterileri devam ettiği sürece, ilan edilen her ateşkes yeni bir çatışmanın yalnızca kısa bir molası olmaktan öteye geçemeyecek gibi görünüyor.

Bugün bölgede eksik olan şey ateşkes değil; tarafların birbirlerinin kırmızı çizgilerini kabul edeceği kapsamlı ve sürdürülebilir bir siyasi uzlaşma. Bu sağlanmadığı sürece Ortadoğu’da barış umutları, her yeni saldırıyla birlikte biraz daha uzaklaşmaya devam edecek.

Açıklamada, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı adına silah tedarikine destek verdiği ve İran’ın gizli bankacılık ağı içinde faaliyet gösterdiği gerekçesiyle Çin ve Hong Kong merkezli 9 kişi ve kuruluşa yönelik yaptırım kararı alındığı bildirildi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Ekonomik Öfke” aracılığıyla İran ordusunun silah edinme çabalarını destekleyen yabancı tedarik ağlarını sekteye uğrattıklarını kaydetti.

Bessent, “Hazine, İran rejiminin varlıklarını dondurdu, ekonomisine ağır darbe indirdi ve İran’ın savaş makinesini çökertti. Hazine, İran ordusuna yönelik hiçbir desteğe müsamaha göstermeyecektir.” ifadelerini kullandı. >>>AA

“İran’a saldırılara devam edecek misiniz?” şeklindeki soruya yanıt veren Trump, “Onlara saldıracağız, hem de çok sert bir şekilde. Helikopter saldırısına bakarsanız sanırım bunu yapmaya hakkımız var. Dün onlara sert bir darbe indirdik ve bugün de yine sert bir darbe vuracağız.” diye konuştu.

İran’ın düşürdüğü helikopterde bulunan bombanın patlamamış olmasının büyük şans olduğunu dile getiren Trump, pilotların yara almadan kurtarılmalarının da kendileri için çok önemli olduğunu söyledi.

İRAN SÜREKLİ BİZİ OYALIYOR

İran’la anlaşmaya aslında çok yakın olduklarını yineleyen ABD Başkanı, “Anlaşmanın nasıl sonuçlanacağını göreceğiz. Anlaşmaya çok yaklaşmıştık ama bizi sürekli oyalıyorlar, bizi enayi yerine koyuyorlar.” ifadelerini kullandı.

İran’la anlaşma üzerinde birkaç aydır yoğun şekilde çalıştıklarını kaydeden Trump, “Bu anlaşmayı imzalamaları gerekiyor. Bu onlar için iyi bir anlaşma ancak onlara nükleer silaha sahip olma hakkı vermiyor, hatta nükleer silaha sahip olmalarını tamamen yasaklıyor.” dedi.

İran’ın ABD’ye ait bir helikoptere neden ateş açtığını bilmediğini ifade eden Trump, iki pilotun kurtarılmasının daha ciddi bir durumu önlediğini vurguladı.

Trump ayrıca, savaş sırasında bir dizi “gizli operasyonla” milyonlarca varil petrol çıkardıklarını ve bu yolla küresel piyasalarda enerji fiyatlarını istikrara kavuşturmayı hedeflediklerini söyledi.

Trump, “Kimse bunu bilmiyor. İran da şu ana dek bilmiyordu. Geçen gece ışıkları kapalı (petrol taşıyan) 22 gemiyi ele geçirdik çünkü onların radarı yok, çünkü radarlarını paramparça ettik. O gemileri ele geçirdik. Bu yüzden petrolün varil fiyatı 85 dolar.” değerlendirmesini yaptı.

TRUMP, CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’A DAİR SORUYU YANITLADI

Öte yandan İsrailli bir muhabirin, İsrail ile Türkiye arasında bir çatışma ihtimalinin olup olmadığı yönündeki sorusuna cevap veren Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile olan yakın ilişkisine vurgu yaptı.

ABD Başkanı, “O, benim çok iyi bir dostum ve birlikte çok iyi çalıştık. Onu seviyorum. Kendisi müthiş bir lider ve çok güçlü bir kişi.” şeklinde konuştu.

Trump, Türkiye ile İsrail arasındaki sürece ilişkin, “Böyle bir şey duymadım. Duysaydım onu arardım ve her şeyin yolunda olduğundan emin olurdum. Türkiye ile böyle bir şeyin olacağını sanmıyorum. O bana saygı duyuyor, ben de ona saygı duyuyorum. Bunun da ötesinde, aramızda iyi bir dostluk var.” ifadelerini kullandı. >>>AA

Helikopterdeki 2 pilotun kurtarıldığını aktaran kaynaklar, hava aracının İran’ın ateş açması sonucu mu ya da teknik arıza nedeniyle mi düştüğünün bilinmediğini, olaya ilişkin soruşturma başlatıldığını kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump, New York’ta yapılan NBA final maçını izlemesinin ardından John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı’nda basın mensuplarına yaptığı açıklamada “Pilotlar iyi. Evet, kimse yaralanmadı. Yarın bir rapor yayımlayacağız ama pilotlar iyi.” diye konuştu. >>>AA

Paylaşımda İran’a yönelik deniz ablukası kapsamında 31 Mayıs itibarıyla İran limanlarına girmeye ya da bu limanlardan çıkmaya çalışan 118 ticari geminin rotasının değiştirildiği ve 5 geminin de devre dışı bırakıldığı bilgisi paylaşıldı.

ABD, 13 Nisan’dan bu yana İran’a yönelik deniz ablukası uyguluyor. >>>AA

Pezeşkiyan’ın halka hizmet etme noktasında geri adım atmayacağını belirten Tabatabai, Cumhurbaşkanı’nın istifa ettiği yönündeki iddiaları yalanlayarak söz konusu iddiaları bazı yabancı medya kuruluşlarının oyunlarının devamı olarak nitelendirdi.

Tabatabai, İran halkının birlik ve beraberlik konusunda geri adım atmayacağını ve İranlıların milli birliğini yok etme arzusunu yine “mezara” götüreceğini kaydetti. >>>AA

İRAN DEVRİM MUHAFIZLARI ORDUSU: ABD GÜÇLERİ, SİRİK ADASI’NDA BİR İLETİŞİM KULESİNİ HEDEF ALDI

İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın DMO’nun açıklamasına dayandırdığı haberine göre, ABD, Sirik Adası’nda bulunan bir iletişim kulesini hedef aldı. DMO’nun açıklamasında söz konusu saldırıya karşılık olarak, saldırının başlangıç noktası olan hava üssünün hedef alındığı ve bazı hedeflerin imha edildiği belirtildi. Açıklamada, saldırıların devam etmesi halinde daha geniş çaplı cevap verileceği ve bunun sorumlusunun ABD olacağı uyarısında bulunuldu. >>>AA

Yetkililer, Trump’ın anlaşmanın kısa süre içinde sonuçlanmasını istediğini ancak özellikle İran’ın nükleer materyalleriyle ilgili maddelerin daha güçlü hale getirilmesini talep ettiğini öne sürdü.

Trump’ın taleplerinin taraflar arasında birkaç gün sürebilecek yeni bir müzakere süreci başlattığını kaydeden yetkililer, Trump’ın özellikle zenginleştirilmiş uranyumun kontrol altına alınması ve bunun zamanlamasına ilişkin maddelerde daha fazla ayrıntı istediğini söylediği iddia etti.

Yetkililer, ayrıca Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin ifadelerde de değişiklik talep ettiğini savunarak, İran tarafının değişiklik taleplerine yaklaşık üç gün içinde yanıt vermesinin beklendiğini belirtti.

NYT: TRUMP, İRAN’A DAHA SERT ŞARTLAR İÇEREN REVİZE TEKLİF GÖNDERDİ

Öte yandan New York Times’ın (NYT) haberine göre de Trump, savaşı sona erdirecek anlaşma çabaları kapsamında İran’a daha sert şartlar içeren revize edilmiş anlaşma taslağı gönderdi.

İsmi verilmeyen yetkililer, Trump’ın, taslak anlaşmanın bazı unsurlarını değiştirdikten sonra yeniden Tahran’ın değerlendirmesine sunduğunu ileri sürdü.

Yetkililer, Trump’ın, İran’a ait varlıkların dondurulmasının kaldırılmasını içerebilecek maddelerden rahatsızlık duyduğunu savunarak, başkanın, Pakistanlı yetkililer dahil çeşitli arabulucular üzerinden yürütülen görüşmelerde İran’ın yanıt verme hızından rahatsız olduğunu ifade etti.

TRUMP, İRAN ORDUSUNDA “ILIMLI OLMAYANLARI” ETKİSİZ HALE GETİRDİKLERİNİ SAVUNDU

ABD Başkanı Donald Trump, İran ordusunda “ılımlı olanlara” dokunmadıklarını savunarak, “Ilımlı olmayan başka kişiler var. Onları etkisiz hale getirdik.” dedi.

​​​​​​​Trump, Fox News’e ABD/İsrail-İran Savaşı’na ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

İran ordusunu olduğu gibi bıraktıklarını çünkü ordunun “bir bakıma ılımlı” olduğunu düşündüklerini belirten Trump, “Ilımlı olmayan başka kişiler var. Onları etkisiz hale getirdik. Liderlik kademelerindeki çeşitli isimleri de devre dışı bıraktık.” dedi.

Trump, savaşlarda herkesin ortadan kaldırılmaya çalışılmasının, geride 40 yıl boyunca kendini toparlayamayan bir ülke bıraktığını söyleyerek, “Irak’ta yaşananlara bakın. Çok kötü bir iş çıkardık. Bu son derece yanlış ve akılsızca bir şeydi.” diye konuştu. ​​​​​​

ABD ve İran’ın “iyi bir anlaşmaya” yaklaştığını ifade eden Trump, tek istediğinin İran’ın nükleer silaha sahip olmaması olduğunu ve İran’ın buna razı olduğunu ileri sürdü.

Trump, yavaş yavaş istediklerini aldıklarını savunarak, “Acele ederseniz iyi bir anlaşma yapamazsınız. Yavaş ama emin adımlarla, bence istediğimizi elde ediyoruz. Eğer istediğimizi elde edemezsek, bunu farklı şekilde sonlandıracağız.” ifadelerini kullandı. >>>AA

“ABLUKANIN KALDIRILACAĞI SÖYLEMİ PROPAGANDA OLABİLİR”

İranlı sözcü, Trump’ın ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’ndaki İran limanlarına yönelik ablukasının kaldırılacağına yönelik ifadelerine de değinerek, söz konusu ablukanın başından beri hukuksuz bir adım olduğunu belirtti. Bunun hem ateşkes ihlali hem de uluslararası deniz taşımacılığına müdahale anlamına geldiğini söyleyen Bekayi, bu uygulamanın gerçekten kaldırılıp kaldırılmayacağının ABD’nin eylemleriyle görüleceğini kaydederek, bunun bir propaganda söylemi de olabileceğini ifade etti. İranlı yetkili, “Eğer böyle bir adım atılırsa aslında birkaç hafta önce başlayan hukuka aykırı bir uygulamayı da durdurmuş olacaklar. Başından beri böyle bir adımın atılmaması gerekirdi” dedi.

Sözcü ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın yönetiminin İran ve Umman tarafından kararlaştırılması gerektiğini vurguladı. Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın İran ve Umman karasularında yer alması nedeniyle iki ülkenin, uluslararası ticareti mümkün kılarken güvenliklerini ve ulusal çıkarlarını koruyacak bir mekanizma benimsemeleri gerektiğini belirtti.

Mevcut durumda önceliklerinin savaşın sona erdirilmesi olduğunu aktaran Bekayi aynı zamanda, nükleer konuların detaylarına ilişkin bir müzakerenin yürütülmediğini söyledi. >>>İHA

Yetkili, açıklamasında, “Durum Odası’ndaki toplantı yaklaşık iki saat sürdü. Başkan Trump, yalnızca ABD için iyi olan ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşma yapacaktır. İran asla nükleer silaha sahip olamaz.” ifadelerini kullandı. >>>AA

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 09.08 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 5,1 azalarak 95,10 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 5,6 azalarak 91,20 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD ile İran’ın uzlaşı sağlamaya yaklaştığı yönündeki açıklamalar etkili oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, dün sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran ile müzakerelerin “düzenli ve yapıcı” şekilde ilerlediğini bildirdi.

İyi bir anlaşma için acele etmeyeceklerini belirten Trump, anlaşma sağlanana kadar ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının uygulanmaya devam edeceğini kaydetti.

Bu gelişmeler, iki ülkenin Hürmüz Boğazı’nın yeniden işlerlik kazanması ve petrol arzının kesintisiz sürdürülmesine yönelik uzlaşıya yaklaşabileceği beklentilerini güçlendirdi.

Uzmanlar, hasar gören petrol ve doğal gaz tesislerinin onarımı tamamlanana kadar Boğaz’dan petrol akışının normale dönmesinin aylar süreceğini tahmin ediyor.

Brent petrolde teknik olarak 107,19 doların direnç, 92,93 doların destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor. >>>AA

Bölgedeki tansiyonun düşebileceğine dair beklentilerle enerji arzına ilişkin endişelerin hafiflemesi, petrol fiyatlarında geri çekilmeyi beraberinde getirdi. Petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyon baskılarının sınırlanabileceğine işaret etmesiyle tahvil piyasalarında da satış baskısı zayıfladı.

Brent petrolün varili dün yüzde 4,8 düşüşle 102,3 dolara gerilerken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi de yaklaşık 10 baz azalışla yüzde 4,58’e çekildi. Yeni işlem gününde Brent petrolün varili yüzde 0,1 artışla 102,4 dolardan işlem görürken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi ise yatay seyrediyor.

Öte yandan dünyanın en büyük şirketi konumundaki ABD’li çip üreticisi Nvidia’nın açıkladığı güçlü bilanço ve sonraki çeyrek için 92,8 milyar dolarlık gelir öngörülmesi piyasalardaki iyimserliği destekledi.

Şirket, bilançosunda 2027 mali yılının ilk çeyreği olarak kabul ettiği 26 Nisan’da sona eren üç aylık dönemde elde ettiği gelir, yıllık yüzde 85 artışla 81,6 milyar dolara yükseldi.

Gelirini bir önceki çeyreğe göre yüzde 20 artıran Nvidia, geçen yılın aynı döneminde ise 44,1 milyar dolar gelir elde etmişti. Piyasa beklentisi, Nvidia’nın bu dönemdeki gelirinin 78,9 milyar dolar olması yönündeydi.

Bu gelişmelere ek olarak ABD Merkez Bankasının (Fed) yayımladığı toplantı tutanakları da yakından takip edildi. Söz konusu tutanaklar, enflasyonun yüksek seyretmesi halinde faiz artışı ihtimalinin güçlendiğini gösterdi.

Tutanaklarda, Fed yetkililerinin çoğunluğunun enflasyonun kalıcı bir şekilde yüzde 2’nin üzerinde seyretmeye devam etmesi durumunda politika duruşunda bir miktar sıkılaştırmaya gidilmesinin uygun hale gelebileceği görüşünde olduğu aktarıldı.

Analistler, jeopolitik risk primindeki çözülme ve Nvidia öncülüğünde güçlenen yatırımcı iştahının piyasalarda kısa vadeli rahatlama sağlasa da Fed tutanaklarının enflasyon konusunda hala sıkı bir duruşa işaret etmesinin, iyimserliğin kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini canlı tuttuğunu belirtti.

Söz konusu gelişmelerle dün yüzde 1,4 artışla 4 bin 543 dolara çıkan altının ons fiyatı yeni günde yüzde 0,2 düşüşle 4 bin 535 dolardan alıcı buluyor. Dolar endeksi de dün yüzde 0,2 azalışla 99,1 seviyesine gerilerken bugün yatay seyrediyor.

Kurumsal tarafta, dün bilançosunu açıklayan indirimli ürün mağaza zinciri TJX’in hisseleri, şirketin yıllık satış ve kar tahminlerini yukarı yönlü revize etmesinin ardından yüzde 6’ya yakın yükseldi.

ABD’li perakende zinciri Target’in hisseleri ise beklentilerin üzerinde kar ve gelir bildirmesine rağmen yaklaşık yüzde 4 düşüş gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle, S&P 500 endeksi yüzde 1,08, Nasdaq endeksi yüzde 1,55 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,31 arttı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

AVRUPA BORSALARI POZİTİF SEYRETTİ

Avrupa pay piyasalarında da azalan jeopolitik risk algısı ve teknoloji hisseleri öncülüğündeki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izlendi. Bölge genelinde düşen enerji fiyatlarının enflasyon baskılarını hafifletebileceğine yönelik beklentiler riskli varlıklara olan talebi destekledi.

Avro Bölgesi ve İngiltere’de açıklanan enflasyon verileri beklentilerin altında geldi. Avro Bölgesi’nde nihai verilere göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) nisanda aylık bazda yüzde 1, yıllık bazda yüzde 3 ile beklentilere paralel şekilde arttı.

İngiltere’de ise martta yüzde 3,3 olan yıllık enflasyon, nisan ayında yüzde 2,8’e geriledi. Ülkede aylık enflasyon da yüzde 0,7 oldu.

Enflasyondaki yavaşlama işaretleri ve Orta Doğu’da enerji akışının yeniden hızlanacağı beklentileri Avrupa borsalarında risk iştahını destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Bu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,38, İngiltere’de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,99, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,7 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,71 arttı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

GÜNEY KORE’DE TEKNOLOJİ RALLİSİ YAŞANIYOR

ABD ve Avrupa’da teknoloji öncülüğünde artan risk iştahının yeni günde Asya tarafına yansıdığı görülürken, Güney Kore’de teknoloji ve yarı iletken şirketlerindeki hızlı yükseliş dikkati çekiyor.

Analistler, Nvidia’nın açıkladığı güçlü bilançonun ardından yatırımcıların yeniden yapay zeka temasına odaklandığını belirtirken, söz konusu yükselişte Samsung Electronics’te yaklaşık 50 bin çalışanın ücret anlaşmazlığı nedeniyle planlanan grev kararının askıya alınmasının da etkili olduğunu ifade etti.

Güney Kore’de Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 7,6, SK Hynix’in hisseleri yüzde 11,5 ve LG Electronics’in hisseleri yüzde 26,8 yükseliş kaydetti.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya’da dış ticaret dengesi nisanda beklentilerin aksine 301,9 milyar yen (yaklaşık 1,9 milyar dolar) fazla verdi. Ülkede çekirdek makine siparişleri martta aylık bazda yüzde 9,4 azalırken, yıllık bazda yüzde 5,9 arttı.

Japonya’da sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksleri (PMI) ise mayısta önceki aya göre azaldı. Ülkede mayısta imalat sanayi PMI 54,5, hizmet sektörü PMI 50 ve bileşik PMI 51,1 olarak gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,7, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 8,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 artarken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 düştü.

ERDOĞAN-TRUMP GÖRÜŞMESİNDE BÖLGESEL VE KÜRESEL KONULAR ELE ALINDI

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,12 değer kaybederek 14.012,01 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,44 yükseldi.

Dolar/TL kuru dünü 45,5935’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 45,6120’den işlem görüyor.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştü. Görüşmede, ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel konular ele alındı.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi, hizmet sektörü ve bileşik PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.200 ve 14.300 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

Açıklamada, Witt’in İran’ın faaliyetlerine destek vermeyi sürdürdüğünün tahmin edildiği, bu nedenle Witt’in bulunduğu yere ilişkin bilgi sahibi kişilerin de olabileceğine inanıldığı aktarıldı.

Bu kapsamda Witt’in yakalanmasına katkı sağlayacak bilgiler karşılığında 200 bin dolar ödül verileceği duyuruldu.

2019’DA CASUSLUKLA SUÇLANMIŞTI

ABD Hava Kuvvetleri’nde 1997’den 2008’e kadar görev yapan Witt, 2010’a kadar da özel soruşturmalar bölümünde savunma üstlenicisi olarak çalışmıştı.

ABD Adalet Bakanlığı 2019’da Witt’i İran hükümeti adına casusluk yapmakla suçlamıştı.

Görev süresince çok gizli bilgileri elde eden Witt hakkında “milli savunma bilgilerini yabancı bir hükümet ile paylaşmak” ve “kumpas kurmak” suçlamaları yöneltilmişti.

Witt hakkında hazırlanan 27 sayfalık iddianamede, ABD ve İran vatandaşı olan bir kişi tarafından casuslukla görevlendirildiği ve İran Devrim Muhafızlarının sponsor olduğu bir konferans için 2012’de İran’a gittiği belirten Witt’in, Ağustos 2013’te İran’a geçtiği ve halen İran’da olduğu belirtilmişti.

Yetkililer, Witt’in, yabancı istihbarat ve karşı casusluk koleksiyonuyla ilgili çok gizli milli savunma bilgilerine erişimi olduğunu vurgulamıştı.

Witt’in çok gizli bir ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) programının kod adını ve misyonunu İranlı yetkililerle paylaştığı ve ABD’nin bir karşı casusluk ajanının ismini İran’a verdiği tahmin ediliyor. >>>AA

Xinhua’nın haberine göre liderler, Pekin’de parti ve devlet liderlerinin rezidansları ve çalışma ofislerinin bulunduğu, eski İmparatorluk Sarayı’nın yaz bahçesi Congnanhay’da bir araya geldi.

Beyaz Saray basın bilgi havuzundan edinilen bilgiye göre Şi, Trump’ı yerleşkenin kapısında karşıladıktan sonra iki lider, geleneksel Çin tarzı motiflerle süslü kemerlerin altından geçerek iç avludaki gül bahçesini dolaştı.

10 dakikalık yürüyüşün ardından kamelyada oturan iki lider, bakanların ve üst düzey yetkililerin de yer aldığı küçük grupla sohbet etti, burada liderlere çay ikramında bulunuldu.

Trump’a Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue eşlik ederken Şi’nin yanında Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Birinci Sekreteri Cay Çi, Dışişleri Bakanı Vang Yi, Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ve Çin’in Washington Büyükelçisi Şie Fıng yer aldı.

“İNANILMAZ BİR ZİYARET OLDU”

Trump, sohbette, “Bu, inanılmaz bir ziyaret oldu. Çok iyi sonuçlar aldık. Harika ticaret anlaşmaları yaptık.” dedi.

Çin ile ABD ilişkilerini “çok güçlü” diye niteleyen Trump, Şi ile başkalarının çözemeyeceği çok sayıda sorunun üstesinden geldiklerini belirtti.

Trump, iki liderin “yapıcı stratejik ilişki” sürdürmek konusunda vardıkları mutabakata işaret ederek ziyaret için “tarihi” ve “dönüm noktası” ifadelerini kullandı.

İran konusunu da tartıştıklarını hatırlatan Trump, “Sanırım bu konuda benzer düşüncelerimiz var. Biz, savaşın bitmesini istiyoruz, İran’ın nükleer silaha sahip olmasını istemiyoruz ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını istiyoruz. Şimdi kapatıyoruz, önce onlar kapattı, sonra biz kapattık ama açılmasını istiyoruz.” şeklinde konuştu.

“PARTİ VE DEVLET LİDERLERİNİN YAŞADIĞI VE ÇALIŞTIĞI YER”

Congnanhay’daki faaliyetlere ilişkin bilgi veren Şi, “Parti ve merkezi hükümet liderlerinin, ben de dahil, yaşadığı ve çalıştığı yerdir.” dedi.

Şi, Çin Halk Cumhuriyeti’nin 1949’da kurulmasının ardından parti liderlerinin buraya taşındıklarını, Mao Zıdong, Cou Enlay, Dıng Şiaoping, Ciang Zımin ve Hu Cintao’nun burada yaşadıklarını belirtti.

Trump’ın ziyaretinin “dönüm noktası” olarak görülebileceği görüşüne katıldığını ifade eden Şi, çok sayıda işbirliği anlaşması yaptıklarını ve uluslararası meselelerde mutabakata vardıklarını dile getirdi.

Şi, buluşma için Congnanhay’ı seçmesinin sebebinin, Trump’ın 2017’de onu Florida’daki Mar-a-Lago’da ağırlamasına karşılık olduğunu söyledi.

Trump’ın burayı ziyaret eden başka dünya liderlerinin olup olmadığı sorusu üzerine Şi, “Çok nadir. Tarihsel olarak diplomatik faaliyetlerde kullanılmaz. Örneğin Putin geldi.” diye yanıt verdi.

Liderler, buluşmanın ardından heyetleriyle çalışma yemeğine geçti.

ABD Başkanı, yemeğin ardından ülkeden ayrılacak. >>>AA

Enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının sürmesi, piyasalardaki risk iştahını sınırlamaya devam ediyor. Diğer yandan diplomasi kanalının açık kalması satış baskısının şimdilik kontrollü kalmasını sağlayabilecek ana unsur olarak öne çıkıyor.

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada İran’ın gönderdiği son öneriyi “aptalca” olarak nitelendirerek, “Şu anda ateşkesin en zayıf anında olduğunu söyleyebilirim. Yaşam desteğine bağlı durumda.” dedi.

Trump ayrıca İran’daki savaşın yol açtığı petrol fiyatlarındaki yükseliş karşısında federal benzin vergisini bir süreliğine kaldırma niyetinde olduğunu açıkladı. ABD’de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında yer alırken, veri öncesinde yatırımcıların temkinli davrandığı görülüyor.

Geçen hafta güçlü gelen tarım dışı istihdam verisinin ardından bugünkü enflasyon verisi de ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına ilişkin beklentilerde etkili olacak.

Orta Doğu kaynaklı enerji fiyatı baskısının enflasyon görünümüne ne ölçüde yansıdığı, Bankanın faiz patikasına ilişkin beklentiler açısından kritik bir öneme sahip bulunuyor.

Analistler, Orta Doğu kaynaklı risklerin ABD ekonomisi üzerinde henüz kayda değer bir etkisinin bulunmadığını belirterek, bu risklerin devam etmesi durumunda söz konusu etkilerin daha belirgin hale gelebileceğini söyledi.

Trump’ın bu haftaki Çin ziyareti de piyasalar tarafından yakından takip edilecek. Trump’ın perşembe günü Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelmesi bekleniyor.

Diğer taraftan ABD Hazine Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Çin’e petrol satışı ve sevkiyatındaki rollerini gerekçe göstererek 12 kişi ve kuruluşu yaptırım listesine ekledi.

Makroekonomik veri tarafında ABD’de ikinci el konut satışları nisanda yüzde 0,2 artmasına rağmen piyasa beklentilerinin altında kaldı. Taraflar arasında kalıcı bir barış sağlanacağına yönelik iyimserliğin azalması sonrasında Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,2 artışla 102,8 dolarda seyrediyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişten kaynaklanan enflasyonist baskıların artacağına yönelik öngörülerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan artışla yüzde 4,41’e çıktı.

Devam eden jeopolitik risklerle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 98,1 seviyesinde seyrediyor.

Altının onsu ise jeopolitik gerginliklerin tekrar artması sonrasında yükselen petrol fiyatları ve güçlenen doların etkisiyle yüzde 0,4 azalışla 4 bin 717 dolardan işlem görüyor.

NEW YORK BORSASINDA REKOR SEVİYELER TEST EDİLDİ

New York borsasında dün çip şirketlerindeki sert yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izlendi. Micron Technology’nin hisseleri yüzde 6,5, Qualcomm’un hisseleri yüzde 8,4 ve Nvidia’nın hisseleri yüzde 2’ye yakın değer kazandı.

Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,19, S&P 500 endeksi yüzde 0,19 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,10 yükseldi.

S&P 500 endeksi 7.428,97 puanla, Nasdaq endeksi de 26.359,31 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

AVRUPA BORSALARI FRANSA HARİÇ YÜKSELDİ

Avrupa borsalarında dün gümüş ve bakır fiyatlarındaki artıştan destek bulan madencilik hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle temkinli bir iyimserlik hakimdi. Gümüşün onsu dün 87 dolarla 2 ayın en yüksek seviyesini test ederken, bakırın libresi bugün 6,45 dolarla rekor seviyelere yaklaştı.

Orta Doğu’daki gerginliklere karşın küresel bakır arzına ilişkin sıkıntıların devam etmesi bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili olurken, gümüş de endüstriyel alanda yoğun talep görüyor.

Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin etkisi Avrupa ekonomisi üzerinde yoğun bir şekilde hissedilirken, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ABD/İsrail-İran Savaşı’nın enflasyonist baskıları artırması nedeniyle bu yıl faiz oranlarını iki kez artırması bekleniyor.

Banka, Orta Doğu’daki çatışmanın yol açtığı ekonomik hasarı değerlendirirken şu ana kadar bekle-gör politikasını uyguladı. ECB Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel geçen hafta enerji şokunun genişlemesi durumunda para politikasının sıkılaştırılması gerektiğini söyledi.

Öte yandan Almanya’nın önemli ekonomi ve düşünce kuruluşlarından Ekonomi Araştırma Enstitüsünün (Ifo) Alman iş dünyası nisan anketine katılan şirketlerin yüzde 8,1’inin mevcut ekonomik koşullarda hayatta kalmalarının risk altında olduğunu beyan etti.

Buna göre, Almanya’da yaklaşık her 12 şirketten biri sipariş eksikliğine bağlı talep yetersizliği, artan işletme ve enerji maliyetleri nedeniyle varlığını sürdürememe endişesi taşıyor.

Haziran ayındaki toplantıda kilit faktör Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler olacak.

İngiltere’deki siyasi gelişmeler de yakından takip ediliyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkede yapılan yerel seçimlerdeki ağır yenilgi sonrası istifayı düşünmediğini, sürekli değişimin ülkeyi kaosa sürüklediğini söyledi.

Starmer, Avrupa Birliği ile ticari, ekonomik ve güvenlik temelli ilişkilerde derhal “büyük bir sıçrama” yapılması gerektiğini belirtti.

İngiltere’de politik anlamda hareketliliğin öne çıktığı bir dönemde ülkede tahvil piyasasında satış baskısı görülürken, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi 8 baz puan artışla yüzde 4,99’a çıktı.

Diğer taraftan Avrupa Birliği (AB) Rusya’ya yönelik yeni yaptırım paketinde, petrol taşıyan gölge filoyu, bankaları ve şirketleri hedef almayı planlıyor.

Bu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,07, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,76 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,36 değer kazanırken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,69 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

ASYA BORSALARI KARIŞIK SEYREDİYOR

Asya borsalarında, ABD ve İran arasında gerilimin azalacağına yönelik herhangi bir işaretin görülmemesiyle karışık bir seyir izleniyor.

Çin Merkez Bankası (PBOC) Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği yüksek petrol ve emtia fiyatlarından kaynaklanacak ithal enflasyon riskine karşı uyarıda bulundu. Banka, ithal enflasyonun ekonomi üzerindeki etkisinin izlenmesi gerektiğini ifade etti.

Diğer taraftan Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) nisan ayı toplantısının tutanakları yayımlandı. Şahin görüşlerin hakim olduğu tutanaklarda, “Orta Doğu’daki durum belirsizliğini koruyor ve mevcut koşullar, politika faiz oranının acilen yükseltilmesi gerektiğine işaret etmiyor.” ifadelerine yer verildi.

Güney Kore’de ise yapay zeka karlarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi yoluyla temettü dağıtılacağına yönelik haberlerin ardından Güney Kore borsasında satış baskısı arttı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretinden gelecek haber akışının da bu hafta Asya piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 gerilerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 yükseldi.

BORSA GÜNÜ REKORLARLA TAMAMLADI

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,47 değer kazanarak 15.133,54 puandan tamamladı ve tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Ayrıca endeks gördüğü en yüksek seviye rekorunu da 15.204,92 puana çıkardı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükselerek 17.953,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,3920’den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya’da TÜFE ve ZEW endeksleri ile ABD’de TÜFE verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 15.200 ve 15.300 puanın direnç, 15.000 ve 14.900 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti. >>>AA

“Füzeler hedefe kilitlendi, parmaklar tetikte”

İran’ın stratejik füze operasyonlarını yöneten Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetleri Komutanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, askeri unsurların tam teyakkuza geçirildiği belirtildi. Yapılan tehditkar açıklamada, “Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetlerinin füze ve insansız hava araçları, bölgedeki ABD hedeflerine ve saldırgan düşmanın gemilerine kilitlendi. Ateşleme emrini bekliyoruz” denilerek meydan okundu.

Tankerlere müdahaleye misliyle karşılık verilecek

Bu gövde gösterisinden hemen önce Devrim Muhafızları Donanması da “Uyarı” başlığıyla çok sert bir bildiri yayımladı. Açıklamada, ABD veya müttefiklerinin İran’a ait petrol tankerlerine ya da ticari gemilere yönelik herhangi bir engelleme veya müdahalede bulunması halinde, bölgedeki Amerikan askeri üslerinin ve donanma unsurlarının füzelerle vurulacağı net bir dille ifade edildi: “Yapılacak herhangi bir müdahale, bölgedeki Amerikan merkezlerinden birine ve düşman gemilerine ağır saldırılarla karşılık bulacaktır.”

Küresel enerji koridoru alarm veriyor

İran ile ABD arasında karşılıklı hamlelerle tırmanan gerilim, uluslararası kamuoyunda ve piyasalarda büyük bir tedirginliğe yol açtı. Enerji uzmanları, dünya petrol taşımacılığının can damarı konumundaki Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresinde patlak verebilecek sıcak bir çatışmanın, küresel petrol fiyatlarını fırlatabileceği ve dünya genelinde ciddi bir enerji krizini tetikleyebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.>>>HABER MERKEZİ

]]> https://www.gazete3.com.tr/trump-4-temmuzu-isaret-etti/ Fri, 08 May 2026 08:48:57 +0000 https://gazete3.com.tr/?p=692522 Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile verimli bir görüşme yaptığını kaydetti.

Görüşmede birçok konunun ele alındığına işaret eden Trump, “İran’ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı konusunda tamamen hemfikiriz. Kendi halkını katleden bir rejimin, milyonları öldürebilecek bir bombayı kontrol edemeyeceği konusunda mutabık kaldık.” ifadelerini kullandı.

Trump, şöyle devam etti: “İskoçya’nın Turnberry kentinde imzaladığımız, tarihin en büyük ticaret anlaşmasında AB tarafının yükümlülüklerini yerine getirmesini sabırla bekliyorum. AB’nin anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getireceği ve anlaşma gereği gümrük vergilerini 0’a indireceği sözü verilmişti. Ülkemizin 250. kuruluş yıl dönümüne (4 Temmuz 2026) kadar onlara süre tanımayı kabul ettim, aksi takdirde ne yazık ki gümrük vergileri, derhal çok daha yüksek seviyelere çıkacak.”

TRUMP, GEÇEN HAFTA TARİFELERİ YÜKSELTME TEHDİDİNDE BULUNMUŞTU

ABD ile AB arasında geçen yıl sağlanan ticaret anlaşması kapsamında AB ülkeleri, ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul ederken ABD’nin AB menşeli ürünlere yüzde 15 oranında tarife uygulayacağı açıklanmıştı. Trump, 1 Mayıs’ta ticaret anlaşmasına uymadığı gerekçesiyle AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan gümrük vergisi oranının yüzde 25’e çıkarılacağını duyurmuştu. >>>AA

İmha çalışmaları sırasında patladı

Saldırılar sonrası ülke genelinde güvenliğin sağlanması amacıyla başlatılan mühimmat temizleme çalışmaları Zencan eyaletinde devam ediyordu. İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) bağlı uzman ekiplerin mühimmatları imha ettiği esnada henüz belirlenemeyen bir nedenle infilak yaşandı. Patlamanın şiddetiyle bölgedeki mühimmatların tamamı etkisiz hale getirilmeye çalışılırken, uzman birimden 14 kişi olay yerinde yaşamını yitirdi.

İki görevli ağır yaralı

Feci olayda patlamanın merkezine yakın olan iki personelin de ağır yaralandığı bildirildi. Yaralılar hızla en yakın hastaneye sevk edilerek tedavi altına alınırken, bölge güvenlik çemberine alındı. İranlı yetkililer, patlamamış mühimmatların bölgedeki yaklaşık bin 200 hektarlık geniş bir tarım arazisi için ciddi güvenlik riski oluşturduğunu ve temizleme çalışmalarının bu nedenle büyük bir titizlikle yürütüldüğünü kaydetti.

Tarımsal alanlar risk altında

İran basınında yer alan bilgilere göre, imha edilmeyi bekleyen mühimmatlar sadece yerleşim yerlerini değil, stratejik öneme sahip tarım topraklarını da tehdit ediyor. Yaşanan bu son facia, patlamamış mühimmatların imha sürecindeki riskleri bir kez daha gözler önüne serdi. Olayla ilgili askeri kanattan daha detaylı bir açıklama beklenirken, hayatını kaybeden personeller için cenaze töreni hazırlıklarına başlandığı öğrenildi.>>>İHA 

Beyaz Saray nükleer şerhi nedeniyle ilk öneriyi reddetti

Washington yönetimi, İran’ın daha önce sunduğu yazılı barış teklifini nükleer stoklar ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini kapsam dışı bıraktığı gerekçesiyle kabul etmedi. İlk teklifin yalnızca Hürmüz Boğazı ve deniz ablukası konularına odaklanmasını yetersiz bulan Beyaz Saray, nükleer program masaya gelmeden kalıcı bir anlaşmanın mümkün olmayacağı mesajını verdi.

ABD deniz ablukasını en güçlü koz olarak kullanıyor

Trump yönetimi, Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz ablukasını İran’ı müzakere masasına zorlamak için en etkili baskı aracı olarak görüyor. Tahran’ın petrol gelirlerini kısıtlayarak ekonomik baskıyı artıran bu strateji, ABD tarafından İran’ı kapsamlı bir anlaşmaya itecek temel unsur olarak değerlendiriliyor.

Pezeşkiyan’dan sert tepki: Abluka başarısızlığa mahkum

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin limanlara yönelik deniz ablukası girişimlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu savundu. Bu tür kısıtlamaların bölgedeki istikrarı bozacağını ve gerilimi derinleştireceğini belirten Pezeşkiyan, atılan adımların başarısızlığa mahkum olduğunu ifade etti.

Hürmüz için uluslararası koalisyon hazırlığı

Diplomatik görüşmelerin çıkmaza girmesi üzerine ABD, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğini korumak amacıyla “Denizcilik Özgürlüğü Yapısı” adı altında yeni bir uluslararası koalisyon kurmak için düğmeye bastı. Dışişleri Bakanlığı’nın dünya genelindeki büyükelçiliklere gönderdiği telgrafla, müttefik ülkeleri bilgi paylaşımı ve yaptırımların uygulanması konusunda ABD liderliğindeki bu bloğa katılmaya çağırdığı öğrenildi.>>>HABER MERKEZİ – AA

Yetkililer, Trump’ın, Tahran’ı uzun süredir reddettiği nükleer tavizleri kabul etmeye zorlamak amacıyla danışmanlarına İran’a yönelik uzun süreli bir abluka için hazırlık yapma talimatı verdiğini belirtti.

Trump’ın yeniden hava saldırılarına başlama ya da çatışmadan tamamen çekilme seçeneklerini, mevcut ablukayı sürdürmeye kıyasla daha riskli bulduğuna işaret eden yetkililer, Başkanın son görüşmelerde İran’a ait limanlara yönelik deniz trafiğini kısıtlayarak petrol ihracatını baskı altında tutmayı tercih ettiğini aktardı.

Haberde, Trump’a yakın bazı isimlerin Tahran üzerindeki baskının sürdürülmesini önerdiği, bazı isimlerin ise Hürmüz Boğazı’nın kapanması ya da savaşın derinleşmesinin ekonomi ve siyasi açıdan risk oluşturmasından endişe duyduğunu belirttiği aktarıldı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırılarının ardından, 2 Mart’ta, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la Pakistan’da düzenlenen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını belirtmişti.

Söz konusu açıklamanın hemen ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 13 Nisan’da İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını açıklamıştı. >>>AA

Görüşmenin 1,5 saatten fazla saat sürdüğünü, iş odaklı ve yapıcı olduğunu aktaran Uşakov, Putin’in, gerçekleştirilen suikast girişimiyle ilgili olarak Trump’ı desteklediğini söyleyerek “Rus lider, bu girişimi şiddetle kınayarak, her türlü siyasi amaçla uygulanan şiddetin kabul edilemez olduğunu vurguladı.” dedi.

Uçakov, iki liderin uluslararası konulardan daha fazla İran ve Basra Körfezi’ndeki duruma odaklandığını aktararak, şu ifadeleri kullandı:

“Putin, Trump’ın İran’la ateşkesi uzatma kararının doğru olduğunu düşünüyor. Bu, müzakereler için fırsat sağlayacak ve genel olarak durumun istikrara kavuşmasına yardımcı olacak. Putin, ABD ve İsrail’in yeniden askeri güç kullanmaya başlaması durumunda, bunun sadece İran ve komşu ülkeleri için değil, tüm uluslararası toplum için de kaçınılmaz ve son derece yıkıcı sonuçlar doğuracağına belirtti. Elbette, İran’a karşı karadan operasyon düzenleme seçeneğinin kesinlikle kabul edilemez ve tehlikeli olduğu görülüyor.”

Rusya’nın durumun barışçıl çözümünden yana olduğuna dikkati çeken Uşakov, “Rusya, krize barışçıl çözümün bulunması amacıyla yürütülen diplomatik girişimlere destek sağlanması konusunda kararlı ve İran nükleer programıyla ilgili anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin bazı önerilerde bulundu. Bu amaçla, İran temsilcileri, Basra Körfezi ülke liderleri, İsrail ve elbette Amerikan müzakereciler ile temaslar sürdürülecek.” dedi.

Uşakov, Trump’ın da “sonlanan çatışma aşamasının sonuçlarıyla ilgili” değerlendirmelerde bulunduğunu, “İran yönetiminin bulunduğu zor duruma dair” görüşlerini aktardığını söyledi.

“TRUMP, UKRAYNA’DAKİ ÇATIŞMALARI SONA ERDİRECEK ANLAŞMAYA YAKIN OLUNDUĞUNA İNANIYOR”

Görüşmede, Ukrayna krizinin de ele alındığını bildiren Uşakov, ABD Başkanı’nın, çatışmaların acilen sona erdirilmesi önemini vurguladığını ve buna her türlü şekilde katkıda bulunmaya hazır olduğunu dile getirerek, “Donald Trump, Ukrayna’daki çatışmaları sona erdirecek anlaşmaya yakın olunduğuna inanıyor.” ifadesini kullandı.

Yuriy Uşakov, Putin’in Trump’a Ukrayna cephesindeki durum hakkında bilgi verdiğini aktararak, şunları kaydetti: “Görüşmede, Rusya’nın yılın başından bu yana Ukrayna’ya 20 binden fazla ölen asker cenazesini teslim ettiği, Rusya’ya ise sadece 500’ü aşkın asker cenazesinin verildiği belirtildi. Putin ve Trump, Avrupalıların kışkırtması ve desteğiyle çatışmaların uzatılmasına yönelik yaklaşım sergileyen (Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir)

Zelenskiy liderliğindeki Kiev yönetiminin davranışlarına ilişkin benzer değerlendirmelerde bulundu.”

“Putin’in, Kiev’in terör yöntemlere başvurarak, Rusya’daki sivil unsurlara saldırıları düzenlediğini belirttiğini” aktaran Uşakov, “Başkanımız, (Ukrayna’da) yürütülen özel askeri operasyonun hedeflerine her koşulda ulaşılacağını yeniden teyit etti. Elbette, bu hedeflere müzakere sürecinin sonucunda ulaşılması tercih edilir. Bunun için Zelenskiy’nin defalarca iletilen tekliflere olumlu yanıt vermesi gerekiyor. Bu teklifleri Amerikan tarafı da sundu.” diye konuştu.

Uşakov, Trump’ın, Rusya’nın Paskalya Bayramı vesilesiyle ateşkesi ilan etme kararını olumlu karşıladığını söyleyerek, “Putin, bu bağlamda, 9 Mayıs Zafer Günü dolayısıyla ateşkes ilan etmeye hazır olduğunu dile getirdi. Trump da bu inisiyatifi destekleyerek İkinci Dünya Savaşı’nda Nazizm’e karşı kazanılan zaferin ortak olduğunu vurguladı.” dedi.

İki liderin, görüşmede Rusya ile ABD arasındaki ilişkilerdeki durumun, ekonomi ve enerji alanlarında karşılıklı çıkar sağlayacak ortak projelerin ele alındığını kaydeden Uşakov, bunların iki ülke temsilcileri tarafından istişare edildiğine dikkati çekti.

Kremlin Dış Politika Danışmanı Uşakov, Putin ile Trump’ın temasları sürdürme konusunda mutabık kaldığını söyledi.

TRUMP: SANIRIM YAKIN ZAMANDA BİR ÇÖZÜM BULACAĞIZ

ABD Başkanı Trump, Rusya Putin ile “çok iyi” bir telefon görüşmesi yaptığını belirterek, “Sanırım yakın zamanda bir çözüm bulacağız, bunu umuyorum. Bence o da bir çözüm bulunmasını istiyor ve bu iyi bir şey.” dedi.

ABD Başkanı Trump, Artemis 2 ekibini Beyaz Saray’da kabul ederken, basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, bugün Rusya Devlet Başkanı Putin ile “çok iyi” ve uzun bir telefon görüşmesi yaptığını ve görüşmede ağırlıklı olarak Rusya-Ukrayna Savaşı’nı, biraz da İran’la ilgili gündemi ele aldıklarını aktardı.

ABD Başkanı, “Çok uzun bir konuşma yaptık. Sanırım yakın zamanda bir çözüm bulacağız, bunu umuyorum. Bence o da bir çözüm bulunmasını istiyor ve bu iyi bir şey.” değerlendirmesini yaptı.

Trump, “Ukrayna, askeri olarak yenilmiş durumda. Bunu yalan haber medyasını okuyarak bilemezsiniz.” ifadesini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı’nın “uranyum zenginleştirme” konusunda yardım önerisinde bulunduğunu ifade eden Trump, kendisinin ise Putin’e “özellikle Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesi süreciyle ilgilenmesini” önerdiğini söyledi.

Trump, Putin’e Ukrayna savaşında kısa süreli bir ateşkes önerdiğini belirterek, “Bence bunu kabul edebilir. Bu konuyla ilgili bir açıklama yapabilir. Açıklama yapmadı mı henüz?” diye konuştu.

RUSYA, İRAN’IN NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLMASINI İSTEMİYOR

Trump, Putin ile yaptığı telefon görüşmesinde, ABD-İran gerilimini de değerlendirdiklerini kaydederek, Putin’in bu sürece ilişkin yorumlarını paylaştı. “(Putin) Onların (İran’ın) nükleer silaha sahip olmasını istemiyor.” diyen Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı ile ABD-İran savaşının ne zaman biteceği sorusuna da “Bilmiyorum, belki de aynı zamanda sona erer.” yanıtını verdi. >>>AA

Sözcü Leavitt, İran’ın ‘Önce Hürmüz Boğazı konusunu halledelim, nükleer müzakereleri sonraya bırakalım’ şeklinde bir öneriyi ABD’ye yaptığı yönündeki haberlerle ilgili açıklamada bulundu. Leavitt, “Başkan’ın İran’a ilişkin kırmızı çizgilerini sadece Amerikan halkına değil, herkese açık şekilde ifade ettik. Bu konuyu değerlendirdiklerini söyleyemem. Sadece bu sabah bir görüşme yapıldığını belirtmek isterim” ifadelerini kullandı.

ABD’nin İran konusundaki kırmızı çizgilerinin çok açık olduğunu ve Tahran’ın nükleer silaha sahip olamayacağını kaydeden Leavitt, bu konudaki değerlendirmeyi Trump’ın yapabileceğini aktardı. >>>DHA

Müzakere sürecinin ancak karşılıklı saygı ve güven inşasıyla ilerleyebileceğini aktaran Pezeşkiyan, baskı ve tehdit politikaları devam ederken diyalogdan sonuç alınamayacağını kaydetti. Pezeşkiyan, “İran, savaşı başlatan taraf değil ve bölgesel istikrarsızlık istemiyor. Müzakereler ancak eşit şartlarda ve uluslararası hukuk çerçevesinde yürütülebilir” açıklamasında bulundu.

Pakistan Başbakanı Şerif ise ülkesinin İran ile kardeşlik ve dayanışma ilişkilerini önemsediğini belirterek, mevcut gerilimin azaltılması için diplomatik çabalara aktif destek verdiklerini söyledi. Bölgedeki tansiyonun düşürülmesi için Pakistan’ın Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan ile yürüttüğü temaslara dikkat çeken Şerif, “Bu girişimler, ateşkesin korunması ve kalıcı barışın sağlanması açısından kritik öneme sahip. Pakistan, İran’ın egemenliğini ve güvenliğini hedef alan hiçbir adımı kabul etmeyecek. İran’ın baskı ve savaşla teslim alınamayacak. İran halkı güçlü bir direnç gösteriyor, rejim değişikliği beklentileri gerçekçi değil” diye konuştu. >>>DHA