Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vizyonuyla 1935’te kurulan ve bugün 91 yaşında olan MTA’nın stratejik değerinin giderek arttığını dile getiren Yanık, “Gazi Mustafa Kemal’in kurumumuzun kuruluşunu müjdelerken ifade ettiği ‘Memleketin henüz meçhul bulunan diğer servetlerinin jeolojik bakımdan birer birer tetkik vazifesini Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü’ne verdik. Çalışacaklardır. Mesut sürprizler temenni ediyoruz.’ sözü, 91 yıldır bizlere sadece bir görev tanımı değil, o ‘mutlu sürprizleri’ arama heyecanını ve tükenmeyen bir keşif azmini miras bırakmıştır.” diye konuştu.

Yanık, MTA’nın yaklaşık bir asırlık süreçte, Batman’daki ilk petrol keşfinden Eskişehir-Beylikova’daki dünyanın en stratejik Nadir Toprak Elementleri sahalarına, Elazığ-Maden, Sinop-Boyabat ve Kahramanmaraş’taki zengin bakır yataklarından sanayinin can damarı olan yüzlerce endüstriyel ham madde kaynağına kadar sayısız keşfe imza attığını ifade etti.

Küresel dengelerin değiştiğini ve madenlere ihtiyacın arttığını belirten Yanık, sözlerini şöyle sürdürdü: “Artan enerji ihtiyacı, sürdürülebilir kaynak yönetimi, iklim değişikliği ve kritik hammaddelere yönelik amansız rekabet, yerbilimlerinin stratejik önemini her geçen gün daha da artırıyor. MTA, bu yeni dünya düzeninde de en ön safta yer alarak modern teknolojilerle desteklenen yerli, yenilikçi ve çevreye duyarlı arama faaliyetlerini kararlılıkla sürdürüyor. Bugün, kuruluş yıl dönümümüzü taçlandıran son derece hayati bir ulusal veri altyapısını, ‘Türkiye Diri Fay Haritası-2026’ sürümünü yayımlamanın gururunu paylaşıyoruz. Alp-Himalaya orojenez kuşağında yer alan ülkemiz için aktif tektonik yapının güncel ve doğru verilerle ortaya konulması, yalnızca bilimsel bir çalışma değil, ulusal güvenlik, sürdürülebilir kalkınma ve afet risklerinin azaltılması adına stratejik bir zorunluluktur.”

Yanık, haritanın 2013’te yayımlanmasından bu yana geçen 13 yılda, ayrıntılı saha çalışmaları ve akademik çalışmalarla önemli büyüklükte veri birikiminin sağlandığına dikkati çekti.

2022’de yatırım programına alınan güncelleme projesinin, yoğun bir emeğin ardından tamamlandığına işaret eden Yanık, “2013 basımında 485 olan diri fay sayısı, yeni veriler ışığında bu haritada 700’e yükseldi. Bu harita ve hazırladığımız sayısal veri tabanı, deprem tehlike analizleri, kritik altyapı yatırımları ve ulusal zarar azaltma politikalarımız için temel bir başvuru kaynağı olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

MTA BİLİMSEL ETKİNLİKLER HAFTASI-2026, BEŞ GÜN SÜRECEK

Yanık, MTA’nın sadece sahada arama yapan bir kurum olmadığını, aynı zamanda Türkiye’nin en köklü yerbilimleri okulu olduğunu belirtti.

Bilimsel üretimin paylaşılması ve kurumlar arası işbirliğinin geliştirilmesinin her zaman temel öncelik olduğuna işaret eden Yanık, şunları kaydetti: “Bugün açılışını yaptığımız ve 5 gün boyunca sürecek olan ‘MTA Bilimsel Etkinlikler Haftası-2026’, bu okulun en güzel meyvelerinden biri. Etkinlik kapsamında sunulacak olan 48 sözlü ve 20 poster sunum, kurumumuz bünyesinde yürütülen projelerin sonuçlarını akademi, kamu ve sektör temsilcileriyle buluşturacak. 91 yıllık bu şanlı tarihin dağlarda, vadilerde, laboratuvarlarda gece gündüz demeden dökülen alın terinin, mühendislerimizin, araştırmacılarımızın ve diğer çalışanlarımızın fedakarlıklarının eseri olduğunu çok iyi biliyorum. Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında, 100. yılımıza doğru emin adımlarla yürürken, Türkiye’yi dünya yerbilimleri ve madencilik sektöründe lider bir konuma getirme hedefimize hep birlikte ulaşacağımıza yürekten inanıyorum.” >>>AA

“Mikrobölgeleme yetmez, binalar taranmalı”

Yerel yönetimlerin yürüttüğü mikrobölgeleme çalışmalarının yeni yapılar için yol gösterici olduğunu ancak mevcut tehlikeyi tam olarak kapsamadığını belirten Tiryakioğlu, şu kritik uyarıyı yaptı:

“Belediyelerin yapması gereken en önemli şey, mevcut yapı stokunu güncellemektir. Yeni yönetmeliklere göre hızlı tarama yöntemleriyle binaların deprem performansı belirlenmeli ve riskli alanlar önceliklendirilmelidir.”

Afyon çevresindeki faylar 6,5 büyüklüğünde deprem üretebilir

Afyonkarahisar çevresindeki aktif fay hattı hareketliliğine dair matematiksel ve jeofizik verileri paylaşan Prof. Dr. Tiryakioğlu, bölgedeki bazı fayların 6 ile 6,5 büyüklüğünde deprem üretebilecek enerji birikimine sahip olduğunu açıkladı. 2002 Sultandağı depremi sonrası faylar arası stres aktarımının devam ettiğini hatırlatan uzman, riskin il genelinde bütüncül olarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Kentsel dönüşümde bilimsel gerekçe dönemi

Kentsel dönüşüm projelerinin artık sadece “yenileme” mantığıyla değil, bilimsel gerekçelerle yapılması gerektiğini belirten Tiryakioğlu, Bakanlığın artık gerekçeli raporlar istediğini söyledi. Bir fay kırıldığında hangi binaların yıkılacağının önceden modellenmesinin, kentsel dönüşümde öncelikli bölgelerin belirlenmesi için şart olduğunu vurguladı.

]]> https://www.gazete3.com.tr/afyon-kocatepe-universitesi-aku-ve-gun-fm-isbirliginde-suren-kampus-programina-aku-fen-bilimleri-enstitusu-yuksek-lisans-mezunu-tolga-toydemir-ve-tez-danismani-harita-muhendisligi-anabilim-dali-ogr/ Thu, 19 Dec 2024 13:05:06 +0000 https://www.gazete3.com.tr/?p=484442 Programda yüksek lisans tezinin, Sultandağı Fayında Jeodezik Gerinim ile İstatistiksel Depremsellik Verilerinin İlişkilendirilmesi konusu olduğunu kaydeden AKÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Mezunu Tolga Toydemir, “Biz temel olarak küresel konumlama sistemleri olarak bilinen GNSS teknolojisi ile Sultandağı Fay Zonunu kapsayan bir ağda 3 yıl boyunca GNSS ölçüleri gerçekleştirdik. Bu ölçüleri her yıl aynı dönemde olacak şekilde yaptık. Nuribey, Karaaslan, Şuhut’ta fayı inceleyebilmemiz için kontrol noktalarımız vardı. 3 yılın sonunda her noktanın hareketini hesapladık. Burada hareket derken bulunduğumuz her bölge aslında durağan değil hareket halindedir. Örneğin Afyon Avrasya plakası sabit olacak şekilde yaklaşık 20 mm batıya doğru düzenli olarak hareket etmektedir. Biz bütün bir plaka olarak hareket ettiğimiz için bunu etrafımızdaki objelerden belirlememiz mümkün değildir. Bu nedenle 20 mm hareketi gözle göremeyiz. Uydular yardımı ile biz bu hareketi hesaplayabiliyoruz. Daha sonra fayların hareketlerini uydulardan belirlediğimiz hareketler yardımı ile hesaplayabiliyoruz” diye konuştu.

“KULLANDIĞIMIZ YÖNTEMİN AVANTAJI FAZLA”

“Örneğin Nuribey 230 mm havaalanı 23 mm hızla hareket ediyor” diyen Toydemir şunları kaydetti; “İşte bu farklardan fayların hareket miktarını belirliyoruz. Bu hareketlerden de genel olarak bir fayda yıllık ne kadar enerji biriktiğini hesaplayabiliyoruz. Çeşitli matematiksel hesaplamalar yaparak fayların farklı büyüklüklerde üretebilecekleri depremleri kaç yılda bir meydana gelebileceğini hesapladık. Bu hesaplama ayrıca bölgede daha önce meydana gelen depremlerin istatistiksel analizleri ile de yapılabilmektedir. Örneğin aletsel dönem dediğimiz 1900 yılından günümüze 4 büyüklüğünde kaç deprem olmuş, kaç yılda bir olmuş gibi bilgilerden depremlerin tekrarlama periyotları hesaplanabiliyor. Tabii istatistiksel bu yöntemdeki en büyük dezavantaj özellikle 5’ten büyük depremlerin tarihte çok fazla olmayışı bu hesaplamaların doğruluğunu düşürmektedir. Ayrıca 1980 yılından önce ülkemizde çok fazla deprem kayıt cihazının olmaması bazı depremlerin yerlerinin tam olarak belirlenememesine sebep olmuştur. Bizim kullandığımız yöntemin bu nedenle avantajı fazladır”

“AFYON ÖNEMLİ BİR DEPREM BÖLGESİDİR”

“Afyon önemli bir deprem bölgesidir. Bununla birlikte 31 adet aktif ve olası aktif faylar yer almaktadır” diyen Harita Mühendisliği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Tiryakioğlu, “Türkiye’de en fazla fay bulunan 5 ilden birisidir. 1995 Dinar, 2002 Sultandağı depremi birçok can ve mal kaybına neden olmuştur. Bu nedenle bu yapılan tezle Afyon’da bulunan Sultandağı fayının depremselliğine ilişkin önemli bilgiler elde ettik. Bu çalışmanın en önemli özelliği herhangi bir katalog verisine göre değil, doğrudan GNSS verileriyle değerlendirme yapılabilmesini sağlamasıdır. Bu çalışma sonucunda Afyon’da 5’den büyük depremlerin kaç yılda bir meydana geldiğine ilişkin önemli bilgiler elde ettik. Bu konuda çalışmalarımız sürüyor” şeklinde değerlendirmede bulundu. >>>Haber Merkezi