“KLASİK İNSAN TİPİ ORTADAN KALKTI”

Prof. Dr. Ahmet Dağ, “Posthüman Gelecek ve Gençlik: İnsan Nereye Evriliyor?” başlıklı sunumunda teknolojinin insan doğası üzerindeki etkilerini değerlendirerek, insanlığın bugünkü noktaya ani olarak değil, tarihsel bir evrilme sürecinin sonucunda ulaştığını ifade etti. Klasik insan tipinin ortadan kalktığını söyleyen Dağ, “Şu an insanlar ilk uyandıklarında pencerelerini değil, telefon ekranlarını açıyorlar. Karşımızda duran teknolojik dünya sadece bize bilgi vermiyor; bizim davranışsal, duyusal ve düşünsel verilerimizi de elimizden alıyor. Artık arzularımızın bile algoritmalarla yönlendirildiği bir çağdayız” dedi. Yapay zekânın tarihsel gelişiminin Alan Turing’den ünlü satranç oyuncusu Kasparov’un yazılım Deep Blue’ya yenilmesine kadar uzandığını belirten Dağ, bu algoritmik yapının ise tehlikeli olduğunu kaydetti. Mevcut yapay zekâ sistemlerinin beş temel sorun barındırdığını ifade eden Dağ, “Yapay zekâya ait bu yapılar; beyaz adam eksenli (etnosantrik), Avrupa merkezli (eurosantrik), seküler/ateistik, kadın-erkek dualitesini reddeden cinsiyetsiz ve İslamofobik bir zihin koduyla inşa edildi” diye konuştu.

“GENÇLERİN, DİSİPLİNLER ARASI OKUMA BİÇİMİ EDİNMESİ ŞART”

Descartes, Leibniz ve Wittgenstein gibi dâhilerin hem matematikçi, hem fizikçi hem de filozof olduklarına dikkat çeken Dağ, “Biz pozitivizmi Fransızlardan bile daha katı uygulayarak akademide duvarlar ördük. Fizikçinin felsefeden, felsefecinin matematikten anlamadığı bir yapı kurduk. Uzmanlaşmayı ‘Ben sadece bunu bilirim, başka bir şeye karışmam’ şeklinde algıladık. Bu büyük bir hatadır. Gençlerimizin bu tekelci ve kısır döngüyü kırmak için disiplinler arası bir okuma biçimi edinmesi şarttır” ifadelerini kullandı. Akademi dünyasında “aşırı uzmanlaşma” hastalığının olduğunu ve bilim dallarının birbirinden koparıldığını ifade eden Dağ, yapay zekâ çalışmalarının sadece teknik bir alan olmadığını, felsefe, mantık, antropoloji ve teolojiyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı.

“YAPAY ZEKÂ ARAŞTIRMACILARI, FELSEFEYİ ÇOK İYİ BİLİYOR”

Türkiye’deki mühendislik eğitiminde felsefe ve antropoloji bilimlerine gerektiği kadar önem verilmediğini ifade eden Dağ, Batıdaki kuantum ve yapay zekâ araştırmacılarının felsefeyi çok iyi bildiğini söyledi. Dağ, “Bizim mühendislerimiz felsefeyi, antropolojiyi lüzumsuz görüyor; ders listelerinden çıkarıyor. Hatta sadece kendine yetecek kadar matematik bilerek lisans eğitimini tamamlıyor. Bilimleri birbirinden koparıp kutuplaştırdığımız müddetçe, bilimin ve teknolojinin sadece ‘kullanıcısı’ oluruz; onun üzerine etik ve özgün bir değer inşa edemeyiz” dedi.

“SİLİKON VADİSİ, 4-5 YIL ÖNCE BÜNYESİNE TEOLOGLAR DÂHİL ETTİ”

Dağ, “Biz felsefeyi ya da ilahiyatı bu işlerden uzak görürken, Silikon Vadisi bundan 4-5 yıl önce bünyesine teologlar (ilahiyatçılar) dâhil etti. Max Tegmark gibi dünyaca ünlü bir fizik mühendisi, yazdığı kitaplarda teolojiyi, sosyolojiyi ve felsefeyi harmanlıyor” dedi. Bilimlerin birbirine düşman ya da kutup değil, akraba ve kardeş olduğunun kabul edilmesi gerektiğini vurgulayan Dağ, “Uzmanlaşmak ‘başka hiçbir şey bilmemek’ anlamına gelmiyor. Nanoteknoloji, biyoteknoloji, genetik, yapay zekâ ve psikofarmakoloji gibi yeni nesil alanlara yönelirken felsefi ve etik okumaları da bırakmamak gerekiyor” diye konuştu. Konferans, soru cevap bölümünün ardından Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Murat Peker’in Prof. Dr. Ahmet Dağ’a teşekkür belgesi takdim etmesiyle sona erdi. >>>Haber Merkezi

“TÜM VARLIKLAR, CENAB-I HAKK’IN ZATINDA ‘İLMÎ SURETLER’ OLARAK MEVCUT”

Kur’an-ı Kerim Tilaveti ve Tasavvuf Musikisi dinletisinin ardından Türk Tasavvuf Musikisi ve Folklorunu Araştırma ve Yaşatma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Devlet Sanatçısı Ahmet Özhan tarafından “Gerçek Ne ve Nerede?” konulu söyleşiye geçildi. Özhan, din ile ilmin bağdaşmayacağı yönündeki görüşlerin yanlış olduğunu belirterek varlığın gerçekliğini ve hakikatini ortaya çıkarma çabasının epistemolojik açıdan Allah’ın “Alim” sıfatının bir yansıması olduğunu kaydetti. Özhan, “Varlık; bildiğimiz ve bilmediğimiz, görünen ve görünmeyen, öncesi ve sonrası olan her şeyi kapsar. Bu yapı içerisinde yer alan ve sonsuz hikmeti, ilmi, gücü ve estetiği ortaya koyan tüm varlıklar, aslında Allah’ın zatında ‘ilmi suretler’ olarak mevcuttur. Bu ilmi suretler sonradan yaratılmamış, doğrudan zatına ait olmuştur. Bu durum, Allah’ın ezeli oluşuyla birlikte var olan hakikatleri ifade eder. Sonuç olarak bütün varlık, Allah’ın ilminde bulunan ilmi suretlerin açığa çıkmasından ibarettir” dedi.

“İNSAN, YARATILIŞ GAYESİNE UYGUN YAŞAMAKLA YÜKÜMLÜDÜR”

Konuşmasında hakikatin tanımı ve kaynağına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özhan, hakikatin kitap ve sünnet ışığında incelendiğinde Allah’ın kendi sıfatlarını ve ilmini “taayyün” denilen açığa çıkarma fiiliyle sergilemesi olduğunu belirtti. Özhan, varlık âleminin bu sonsuz hakikatlerin kavranması amacıyla yaratıldığını belirterek bu durumun ontolojik bir boyutu temsil ettiğini, Hz. Âdem’in yaratılışının ise bu sürecin bilgi felsefesiyle ilgili kısmını oluşturduğunu ifade etti. İnsanlığın, Allah’ın Hz. Âdem’e isimleri öğretmesi hitabına mazhar olan bir neslin devamı olduğunu söyleyen Özhan, “Bu durum, ‘Âlim’ sıfatının yansıması üzerinden hakikatle bağ kurduğumuzu gösterir. Hz. Âdem’e isimlerin öğretilmesi gibi, bizler de onun evlatları olarak aynı mirasa sahibiz. Sonuç olarak hepimizin bu hakikate sahip olduğu gerçeği ortaya çıkmaktadır” diye konuştu. İnsanın yaratılış gayesi doğrultusunda kendisini geliştirmesi gerektiğini vurgulayan Özhan, gerçek hakikatin diğer varlıklara hizmet etmekte ve yaratılış hikmetinde gizli olduğunu ifade etti.

“GERÇEK VE HAKİKAT TEKTİR”

İnsan fıtratında var olan kabiliyetlerin Allah tarafından bahşedildiğini kaydeden Özhan, insanın anlama, uyum sağlama ve paylaşma yeteneklerinin yaratılış gayesine uygun olarak kolaylaştırıldığını belirtti. Allah’ın insana vermediği bir sorumluluğu yüklemediğini ifade eden Özhan, bu deneyimin yol haritasının ise “Âlim” sıfatının tecellisi olan Kur’an-ı Kerim’de yer aldığını söyledi. Gerçek ve hakikatin tek olduğunu söyleyen Özhan, doğru yol üzerinde Allah’ın rızasını kazanmanın esas olduğunu kaydetti. İnsanın varlığının hem varoluşsal hem de bilgi felsefesi açısından bu hakikate işaret ettiğini belirten Özhan, insanın âlimler ve arifler rehberliğinde bilginin derinliğini kavramaya yönelmesi gerektiğini ifade etti. Madde ve mana gibi karşıt görünen unsurların birbirleriyle anlam kazandığını ve her şeyin izafi olduğunu söyleyen Özhan, “Bu karşıtlıklar arasında ‘berzah’ adı verilen bir ara boyut bulunur. Berzah, görünürde olanı yaşarken gizli olanı algılayabilme yetisidir. Bu sadece ölümden sonraki bir aşama değil, bir geçiş halidir. Bu hakikatleri içselleştirmiş kişilerle ve ortamlarla bir arada bulunmak önem taşımaktadır” dedi. Söyleşi, soru cevap bölümün ardından sona erdi. >>>Haber Merkezi