Türkiye’nin geçen yıl rüzgar enerjisi kurulumlarında dünyada 5’inci, güneş enerjisi kurulumlarında ise 10’uncu sırada yer aldığı bilgisine yer verilen rapora göre, ülke her iki teknolojide de dünyanın lider pazarları arasında yer alıyor.

Bu kapsamda, Türkiye’de 2026-2035 döneminde toplam 25 gigavatlık yeni rüzgar enerjisi kapasitesinin devreye alınacağı öngörülüyor. Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) projelerinin söz konusu dönemde yeni rüzgar kurulumlarının yaklaşık yüzde 37’sini oluşturması bekleniyor.

Geçen yıl lisans almış yaklaşık 19 gigavatlık depolamalı rüzgar enerjisi santrali projesinin inşa edilmesiyle Türkiye’de yenilenebilir enerji kapasitesinin önemli ölçüde artacağı öngörülüyor.

Depolama teknolojilerindeki gelişmelerin rüzgar enerjisinin elektrik sistemindeki rolünü daha da güçlendirmesi beklenirken, daha yüksek oranda baz yük talebinin karşılanabilmesi için ilave rüzgar ve batarya yatırımlarına ihtiyaç duyuluyor.

GÜNEŞ ENERJİSİ KAPASİTESİNİN 2030’A KADAR İKİ KATINA ÇIKMASI BEKLENİYOR

Türkiye geçen yıl güneş enerjisi kurulumlarında 6,4 gigavatlık yeni kapasiteyle dünyada 10’uncu sırada yer aldı. Türkiye’nin güneş enerjisi kurulu gücünün 2030’a kadar yaklaşık iki katına çıkacağı hesaplanıyor.

Geçen yıl devreye alınan yeni güneş enerjisi kapasitesinin yüzde 84’ünü, ağırlıklı olarak öz tüketim amacıyla kurulan lisanssız güneş enerjisi santralleri oluşturuyor.

Lisanssız güneş enerjisi projeleri 2026’da da yeni kurulumların ana kaynağı olmayı sürdürecek, 2028-2035 döneminde YEKA ihaleleri ve büyük ölçekli yatırımların etkisiyle lisanslı güneş santrallerinin kurulumlardaki payının artacağı da değerlendiriliyor.

Öte yandan, YEKA ihalelerinin yanında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile geliştirilen işbirlikleri güneş enerjisi yatırımlarını destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Türkiye’de batarya depolama pazarının da yakın dönemde hızla büyümesi bekleniyor. Batarya maliyetlerindeki düşüş, yenilenebilir enerji kurulu gücündeki artış ve yerli üretim kapasitesinin gelişmesiyle enerji depolama yatırımlarının ivme kazanacağı öngörülüyor.

Türkiye’nin 2035 yılına kadar 8 gigavat batarya depolama kapasitesine ulaşarak enerji dönüşümünü hızlandırması bekleniyor. Kurulacak depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 90’ını ise şebeke ölçekli projelerin oluşturması bekleniyor.

Son dönemde yapılan lisans düzenlemeleriyle yeni şebeke ölçekli depolama lisanslarının yalnızca rüzgar ve güneş santralleriyle entegre projelere verilmesi de yatırımları destekliyor. >>>AA

Türkiye’nin elektrik kurulu gücü, yükselişini sürdürerek mayısta 125 bin 598 megavata çıktı. Kurulu güç içinde yerli kaynakların payı ise yüzde 71,8 oldu.

Mayıs sonu itibarıyla elektrik kurulu gücünün kaynaklara göre dağılımında yüzde 25,8 payla hidroelektrik santralleri ilk sırada yer aldı. Onu, yüzde 21,4’le güneş, yüzde 20’yle doğal gaz, yüzde 12’yle rüzgar, yüzde 9,2’yle yerli kömür, yüzde 8,3’le ithal kömür, yüzde 1,9’la biyokütle ve yüzde 1,4’le jeotermal takip etti.

Mayıs sonu itibarıyla güneş ve rüzgar kurulu gücünün toplamı yüzde 33,4’lük payla 42 bin 21 megavata yükselmiş oldu. Böylece, toplam kurulu gücün üçte birinden fazlası sadece rüzgar ve güneşten oluştu.

Kurulu güç sıralamasında ise 32 bin 344 megavatla hidroelektrik santralleri ilk sırada yer aldı. Onu 26 bin 899 megavatla güneş, 25 bin 16 megavatla doğal gaz, 15 bin 122 megavatla rüzgar, 11 bin 565 megavatla yerli kömür, 10 bin 456 megavatla ithal kömür, 2 bin 398 megavatla biyokütle ve 1798 megavatla jeotermal enerji izledi.

“YERLİ VE TEMİZ KAYNAKLARA YATIRIM DEVAM EDECEK”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, verilere ilişkin yaptığı değerlendirmede, Türkiye’nin enerjisini yenilenebilir kaynaklarla yükseltmeye devam ettiklerini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

“Toplam elektrik kurulu gücümüz 125 bin 598 megavata ulaşırken bunun 78 bin 561 megavatlık büyük kısmını yenilenebilir enerji kaynaklarımız oluşturuyor. Sadece rüzgar ve güneşte 42 bin megavatı aşarak önemli bir eşiği geride bıraktık. Böylece toplam kurulu gücümüzün üçte birinden fazlasını bu iki kaynaktan sağlıyoruz. Gelecek nesillere daha yeşil bir dünya bırakmak ve Enerjide Tam Bağımsız Türkiye hedefine ulaşmak için yerli ve temiz kaynaklarımıza yatırım yapmaya kararlılıkla devam edeceğiz.” >>>AA

17 binanın çatısı ve 33 otopark olmak üzere toplam 85 bin metrekare alana kurulumu tamamlanan paneller sayesinde yıllık 10 milyon kilovatsaat elektrik üretilerek 100 milyon liranın üzerinde tasarruf sağlanması hedefleniyor.

Karbon nötr hedefleri kapsamında “sıfır alan işgali” ile uygulamaya alınan projeyle GTÜ, kendi enerjisini üreten ve fazlasını sisteme geri kazandıran öncü “Yeşil Kampüs” modelini de hayata geçirdi.

“YEŞİL ENERJİMİZ HEM ÜNİVERSİTEMİZE HEM DE ÜLKEMİZE ÖRNEK OLACAK”

GTÜ Rektörü Prof. Dr. Hacı Ali Mantar, yeşil enerji kullanmanın kendilerine avantaj sağlayacağını söyledi.

Projeyi kampüsün “yeşil yapısı”na zarar vermeden uyguladıklarını belirten Mantar, “Mevcut çatılarımız, otoparklarımız daha da iyi görünecek, biz de enerji elde etmiş olacağız. Kampüsümüzün manzarasına dokunmadan böyle bir yatırım yaptık.” dedi.

Mantar, kampüste her biri 625 vat gücünde toplam 12 bin 474 yüksek verimli güneş panelinin şebekeyi beslediğini ifade ederek, şöyle devam etti: “Elektriğimizi binalarımızın çatılarına ve otoparklara koyduğumuz güneş panellerimizden karşılayacağız. Böylece otoparkları da etkin ve verimli hale getiriyoruz. Dolayısıyla devletin bütçesine de çok ciddi katkı sağlanmış olacak. Üniversite de tam anlamıyla kendi enerjisini üreten kampüs haline gelecek. Üniversitemiz aynı zamanda enerji konusunda çok güçlü bir üniversite. Avrupa Birliğinden geliştirdiğimiz projelere çok ciddi fonlar alıyoruz. Yeşil enerjimiz hem üniversitemize hem de ülkemize örnek olacak. Burada uçtan uca çözüm geliştirmiş oluyoruz. Bunu yaparken de kampüsün hiçbir yapısına zarar vermeden daha da iyi hale getirecek görünüm kazandırıyoruz. Aynı zamanda da enerjimizi yüzde 100 karşılayarak ücretsiz hale getirmiş olacağız.”

Küresel ısınmanın günümüzde önemli bir sorun olduğuna işaret eden Mantar, “Biz bununla küresel ısınmanın önüne geçmek için de katkıda bulunuyoruz. Kampüs içerisinde yeşil enerjiden elektrik karşılanınca öğrencilerimizin ve hocalarımızın da farkındalığı artmış oluyor. İşin maddi kısmı çok önemli, devlet burada 100 milyon liranın üzerinde elektrikten tasarruf sağlamış olacak. Diğer tarafta da bu farkındalığın artması ve örnek teşkil etmesi de çok önemlidir.” diye konuştu.

Mantar, sadece bir binanın terasına kurulan sistem sayesinde günlük 10 bin evin ihtiyacını karşılayabilecek enerji üreteceklerini sözlerine ekledi. >>>AA

Elektrik kurulu gücünde 26 bin 769 megavatla güneşin payı yüzde 21,3’e çıktı. 15 bin 75 megavata ulaşan rüzgarın payı yüzde 12 olarak kayıtlara geçti.

Güneş ve rüzgar kurulu gücünün toplamı ise nisanda yüzde 33,3’lük payla 41 bin 844 megavata yükselmiş oldu. Böylece toplam 125 bin 410 megavata ulaşan kurulu gücün 3’te 1’i sadece rüzgar ve güneşten oluştu.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, “Sadece güneşte son 13 yılda sıfırdan 26 bin 769 megavatlık bir kurulu güce eriştik. Güneş, bu yıl sonunda hidrolik gücü geçerek toplam kurulu güçte zirveye çıkacak.” ifadelerini kullandı.

Elektrik kurulu gücünün artmaya devam ettiğini belirten Bayraktar, Türkiye’nin “2035 Net Sıfır Emisyon” hedefine önemli katkı sağlayan yenilenebilir enerjinin kurulu güç içinde giderek daha fazla yer edindiğini kaydetti.

Bayraktar, 2024’te devreye alınan rüzgar ve güneş santralleriyle rekor kırdıklarını anımsatarak, “Önümüzdeki hafta Sayın Cumhurbaşkanı’mızın (Recep Tayyip Erdoğan) teşrifleri ile gerçekleştireceğimiz 2025 Yılı Yenilenebilir Enerji Yatırımları Toplu Açılış Töreni ile inşallah bu alanda yeni bir rekora daha imza atacağız.” değerlendirmesinde bulundu. >>>AA

Rüzgar ve güneşten elektrik üretimi 531 teravatsaatle nisanda rekor kırdı ve 477 teravatsaat elektrik üretimi sağlanan gazı geride bıraktı. Gazdan elektrik üretimi 5 yıl önce yine 476 teravatsaat seviyesindeydi ancak rüzgar ve güneş santrallerinden üretim 245 teravatsaat olmuştu.

Böylece, Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği mevcut enerji krizinin ilk tam ayında fosil yakıt piyasasındaki dalgalanmalara rağmen rüzgar ve güneşten rekor elektrik üretimiyle bir dönüm noktasına ulaşıldı ve bu kaynakların dünya elektrik üretimindeki payı nisanda ilk kez gazı geride bıraktı.

Rapora göre, söz konusu veriler rüzgar ve güneş öncülüğünde temiz enerji kaynaklarından üretimin artmasına yönelik uzun vadeli bir dönüşümün sürdüğünü gösteriyor.

Ember Küresel Elektrik Analisti Kostantsa Rangelova, analize ilişkin değerlendirmesinde, dünyanın dört bir yanından ülkelerin rüzgar ve güneş enerjisine yöneldiğini belirterek, bu kaynakların ucuz, yerli ve güvenilir kaynaklar olduğunu kaydetti.

Mevcut enerji krizinin ithal gaza kıyasla yenilenebilir enerji kaynaklarının ekonomik avantajlarını daha da güçlendirdiğini aktaran Rangelova, “Enerji krizi, aynı zamanda bu kaynakların yaygınlaştırılmasını hızlandırma konusunda siyasi aciliyeti de artırdı. Birçok ithalatçı ülke için, sıvılaştırılmış doğal gazla üretilen elektrik, rüzgar ve güneş enerjisiyle rekabet edemez hale geliyor.” ifadelerini kullandı. >>>AA

Rapora göre, küresel kömür kurulu gücü 2025’te yıllık bazda yüzde 3,5 artarak 2 bin 203 gigavatla rekor seviyeye çıktı. Ancak kömürden sağlanan elektrik üretimi yüzde 0,6 geriledi. Bu durum, kurulu güç ile fiili üretim arasındaki farkın giderek açıldığını ortaya koydu.

Söz konusu ayrışma en belirgin şekilde kömürlü termik santrali inşaatlarının yüzde 95’inin gerçekleştiği Çin ve Hindistan’da görüldü.

Çin’de kömür kurulu gücü yüzde 6 artmasına rağmen kömürden elektrik üretimi yüzde 1,2 geriledi. Çin’de 2025’te yeni devreye giren ve yeniden gündeme alınan kömürlü santral projeleri 161,7 gigavatla tarihsel zirveye ulaştı. Ülkede, 500 gigavatın üzerinde kömürlü santral projesi bulunuyor.

Hindistan’da ise kurulu güç yüzde 3,8 yükseldi, üretim yüzde 2,9 geriledi. Hindistan’da 2025’te 27,9 gigavat yeni ve yeniden gündeme alınan kömürlü termik santrali projesi öne çıkıyor.

Ülkede inşaat öncesi planlama aşamasında 107,3 gigavat ve inşaat halinde 23,5 gigavat kömür kurulu gücü bulunuyor. Güneş ve rüzgar enerjisinde kaydedilen rekor artışlarla Hindistan’ın toplam kurulu gücünün yarısından fazlası fosil yakıtlara ayrılmasına rağmen hükümet gelecek 7 yıl içinde ilave 100 gigavat kömür kapasitesi hedefi belirledi.

Bu ülkelerde rüzgar ve güneş enerjisindeki rekor kapasite artışları kömürden elektrik üretimini sınırladı.

Ayrıca, Latin Amerika 2025’te yeni kömür santrali inşa etmeme kararı alan bölge olarak öne çıkarken, Güney Kore kömürü tamamen terk etme taahhüdünde bulundu.

Öte yandan, geçen yıl küresel ölçekte kapatılması planlanan kömürlü termik santral ünitelerinin yaklaşık yüzde 70’i planlandığı şekilde kapatılmadı. Bu oran Avrupa Birliği’nde (AB) yüzde 69, ABD’de ise yüzde 59 seviyesinde gerçekleşti.

Rapora göre, kömür kullanımına ilişkin dünyada kalıcı bir dönüşüm başladı ve kömürden uzaklaşma eğilimi giderek güçleniyor. Ancak kömürden elektrik üretiminde düşüş yaşanmasına rağmen, geçen yıl kömürlü termik santrallerin kurulu gücündeki artış önemli bir çelişkiyi ortaya koyuyor.

Global Energy Monitor Küresel Kömür Santrali Takip Sistemi Proje Yöneticisi Christine Shearer, raporun bulgularına ilişkin değerlendirmesinde, dünyada geçen yıl daha fazla kömür santrali inşa edildiğini ancak kömür kullanımının azaldığını belirterek, “Gelişmeler de tek bir bölgede yoğunlaştı. Kömürlü termik santrali inşaatlarının yüzde 95’i şu anda Çin ve Hindistan’da gerçekleşiyor ve bu ülkeler bile kömürü yerinden edecek kadar hızlı bir şekilde güneş ve rüzgar enerjisi tesisleri inşa ediyor. Temel zorluk, alternatiflerin bulunmaması değil, enerji sistemleri kömürden giderek uzaklaşırken bile kömürü gerekli gören politikaların devam etmesi.” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE’DE KAPASİTE SABİT, PROJE SAYISI AZALIYOR

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31’in bu yılki ev sahibi ve başkanı Türkiye’de ise işletmedeki kömür kapasitesi yaklaşık 20,5 gigavat seviyesinde sabit kalırken, yeni kömür santrali proje sayısı giderek azalıyor.

Rapora göre, Türkiye’de 2015’te 70’in üzerinde olan kömür santrali projesinden geriye yalnızca Afşin ve Elbistan A kömürlü termik santraline eklenmesi planlanan iki ünite projesi kaldı.

Fosil Yakıtların Ötesi Ağı (Beyond Fossil Fuels) Kampanyacısı Duygu Kutluay, konuya ilişkin değerlendirmesinde, iklim eylemi ve enerji güvenliği için güçlü bir liderliğin gerektiği bu dönemde Türkiye’nin fosil yakıtlardan uzaklaşma yönünde net planlar ortaya koyması gerektiğini belirterek, “Anlamlı bir COP31 başkanlığı için Türkiye’nin atacağı en net adım, kömürü zirvede bırakmak olacaktır.” ifadesini kullandı.

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Elif Cansu İlhan da COP’a ilk kez başkanlık yapacak olması sebebiyle uluslararası iklim gündeminde gözlerin Türkiye üzerinde olacağına dikkati çekerek, termik santral filosu için kademeli kapatma programı çağrısında bulundu. >>>AA

Türkiye’den Bir Stadyum Zirvede

Yayımlanan listede, Türkiye’den Ali Sami Yen Spor Kompleksi’nin dünyanın en çevreci ikinci stadyumu olarak gösterilmesi, uluslararası alanda büyük yankı uyandırdı. Bu başarının arkasında, spor kompleksinin yalnızca mimari özelliklerinin değil, aynı zamanda son teknoloji sürdürülebilirlik uygulamalarıyla donatılmış olmasının yattığı vurgulandı.

Değerlendirme Kriterleri ve Teknolojik Üstünlük

Forumun değerlendirmesinde, stadyumun çatısında yer alan güneş enerji panelleri en belirleyici faktörlerden biri olarak öne çıktı. Güneş enerjisi kullanımıyla kendi elektriğinin önemli bir kısmını üreten kompleks, bu alanda bir rol model olarak gösterildi. Bununla birlikte, yağmur suyunun toplanarak yeniden kullanılması, verimli soğutma sistemleri ve çevre dostu peyzaj düzenlemeleri gibi kriterlerin de bu önemli sıralamada etkili olduğu belirtildi.

Listenin Zirvesindeki Diğer Stadyumlar

Listenin ilk sırasında Atlanta’da bulunan bir stadyum yer alırken, Ali Sami Yen Spor Kompleksi’ni takiben üçüncü sırada Tottenham’ın stadyumu bulundu. Sıralamanın devamında ise sırasıyla Nice (Fransa), Auckland (Avustralya), Tayvan Ulusal Stadyumu ve Chinnaswamy (Hindistan) stadyumları yer aldı. Bu sıralama, spor endüstrisinin sürdürülebilirlik konusundaki küresel farkındalığının arttığını bir kez daha gözler önüne serdi.

Günümüzde enerji verimliliği ve sürdürülebilir yaşam çözümleri giderek daha fazla önem kazanırken, bireysel girişimler de bu alanda dikkat çekici sonuçlar ortaya koyabiliyor. Muğla’nın Menteşe ilçesine bağlı Göktepe Mahallesi’nde yaşayan Ali Şahan, bu duruma örnek teşkil eden bir projeyi hayata geçirdi. Şahan, kişisel olarak kullandığı elektrikli motosiklete monte ettiği güneş paneli ile hem çevre dostu bir çözüm üretti hem de kişisel ekonomisine katkı sağladı.

Enerji Maliyetini Sıfırlayan Sistem

Ali Şahan tarafından geliştirilen sistem, motosikletin üzerinde konumlandırılan bir güneş paneli aracılığıyla çalışıyor. Bu panel, güneşten aldığı enerjiyi doğrudan motosikletin akülerine aktararak şarj işlemini gerçekleştiriyor. Bu sayede, geleneksel şarj yöntemlerinin gerektirdiği ev elektriği tüketimi tamamen ortadan kalkıyor. Ali Şahan, bu gelişmenin kendisine sağladığı en büyük avantajlardan birinin elektrik faturalarından ettiği tasarruf olduğunu belirtiyor. Ayrıca, şebekeden bağımsız şarj imkanı, aracın kullanım esnekliğini de artırıyor.

İlham Kaynağı ve Projenin Detayları

Projenin tamamen kendi fikri ve gözlemleri sonucu ortaya çıktığını vurgulayan Ali Şahan, ilham kaynağının çevresindeki binaların çatılarında gördüğü güneş enerjisi sistemleri olduğunu ifade etti. Şahan, süreci şu sözlerle anlattı: “Elektrikli motosikleti ilk aldığımda, karşı binanın çatısındaki güneş panellerini fark ettim. Bu panellerin enerji üretebildiğini görünce, benzer bir sistemi kendi aracıma neden entegre etmeyeyim diye düşündüm. Paneli motosikletin üst kısmına yerleştirerek aküleri bu yolla şarj etme fikrini hayata geçirdim.”

Bu bireysel inovasyon, sadece enerji maliyetlerini düşürmekle kalmayıp, aynı zamanda elektrikli motosikletin en büyük kısıtlamalarından biri olan menzil sorununa da pratik bir çözüm sunuyor. Güneşli havalarda seyir halindeyken dahi akülerin şarj olabilmesi, aracın tek şarjla kat edebileceği mesafeyi uzatıyor.

“SEKTÖRDE CİDDİ BİR HAREKETLİLİK YARATMAYI HEDEFLİYORUZ”

Erkan, GENSED olarak sundukları yeni bağlantı şeklinin tamamen öz tüketim esasına dayandığını ve sektörde yatırımları hızlandıracağını belirterek, “Bu modelle mevcut kapasite kısıtlarına takılmadan, aynı bağlantı noktasından şebekeye enerji vermeden ve mahsuplaşmaya tabi olmaksızın güneş enerjisi santrali (GES) projelerine öz tüketim amaçlı özel kapasite tahsis edilmesi mümkün hale gelecek. Bu sayede sektörde ciddi bir hareketlilik yaratmayı hedefliyoruz.” diye konuştu. Büyük ölçekli yatırımcılara ve projelere tahsis edilen elektrik bağlantı izinleri nedeniyle uzun süredir orta ve küçük işletmelere GES kurulumuna yönelik yeni çağrı mektupları verilmediğini aktaran Erkan, bu durumun, sektörde bu gruba hizmet veren uygulayıcı ve tedarikçi firmalarda büyük bir durgunluğa yol açtığını dile getirdi. Erkan, GES kurulumlarının önünü açmayı hedeflediklerini ifade ederek, “Önerdiğimiz yeni bağlantı modelinin, başta orta ve küçük ölçekli firmalar olmak üzere tüm sektörde hareketlilik sağlamasını bekliyoruz.” dedi. >>>AA