MEVSİM ETKİSİNDEN ARINDIRILMIŞ İSTİHDAM ORANI YÜZDE 48,5 OLDU

İstihdam edilenlerin sayısı 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre 285 bin kişi artarak 32 milyon 463 bin kişi, istihdam oranı ise 0,4 puan artarak yüzde 48,5 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 66,1 iken kadınlarda yüzde 31,4 olarak gerçekleşti.

MEVSİM ETKİSİNDEN ARINDIRILMIŞ İŞGÜCÜNE KATILMA ORANI YÜZDE 52,8 OLARAK GERÇEKLEŞTİ

İşgücü, 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre 293 bin kişi artarak 35 milyon 345 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,4 puan artarak yüzde 52,8 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 71,0 iken kadınlarda yüzde 35,0 oldu.

GENÇ NÜFUSTA MEVSİM ETKİSİNDEN ARINDIRILMIŞ İŞSİZLİK ORANI YÜZDE 14,8 OLDU

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,4 puan artarak yüzde 14,8 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 11,2, kadınlarda ise yüzde 21,8 olarak tahmin edildi.

MEVSİM VE TAKVİM ETKİLERİNDEN ARINDIRILMIŞ HAFTALIK ORTALAMA FİİLİ ÇALIŞMA SÜRESİ 42,4 SAAT OLDU

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre 0,2 saat artarak 42,4 saat olarak gerçekleşti.

MEVSİM VE TAKVİM ETKİLERİNDEN ARINDIRILMIŞ ATIL İŞGÜCÜ ORANI YÜZDE 31,0 OLDU

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı 2026 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre 0,9 puan artarak yüzde 31,0 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20,2 iken işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı yüzde 20,5 olarak tahmin edildi. >>>AA

Doğum iznini tamamlamış ancak 24 haftalık süreyi doldurmamış annelerin 8 haftalık ilave izinden yararlanabildiği belirtilen açıklamada, ek düzenlemenin 16 Ekim 2025 ve sonrasında doğum yapan tüm anneleri kapsadığı vurgulandı.

Açıklamada, “Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde başvuru yapılabiliyor. 15 Mayıs Cuma günü mesai saati bitimine kadar başvurular devam edecek. Anneler, ilave izin kullanmak istediklerine ilişkin bir dilekçeyle çalıştıkları kuruma başvuruda bulunabiliyor.” ifadelerine yer verildi. >>>AA

ÖNE ÇIKACAK SEKTÖRLER

Prof. Dr. Bayat, öne çıkacak meslekleri şu şekilde anlattı: “Dönüşümün en güçlü biçimde hissedileceği alanların başında üretim ve sanayi geliyor. Milisaniye düzeyine inen gecikme süreleriyle robotik sistemler ve otomasyon yapıları çok daha entegre çalışabilecek; bu durum Endüstri 4.0 ve yapay zeka uygulamalarını yeni bir seviyeye taşıyacak. “Ulaşım alanında otonom araçlar ve akıllı trafik sistemleri gerçek zamanlı karar mekanizmalarıyla desteklenirken, kentler enerji, güvenlik ve altyapı yönetiminde kendini optimize eden akıllı yapılara dönüşecek. Sağlık sektöründe ise uzaktan müdahale ve anlık veri takibi kritik operasyonlarda yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.”

GELECEĞİN MESLEKLERİ VE GENÇLERE TAVSİYELER

5G’nin şekillendireceği iş gücü piyasasında yapay zeka mühendisleri, ağ mimarları, nesnelerin interneti (IoT) uzmanları, siber güvenlik profesyonelleri ile robotik ve otonom sistem mühendisleri ön plana çıkacak. Prof. Dr. Oğuz Bayat, bu mesleklerin ortak paydasının yalnızca teknik bilgi olmadığını ifade etti. “Artık tek bir alanda uzmanlaşmak kadar, farklı disiplinleri bir araya getirebilmek de belirleyici” diyen Prof. Dr. Bayat, gençlere yalnızca kod yazmanın ötesinde veri, ağ ve sistem mantığını bütünleşik biçimde kavrayabilen bir yetkinlik seti geliştirmelerini önerdi.

KOBİ’LER İÇİN UYUM SÜRECİ

Küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından 5G’ye geçiş süreci, salt teknolojik bir güncellemenin çok ötesine geçiyor. Prof. Dr. Bayat, 5G ile rekabet ortamının yerel sınırları aşarak gerçek zamanlı, veri odaklı ve küresel bir boyuta taşındığını belirtti. Prof. Dr. Bayat, “Bu yeni düzende başarıyı yakalayacak işletmeler; veri toplayabilen, analiz edebilen ve buna göre anlık karar verebilen yapılar olacak. 5G’nin sağladığı düşük gecikme ve yüksek bağlantı kapasitesi, işletmelerin üretimden lojistiğe, müşteri deneyiminden operasyon yönetimine uzanan tüm süreçlerini daha akıllı hale getirme olanağı sunuyor” dedi. Prof. Dr. Oğuz Bayat, KOBİ’lerin bu dönüşüme ayak uydurabilmesi için süreçlerini dijitalleştirmesini, gerçek zamanlı veri akışını iş modellerine entegre etmesini ve siber güvenlik altyapılarını güçlendirmesini kritik öncelikler olarak sıraladı. >>>DHA

Son dönemde teknoloji dünyasında dikkat çekici bir tabloyla karşı karşıyayız. Küresel ölçekte binlerce çalışanın işten çıkarıldığı bir süreç yaşanırken, yapay zekâ yatırımları aynı hızla artmaya devam ediyor. İlk bakışta çelişkili gibi görünen bu durum, aslında teknolojinin yön değiştirdiğini gösteriyor.

Google, Meta, Amazon gibi küresel şirketler ciddi küçülmelere giderken; aynı şirketler yapay zekâ altyapılarına ve büyük dil modellerine milyarlarca dolar yatırım yapıyor. Bu tablo artık Türkiye’de de hissedilmeye başlandı.

Kriz Değil, Yeniden Yapılanma

Yaşanan süreç bir çöküşten çok yeniden yapılanma olarak okunmalı. Pandemi döneminde hızla büyüyen teknoloji şirketleri, dijitalleşmenin kalıcı olacağı varsayımıyla büyük istihdam yarattı. Ancak pandemi sonrası normalleşme, artan maliyetler ve ekonomik belirsizlikler bu büyümenin sürdürülebilir olmadığını gösterdi.

Türkiye’de de benzer bir tablo var. E-ticaret, yazılım ve dijital hizmet alanlarında faaliyet gösteren bazı şirketler son iki yılda kadrolarını daraltırken, yapay zekâ ve otomasyon projelerine yatırımı artırdı. Özellikle bankacılık ve telekom sektöründe müşteri hizmetleri, veri analizi ve operasyonel süreçlerde yapay zekâ kullanımı hızla yaygınlaşıyor.

Yapay Zekâ Neden Tercih Ediliyor?

Şirketler açısından yapay zekâ sadece bir teknoloji değil, aynı zamanda güçlü bir maliyet ve verimlilik aracı. Yazılım geliştirme, çağrı merkezleri, içerik üretimi ve raporlama gibi alanlarda yapay zekâ, daha az insanla daha hızlı sonuç alınmasını sağlıyor.

Türkiye’de birçok banka, müşteri temsilcisi ihtiyacını azaltan yapay zekâ destekli dijital asistanlara yönelmiş durumda. Benzer şekilde medya ve reklam sektöründe içerik üretimi, çeviri ve video kurgulama süreçlerinde yapay zekâ kullanımı artıyor. Bu durum, özellikle orta seviye pozisyonların risk altına girmesine neden oluyor.

İnsan Yerine Algoritma mı?

Asıl kırılma noktası burada. Şirketler artık “insanla büyüme” yerine “sistemle büyüme” modelini benimsiyor. Yapay zekâ, yorulmuyor, izin istemiyor ve aynı işi sürekli aynı kalitede yapabiliyor. Bu da insan kaynağını, özellikle tekrar eden işlerde, ikinci plana itiyor.

Türkiye’de yazılım ve IT alanında çalışan birçok genç profesyonel, bu dönüşümü yakından hissediyor. Bazı pozisyonlar ortadan kalkarken, yapay zekâ ile çalışabilen, onu yöneten ve denetleyen yeni uzmanlık alanları ortaya çıkıyor.

Gelecek Kimin İçin?

Yapay zekâ büyürken herkes için iş alanı daralabilir; ancak uyum sağlayabilenler için yeni fırsatlar da doğuyor. Veri okuryazarlığı, yapay zekâ denetimi, etik, siber güvenlik ve stratejik planlama gibi alanlar hem dünyada hem Türkiye’de önem kazanıyor.

Buradaki kritik soru şu: Eğitim sistemi ve kamu politikaları bu dönüşüme ne kadar hazır? Eğer bu değişim yönetilmezse, yapay zekâ verimliliği artırırken işsizlik ve gelir eşitsizliği gibi sorunları derinleştirebilir.

Konuyu topladığımızda teknoloji şirketleri küçülürken yapay zekânın büyümesi bir çelişki değil; yeni dönemin doğal sonucu. Asıl mesele, bu dönüşümün insanı dışlayan mı yoksa insanı yeniden konumlandıran mı bir yapıya evrileceği.

Yapay zekâ hızla ilerliyor. Ancak asıl belirleyici olan, bu hıza toplum olarak ne kadar ayak uydurabildiğimiz nasıl uyum sağladığımız olacaktır.

Çalışma hayatı, birbirini tamamlayan unsurlar üzerine inşa edilmiş bir yapı. Bu yapı içinde en önemli bir konu kayıtlı çalışma. SGK Haftası’nın bu yılki mottosu da kayıt dışı çalışmayı önlemek için “Kayıtlı Çalış, Güvenli Yaşa” olarak belirlendi. SGK İl Müdürü Samet Fidan, yaptığı açıklamada, kayıtlı çalışmanın önemine değindi. İl Müdürü Fidan, kayıt dışı çalışmanın çalışanların gelecekle ilgili avantajlarını ortadan kaldırdığını hatırlattı.

“KAYIT DIŞI ÇALIŞMA, GELECEĞİNDEN ÇALDIRMA”

Gazete3’e özel konuşan Fidan, “Çalışma hayatı, birbirini tamamlayan unsurlar üzerine inşa edilmiş bir yapıdır. Bu unsurlardan birinin eksikliği, sistemin bütününü olumsuz etkileyebilir. Bireyler genellikle eğitimlerini tamamladıktan sonra iş hayatına atılırlar ve bu süreci sürdürülebilir kılmak için çaba gösterirler. Çalışmak yalnızca geçim kaynağı sağlamak için değil; insan olmanın, üretmenin ve topluma faydalı olmanın bir gereğidir. Aynı zamanda çalışmak, geleceği inşa etmektir. Sağlıklı ve gücü yerindeyken çalışan bireyler, olası olumsuzluklarla daha kolay başa çıkabilirler. Çalışma hayatında bireyin çalışamamasına neden olabilecek birçok risk bulunmaktadır. Bu risklerin gerçekleşmesi durumunda gelir kaybını önlemek adına sosyal güvenlik sistemi devreye girer. Sosyal güvenlik; bireyleri yaşamları boyunca karşılaşabilecekleri mesleki, fizyolojik ve sosyoekonomik risklere karşı korumayı amaçlayan politika ve sistemler bütünüdür. Devlet tarafından yönetilen bu sistem; vatandaşlara sağlık hizmeti sunmak, asgari gelir düzeyini sağlamak ve yaşlılık, hastalık, malullük, işsizlik, iş kazası gibi nedenlerle çalışamadıkları dönemlerde onları koruyarak bu risklerin doğurduğu zararları telafi etmeyi hedefler” ifadelerini kullandı.

“KAYIT DIŞI İSTİHDAM, ÜLKEMİZDE ÖNEMLİ BİR SORUN”

“Ülkemizde oldukça gelişmiş bir sosyal güvenlik sistemi bulunmaktadır” diyen Fidan şöyle devam etti: “Ancak bu sistemden faydalanmanın temel şartı, kayıtlı çalışmaktır. Sosyal güvenliğin bu denli önemli olmasına rağmen, bazı vatandaşlarımızın hâlâ sosyal güvencesi bulunmamaktadır. Bunun başlıca nedenlerinden biri de kayıt dışı istihdamdır. Kayıt dışı istihdam, çalıştığı halde hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi veya eksik bildirilmesi durumudur. Bu durum hem çalışan, hem işveren hem de devlet açısından ciddi olumsuzluklara yol açmaktadır. Sigortasız çalışan bireyler; iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık gibi sigorta kapsamındaki yardımlardan yararlanamaz; yaşlılık, malullük aylığı, iş göremezlik ödeneği, işsizlik maaşı, kıdem ve ihbar tazminatı gibi birçok yasal haktan mahrum kalırlar. Aynı zamanda, bu bireylerin aileleri de ölüm aylığı veya iş göremezlik geliri gibi haklardan yararlanamaz ve mağdur olurlar. İşverenler açısından da kayıt dışı istihdam; haksız rekabete neden olur, ekonomik düzeni bozar. Yapılan denetimlerde kayıt dışı istihdam tespit edilirse, işverenler ciddi para cezaları ve diğer hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir. Devlet açısından bakıldığında ise önemli ölçüde prim ve vergi kaybı yaşanmakta, çalışan-emekli dengesi bozulmakta, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği tehlikeye girmekte ve gelir dağılımında adaletsizlik meydana gelmektedir. Kayıt dışı istihdam, ülkemizde önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bugüne kadar birçok yöntemle bu sorunun önüne geçilmeye çalışılmış ve bu çabalar sonucunda kayıt dışı istihdam oranlarında ciddi azalmalar sağlanmıştır.”

“SİGORTALI HAYAT, BEREKETLİ HAYAT, SİGORTANI YAPTIR, SOSYAL GÜVENLİKTEN FAYDALAN”

Samet Fidan, “Sosyal Güvenlik Kurumu olarak kayıt dışı istihdamla mücadele amacıyla; Hizmet kalitesinin artırılması, kurumlar arası veri paylaşımına dayalı çapraz denetimler, denetim sisteminin etkinliğinin artırılması, teşvik uygulamalarıyla işveren üzerindeki mali yükün azaltılması, bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri gibi birçok strateji geliştirilmektedir. Bu kapsamda; kurum işlemlerinin çoğu elektronik ortama aktarılmış, işlem süreçleri kısaltılmış ve kırtasiyecilik azaltılmıştır. Kurumlar arası veri paylaşımı stratejisi ile bankalar ve kamu kurumları vatandaşlara ait mesleki bilgileri toplayarak periyodik olarak Kurumumuza iletmektedir. Bu veriler il müdürlüklerimizde kurulan “Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) Servisleri” tarafından titizlikle analiz edilmekte, bu sayede herhangi bir denetime gerek kalmadan sigortasız çalışanlar kolaylıkla tespit edilebilmektedir” dedi.

“KAYITLI ÇALIŞAN SAYISININ ARTMASI; SOSYAL GÜVENLİĞİN GÜÇLENMESİNİ SAĞLAYACAKTIR”

Denetim öncesinde işverenlere gönderilen bilgilendirme yazıları ile hak ve yükümlülüklerin hatırlatılması, rehberlik anlayışını güçlendirdiğini belirten İl Müdürü Samet Fidan, “Ayrıca diğer kamu kurumlarının denetim elemanları da kendi denetimleri sırasında sigortalılık kontrolü yapmakta, sigortasız çalışanları Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirme zorunluluğu taşımaktadır. Bu uygulama sayesinde denetim ağı genişletilmiştir. İşverenlerin primlerin düzenli ödemesini teşvik etmek ve mali yüklerini azaltmak amacıyla uygulanan teşvik düzenlemeleri, daha fazla kişinin sigortalı çalışmasına katkı sağlamakta ve özellikle dezavantajlı kesimlere istihdam imkânı sunmaktadır. Kurumumuz tarafından yapılan denetimlerin yanı sıra en çok önem verilen konulardan biri de bilgilendirme ve rehberlik faaliyetleridir. Bu kapsamda; toplumun tüm kesimlerine yönelik seminerler, afiş ve broşür dağıtımları, reklam filmleri gibi etkinlikler düzenli olarak gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, ulusal ve uluslararası kaynaklarla finanse edilen projelerle kayıtlı çalışmanın özendirilmesi hedeflenmektedir. Kayıt dışı istihdam, ülke olarak hepimizin sorunudur ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini tehlikeye atmakta, gelecek kuşakların güvencesini riske sokmaktadır. Kayıtlı çalışan sayısının artması; sosyal güvenliğin güçlenmesini, bireylerin geleceğe güvenle bakabilmesini sağlayacaktır” şeklinde konuştu. >>>Şahan KARTAL