UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne 2020 yılında dahil edilen kentin önemli turizm değerlerinden olan kalede, yerli ve yabancı ziyaretçiler ağırlanıyor.

Kale ve çevresindeki 1000 dönüm alanda bugüne kadar 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, konutlar, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları, su kanalları ile 63 su sarnıcı, yer altı kilisesi, 400 kişilik yer altı sığınağı, konutlar ve gizli geçitler, milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini kaybeden, dönemin Mithras dinine ait yer altı tapınağı ve Mithras Tapınağı’na gizli dini tören ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alan ile birçok esere ulaşıldı.

Arkeolojik kazılarla geçmişe ışık tutan tarihi kalenin gelecek kuşaklara aktarılması için başlatılan kapsamlı restorasyon çalışması da sürüyor.

TAPINAĞIN GİRİŞİNDEKİ KİTABEDEKİ YAZININ ÇÖZÜMÜ YAPILDI

Kalede 2017’de yapılan çalışmalarda ortaya çıkarılan Mithras Tapınağı’nın girişinde yer alan kitabedeki yazının çözümü, Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Süryani Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Sait Toprak tarafından, eski Aramice epigrafik ve filolojik incelemeyle yapıldı.

Yapılan epigrafik ve ortografik analizlerde, yazının millattan sonra 3. ve 4. yüzyıllarda eski Süryanice ve Aramice yazı karakterleriyle uyum gösterdiği tespit edildi.

Şanlıurfa Müzesi’ndeki millattan sonra 2. ve 3. yüzyıla ait Süryanice yazıtlarla yapılan karşılaştırmalarla, kitabenin tarihlendirmesi gerçekleştirildi.

Yazının çözümüyle tapınağın 1700 yıl önce Roma İmparatorluğu döneminde Hristiyanlar tarafından kapatılarak mühürlendiği ortaya çıktı.

YAZITIN ÇÖZÜMÜ İÇİN ÇALIŞMALAR BİR YIL SÜRDÜ

Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, Zerzevan Kalesi’nin Roma’nın sınır garnizonu ve önemli bir sınır askeri birliği olarak kullanıldığını söyledi.

Kalede, Mithras kutsal alanının ortaya çıkarıldığını belirten Coşkun, şunları kaydetti: “Kutsal alanda yer altı yapısı ve tapınak vardı. Hristiyanlıkla birlikte gizem dininin en önemli Mithras Tapınağı’nın kapatıldığını gördük. Kapatılma döneminde sikkelerin ortaya çıkmasıyla da buna işaret edilmişti. Tapınağın kapısında bir yazıt keşfettik. 2017’den bu yana yurt içi ve yurt dışında birçok çalışma yapıldı ama yazıt çözümlenemedi. Bir yıl boyunca yapılan çalışmayla çözümü yapılan yazıt, dünya arkeolojisine önemli bir keşif olarak tarihe ismini yazdırdı.”

Mithras dininin Roma İmparatorluğu döneminde çok yaygın inanç olduğunu anlatan Coşkun, Hristiyanlıkla birlikte Mithras tapınaklarının Zerzevan Kalesi’ndeki gibi ya kapatıldığını ya da kiliseye dönüştürüldüğünü gördüklerini belirtti.

Coşkun, “İlk kez, bu tapınağın kutsanarak kapatılması, Mithras ile ilgili bilinen ve dünya arkeolojisinde en çok merak edilen önemli bir soru işaretine cevap buldu. Mithras inancı, Roma İmparatorluğu’nda yaygın ve MS 2. ve 3. yüzyılda bütün Roma’ya hakim olan bir inanç. İmparatorların Hristiyan olmasıyla ve Hristiyanlığın Roma dünyasında yayılmasıyla Mithras inancını kendilerine rakip görüyorlar. Bu nedenle bu inancı yasaklıyorlar. Bütün tapınaklar ya kapatılıyor ya da kiliseye dönüştürülüyor.” ifadesini kullandı.

“BU ARKEOLOJİK OLARAK SON DERECE ÖNEMLİ BİR KEŞİFTİR”

Prof. Dr. Toprak ise Zerzevan Kalesi’nin en önemli kesitlerinden birinin Mithras Tapınağı olduğunu dile getirdi. Tapınağın girişinde bulunan kitabedeki yazıyı 1 yıl boyunca epikrafik açıdan çözümlemeyle okumasını yaptıklarını belirten Toprak, böylece yazıtın anlamlandırmasını elde ettiklerini anlattı.

Dünyada Mithras tapınaklarının birkaç örneğinin olduğunu hatırlatan Toprak, şunları aktardı: “Zerzevan Kalesi’nde ise üzerinde yazıt olan ve mühürlenen yegane tapınakların en önemlisi bulunuyor. Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu dini olduktan sonra tapınağın mühürlenmesi önemli örnek olarak kabul edilebilir. Yazıtta ‘Yenilmeyen güneş tanrı Mithras’ ile Hazreti İsa’nın o Mithras karşısındaki varlığını buradaki yazıyla da sembolize bir şekilde ifade edildiğini görüyoruz. Haç ve bu yazı mevcut Mithras Tapınağı’nı bir anlamda mühürlüyor. Yazının içeriğini incelediğimizde bu çok bariz bir şekilde görünüyor. Yazıtta karakteristik olarak milattan sonra 4. veya 5. yüzyıl yazı özelliklerini görebiliyoruz. Yazıtta ‘kutsal haçın tanrı adına ki o tanrı düzenleyen, ıslah eden ve sevgiyi yayan tanrıdır’ ifadeleri yer alıyor. Bu cümleyle bir anlamda mevcut Mithras Tapınağı kapatılarak hükmü feshedilmiştir. Dünya arkeolojisi açısından aslında ilk defa eski Aramice yazılı olarak Mithras Tapınağı’nın kapatılması örneğine rastlıyoruz. O yüzden tapınak dünya mirası ve arkeolojisi açısından son derece önem arz etmektedir. Eski Aramice yazıtlara baktığımızda bir örnek olarak da yazı özellikleri açısından da ayrıca önem arz ediyor. Bu yazıyla 1700 yıl önce Roma’nın uç noktalarında bulunan Mithras Tapınağı’nın kapatıldığını öğreniyoruz. Bu arkeolojik olarak son derece önemli bir keşiftir.”

Toprak, “Mithras Tapınağı’nın girişindeki çözümlediğimiz yazı ve tapınakta yer alan haç, tapınağın kapatılmasının sembolik bir ifadesidir.” dedi. >>>AA

Kazılarda, 1750 yıllık pitos mezar ve içerisinde iskelet ile “ölü hediyeleri” (mezar sunuları) bulundu.

“PİTOS MEZAR ÖNEMLİ VERİLER SUNUYOR”

Prof. Dr. Çelikbaş, kazı çalışmaları sırasında rastladıkları pitos mezarın kendilerine önemli veriler sunduğunu söyledi.

Çelikbaş, pitos mezarın içinde bazı buluntuların da ortaya çıkarıldığını belirterek, “İskelet ile ölü hediyeleri olarak 7 kap, kandil, sikke, bıçak ve 2 kemik toka bulundu. Buluntular bizim için önemli fakat mezarın pitos mezar olması daha önemli çünkü bölgede, özellikle Batı Karadeniz’in iç bölgelerinde bugüne kadar yapılan herhangi bir yüzey araştırmasında ya da kazı çalışmasında pitos mezara rastlanmamıştı. Dolayısıyla bu pitos mezar bir ilk olarak da görülebilir.” diye konuştu.

Pitos mezardan çıkan sikkenin defin tarihiyle ilgili de bilgi verdiğini anlatan Çelikbaş, şöyle devam etti: “Sikke, Roma İmparatoru Probus’a ait. İmparator Probus, milattan sonra 276-282 yıllarında imparatorluk yapmış. Probus sikkesi aslında mezarın da milattan sonra 3. yüzyılın sonlarına doğru buraya bırakıldığını göstermekte. Bölgenin ölü gömme geleneklerinin anlaşılması için pitos mezar gerçekten bir ilk oldu. Hadrianapolis ve çevresinde de özellikle ölü kültü anlamında ilk defa bir pitos mezarın da böylelikle belgelendiğini söyleyebiliriz.”

Çelikbaş, mezar sunularına değinerek, “Özellikle kaplara baktığımız zaman Karadeniz’e ait ‘Pontic Sigillata’ dediğimiz pişmiş toprak kapların ön planda olduğunu görmekteyiz. Kazımızda bütün alanlardan neredeyse Pontic Sigillata dediğimiz kap türlerine rastlanılmakta.” dedi.

Eserlerin envanterlik olduğunu dile getiren Çelikbaş, “Ayrıca kemik toka çıkması mezardaki bireyin kadın olabileceğini de bize işaret etmekte. Hadrianapolis ekibi olarak bu eserler üzerinde çalışmalara devam ediyoruz. Eserler Hadrianapolis’teki ölü gömme geleneklerinin aydınlatılmasına önemli katkı verecek niteliğe sahip.” ifadelerini kullandı. >>>AA

Kentin liman bölgesi olarak adlandırılan alanda yapılan çalışmalarda, 10 metre yüksekliğinde ve içerisinde av sahneleri ile Nike ve Eros figürlerinin yansıtıldığı aristokrat bir kadına ait olduğu tespit edilen lahit bulundu.

Alt bölümü kırık halde bulunan lahdin, yaklaşık 50 parçasının arkeologlar tarafından cerrahi bir titizlikle birleştirilmesinin ardından ziyarete açılması planlanıyor.

“ÜÇÜNCÜ ANITSAL MEZAR OLDUĞUNU KEŞFETTİK”

Olympos Antik Kenti Kazı Başkanı ve Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gökçen Kurtuluş Öztaşkın, AA muhabirine, limandaki anıtsal mezarlar bölgesinde kazı çalışmalarını sürdürdüklerini söyledi.

Bölgede yan yana tonozlarla örtülü ve içerisinde lahit barındıran önemli kişilere ait mezarlar olduğunu belirten Öztaşkın, “Olympos’ta iki anıtsal mezar biliniyordu. Yaptığımız çalışmalarda üçüncü anıtsal mezar olduğunu keşfettik. Detaylı bir şekilde bölgede çalışma yaptık. Yaklaşık 10 metre yüksekliğinde tonozlarla örtülü anıtsal mezar bulduk. Mezar içerisinde bir lahit ortaya çıkardık. Bazı yerleri kırık bir şekilde günümüze ulaşmış olsa da onarımlarına başladık.” diye konuştu.

Lahit üzerinde önemli bir av sahnesi bulunduğuna dikkati çeken Öztaşkın, “Roma döneminde av sahneleri güç ve zenginliğin göstergesi olarak yer alıyor. Nike ve Eros figürleri ile ölümsüzlük motifleri de işlenmiş üzerine. Afyonkarahisar İscehisar’dan gelmiş kaliteli bir mermerden yapılmış bir lahit. Bu mezarın Olympos’un önde gelen aristokrat, zengin ailelerine ait örneklerden olduğunu tespit ettik.” ifadelerini kullandı.

“GEÇEN YIL BULDUĞUMUZ İKİ LAHİT 722 PARÇA HALİNDEYDİ”

Lahitlerin parçalı, kırık halde bulunması nedeniyle adeta “yapboz” gibi çalışma yürüttüklerini vurgulayan Öztaşkın, buluntuları aynı zamanda onarmanın ve geleceğe taşımanın da işlerinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

Geçen yıl bulunan iki lahidin 722 parça halinde olduğuna dikkati çeken Öztaşkın, “Bu parçaları tek tek birleştirerek yerlerine yerleştirdik ve sergilemeye başladık. Aynı şekilde bu lahit de ortalama 50 parçaya ayrılmış durumdu. Kısa sürede birleştirip onarımlarını yaptıktan sonra sergileyeceğiz.” dedi.Anıtsal mezarların o dönemin önde gelen kişilerine ilişkin bilgi verdiğine dikkati çeken Öztaşkın, bölgedeki mezarların Olympos’ta yaşayan ve bölgeye gömülen insanların mezarları olduğunu kaydetti.

Bu nedenle her mezarın Olympos’a ait hikayeler barındırdığını anlatan Öztaşkın, “Ölü gömme gelenekleri bizlere yaşam pratiklerini anlatırken bir yandan da turistlerin bölgeyle bir bağ kurmasını sağlıyor. Bizim için önemli, ziyaretçiler için de ilgi çekici eserler.” değerlendirmesinde bulundu. >>>AA

“YAKLAŞIK 1700 YIL SONRA YENİDEN GÜN YÜZÜNE ÇIKTI”

Afyonkarahisar Müzesi Müdürü Mehmet Garipcin, müzenin en önemli eser gruplarından birinin ‘Çavdarlı-Kovalık Höyüğü’nden çıkarılan heykel buluntuları olduğunu söyledi. Heykel grubunun 70’in üzerinde olduğuna değinen Garipcin, şöyle konuştu: “Yaklaşık 1700 yıl boyunca toprak altında saklı kalan heykellerin, Hristiyanlığın Anadolu’da yayılmaya başladığı dönemde tahrip edilmemesi için gizlendiği değerlendiriliyor. Heykeller milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllara tarihleniyor. Milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın Anadolu’da baskın din olmaya başlamasıyla bu tarz pagan heykelleri tahrip ediliyor. Gözleri oyuluyor, kırılıyor, yok ediliyor. Bu heykel grubunun da bir kutsal alandan çıkarılarak tahrip edilmesini önlemek amacıyla bugünkü bulunduğu noktaya taşındığını, burada saklandığını düşünüyoruz. Yaklaşık 1700 yıl sonra yeniden gün yüzüne çıktı.” Garipcin, eserlerin dönemin çok tanrılı inanç sistemine ait adak heykelcikleri olduğunu belirterek, bazı heykeller üzerindeki yazıtlarda heykelleri yaptıran kişilerin ve heykeltıraşların isimlerinin yer aldığını kaydetti.

“GEÇİCİ SERGİLER PLANLANIYOR”

Yeni müzede daha modern sergileme teknikleri kullandıklarını anlatan Garipcin, ziyaretçilerin heykellere yoğun ilgi gösterdiğini dile getirdi. Müzeyi yılda yaklaşık 50 bin kişinin ziyaret ettiğine dikkati çeken Garipcin, “İlerleyen dönemde heykel grubunun daha geniş kapsamlı geçici sergilerle ziyaretçilere sunulmasını planlıyoruz. Bütün hemşerilerimizi ve Afyonkarahisar’ı ziyaret eden misafirlerimizi, müzemize bekliyoruz.” ifadelerini kullandı. >>>AA

Afyonkarahisar’da aralarında Kibele’nin bulunduğu mermerden yapılmış mitolojik tanrı heykelleri, sergilendiği müzede ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. ( Arif Yavuz – Anadolu Ajansı )

Köyceğiz Gençlik Merkezi Tiyatro Topluluğu tarafından Kaunos’un geçmişinin anlatıldığı gösteri sunulan etkinlikte, resim sergisi açıldı.

Çörtük, yaptığı açıklamada, Vali İdris Akbıyık’ın himayelerinde antik kentte Geleceğe İz Projesi’nin birinci ayağını gerçekleştirdiklerini söyledi.

Kentteki bütün liselerin öğrencilerinin katıldığı etkinlikte farklı alanlarda projeler gerçekleştirildiğini belirten Çörtük, şunları kaydetti: “Kukla gösterileri, tiyatral gösteriler, kent tanıtımı, yeme içme kültürüne dair çeşitli etkinlikler, el sanatlarımız ve ayrıca Köyceğiz Gençlik İlçe Müdürlüğü de desteklerini esirgemedi. Sonuçta proje, sadece bir gençlik kültür şöleni değil, bir antik kent ile bir ilçe veya il öğrencilerinin, gençlerinin bir araya getirilmesini amaçlamaktaydı. Bu da o anlamda çok değerli. Öğrencilerimize, gençlerimize kültürü tanıtırken, bu kültüre sahip çıkmayı, bu kültürle iç içe olmayı amaçlayan bir projeydi. Kaunos’taki bu etkinlikte de bunu gerçekleştirdiğimize inanıyorum.” Köyceğiz Belediye Başkanı Ali Erdoğan, İlçe Milli Eğitim Müdürü Taner Şen, öğretmen ve öğrencilerin katıldığı etkinlik, çeşitli ikramların ardından sona erdi. >>>AA

ESERLERİN 50’Sİ İLK KEZ SERGİLENECEK

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kolezyum’da gerçekleşecek Troya temalı sergiyi, sanal medya hesabından duyurdu. Bakan Ersoy, 11 Haziran’da ziyarete açılacak olan sergiye ilişkin, “Troya’yı dünya turizminin en önemli buluşma noktalarından biri olan tarihi Kolezyum’a taşıyoruz. Roma’nın dünyaca ünlü miraslarından Kolezyum Arkeolojik Alanı’nda 11 Haziran’da ‘Troy and Rome: Myths, Legends, Stories of Ancient Mediterranean’ adlı sergimizin açılışını yapacağız. Sergimizde, Türkiye’deki 19 müzeden toplam 221 eserin yanı sıra Troya Atı replikası da yer alacak.

Eserlerin 50’si ilk kez sergilenecek olup, Troya Müzesi’nden 99 eser sergide gösterime sunulacak. Aralık 2025’ten bu yana 6 bölge laboratuvarımızın restoratörleri tarafından yürütülen kapsamlı konservasyon süreciyle, eserlerimiz uluslararası standartlarda sergiye hazırlanıyor. ICOM ödünç verme standartları doğrultusunda sigorta, taşıma ve koruma süreçleri titizlikle yürütülüyor. Bu toprakların kültürel mirasını dünya sahnesine kararlılıkla taşıyan başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

HAZIRLIKLAR ARALIK AYINDA BAŞLADI

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre; Kolezyum’da düzenlenecek serginin hazırlıkları Aralık 2025’te başladı. Türkiye genelinde 6 farklı Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü bünyesinde görevli uzman restoratörler sürece dahil oldu. Sergide yer alacak eserler, ICOM’un uluslararası ödünç verme standartları doğrultusunda hazırlanıyor. Eserler, ‘çividen çiviye’ sanat eseri sigortası ile teminat altına alınırken ev sahibi ülkeden devlet garanti belgesi sağlanıyor. Taşıma süreci ise uluslararası sertifikalara sahip firmalar aracılığıyla gerçekleştiriliyor.

TROYA’NIN HİKAYESİ BÜTÜN HALİYLE ANLATILACAK

Troya Savaşı’nın hemen öncesi Anadolu tarihini de kapsayacak şekilde tasarlanan sergide yer alan eserler, milattan önce 3 binden Roma dönemi sonuna kadar uzanan geniş bir zaman dilimini kapsıyor. Troya Savaşı’ndan sahneleri betimleyen eserler ile Roma’nın kurucu atası kabul edilen Aeneas’ın İtalya’ya varışını tasvir eden parçalar serginin en dikkat çeken unsurları arasında yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından eserler, Troya anlatısını bütüncül bir kurgu içinde sunacak şekilde bir araya getirildi.

YENİ ULUSLARARASI SERGİLER YOLDA

Troya sergisi, Türkiye’nin kültürel mirasını uluslararası platformlara taşıyan projelerin yalnızca bir parçası olarak dikkat çekiyor. Berlin’de devam eden Taş Tepeler sergisinin ardından, 2026’nın son çeyreği ve 2027 yılında Danimarka, İngiltere, İtalya ve ABD’de yeni sergiler planlanıyor. Japonya için mutabakat zaptı imzalanırken Kültür ve Turizm Bakanlığı Çin ve Avusturya için de görüşmeleri sürdürüyor. >>>DHA

Laodikeia Batı Tiyatrosu’nda yürütülen çalışmaların, geçmişin izlerini gün yüzüne çıkarmayı sürdürdüğünü aktaran Ersoy, şunları kaydetti:

“Sahne binasında, yaklaşık 2 metre uzunluğunda, beyaz mermerden yapılmış Athena heykelini gün ışığına çıkardık. Homeros destanlarına sahne olan bu yapı, antik dönemde kültürel anlatımın da merkezi olduğunu ortaya koyarken Augustus Dönemi klasik üslubunu yansıtan eser, yüksek sanatsal niteliğiyle dikkat çekiyor. Geleceğe Miras vizyonumuzla, bu eşsiz mirası koruyarak geleceğe taşımaya devam ediyoruz.” >>>AA

Kırk dokuz bin eserle tarih canlanıyor

2023 yılında kapılarını açan modern müze kompleksi, ziyaretçilerine yaklaşık 49 bin eserlik geniş bir seçki sunuyor. Eski Tunç Çağı’ndan Hitit ve Friglere, Pers ve Lidya medeniyetlerinden Roma, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine kadar pek çok uygarlığın paha biçilemez izleri bu çatıda sergileniyor. Müze, sadece bir sergi alanı değil, aynı zamanda Anadolu’nun kadim geçmişine açılan bir kapı niteliği taşıyor.

Kibele ve Herakles ziyaretçilerini bekliyor

Müzenin en dikkat çeken parçaları arasında Kibele, Herakles ve Zeus heykelleri gibi dünyaca ünlü eserler yer alıyor. Vali Aktaş ziyareti sırasında yaptığı vurguda, bu kıymetli eserleri bünyesinde barındıran müzenin mutlaka görülmesi gereken yerlerin başında geldiğini belirtti. Modern tasarımı ve etkileyici atmosferiyle müze, tarih meraklılarını binlerce yıllık bir serüvene davet ediyor.>>>Şahan KARTAL

]]> https://www.gazete3.com.tr/bir-vatandasin-bas-agrisi-tedavisi-nasil-yapiliyordu/ Thu, 22 Jan 2026 12:33:29 +0000 https://gazete3.com.tr/?p=648312 Radyolojinin temelleri, Alman fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen’in 1895 yılında X-ışınlarını keşfetmesiyle atıldı. Bu keşif, tıp dünyasında büyük bir dönüm noktası oldu. Süreç içinde 1896’da ilk röntgen görüntüleri elde edilirken, 1971’de bilgisayarlı tomografi (BT), 1977’de ise manyetik rezonans (MR) geliştirildi. 1890’lı yıllarda baş ağrısı tedavisi, modern tıbbın henüz gelişmediği bir dönemde geleneksel yöntemlere dayanıyordu. Söğüt kabuğu, papatya, nane ve lavanta gibi bitkisel çaylar yaygın olarak kullanılırken, şiddetli ağrılarda laudanum gibi afyon türevlerine başvuruluyordu. Aspirin öncesinde salisilik asit tercih edilse de mideyi tahriş edebiliyordu. Kan alma ve hacamat, ağrının vücuttaki dengesizlikten kaynaklandığı düşüncesiyle uygulanırken; alna soğuk bez, enseye sıcak kompres konulması da sıkça görülüyordu. Migren benzeri ağrılarda ise sessiz ve karanlık bir ortamda dinlenme öneriliyordu.

Büyük İskender’in Meydan Okuduğu “Kartal Yuvası”

Antalya’ya yalnızca 30 kilometre mesafede, Güllük Dağı Milli Parkı’nın zirvesinde konumlanan Termessos, sarp coğrafi yapısı ve güçlü savunma sistemleriyle tarih boyunca “erişilmez kent” olarak anılmıştır. Anadolu’nun en eski halklarından Luwilerin soyundan gelen savaşçı Solymler tarafından kurulan kent, M.Ö. 333 yılında Büyük İskender’in ordusuna karşı gösterdiği başarılı savunma ile tarih sahnesindeki yerini almıştır. Tarihi kaynaklar, kentin doğal bir kaleyi andıran yapısı nedeniyle İskender’in kuşatmayı sürdürmekten vazgeçtiğini belirtmektedir. Bu stratejik konum, kentin terk edildikten sonra modern yerleşimlerden uzak kalmasını ve günümüze kadar büyük ölçüde korunarak ulaşmasını sağlamıştır.

Bilimsel Kazıların İlk Adımı: Anıt Mezar Yeniden Yükseliyor

Kazı çalışmalarının bu yılki önceliğini, agora yakınlarında bulunan ve zamanla yıkılarak blokları etrafa dağılmış olan anıtsal bir mezar yapısının restorasyonu oluşturuyor. Projeyi yöneten Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Mustafa Koçak, yapının neredeyse tüm mimari elemanlarının (%99 oranında) mevcut olduğunu vurguladı. Doç. Dr. Koçak, “Bu yapıya ait tüm taşları tek tek numaralandırarak dijital ortama aktardık ve bir taş tarlası oluşturduk. Kazı tamamlandığında, bu anıt mezarı bilimsel veriler ışığında yeniden ayağa kaldıracağız. Amacımız, ziyaretçilere antik dönemdeki bir anıt mezarın ihtişamını somut bir şekilde gösterebilmektir,” ifadelerini kullandı.

Gelecek Projeksiyonu: Nekropol Yolu ve Tapınaklar

Kazı ekibinin hedefleri anıt mezar ile sınırlı kalmıyor. Proje kapsamında, kentin görkemli nekropol (mezarlık) alanına uzanan yaklaşık 500 metrelik ana yolun restorasyonu da planlanıyor. Yol kenarlarında devrilmiş durumda olan çok sayıda lahit ve mezar anıtının onarılarak eski konumlarına yerleştirilmesi hedefleniyor. Ayrıca, kentin su sistemini oluşturan iki önemli su yapısı, Roma İmparatoru Hadrian’a adanmış olan Hadrian Kapısı ve Anadolu’nun en görkemli yapılarından biri olarak kabul edilen Artemis Tapınağı da gelecek yıllarda kazı ve restorasyon çalışmalarının yapılacağı alanlar arasında yer alıyor.

Doğa ile Bütünleşen Arkeolojik Miras

Termessos, zengin tarihi mirasının yanı sıra Güllük Dağı Milli Parkı’nın sunduğu eşsiz flora ve yaban hayatı ile de ziyaretçilerine farklı bir deneyim sunuyor. Yemyeşil orman dokusu içinde, ağaçların gölgesinde uzanan patikalarda yürürken her an bir kalıntıyla karşılaşmak mümkün. Kazı Başkanı Doç. Dr. Koçak, kentin özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında serin havası ve huzurlu atmosferiyle ideal bir ziyaret rotası olduğunu belirterek, Termessos’un dört mevsim keşfedilmeyi bekleyen bir hazine olduğunu sözlerine ekledi.

Tarihin Katmanları Arasında Bir İlk: Tyana Vaftizhanesi

Kazı Başkanı Prof. Dr. Osman Doğanay, keşfedilen yapının, Tyana’da yerinde korunarak günümüze ulaşan nadir örneklerden biri olduğunu vurguladı. Doğanay, “Tyana, sürprizlerle dolu bir antik kent ve bu vaftizhane, kentin ‘ilkler’ arasındaki yerini sağlamlaştırıyor” ifadeleriyle bulgunun önemine dikkat çekti. Yapılan ilk analizlere göre, 5. yüzyılda bir Roma yapısının temelleri üzerine inşa edildiği düşünülen vaftizhanenin, yaklaşık 500 yıl boyunca, 10. yüzyıla kadar aktif olarak kullanıldığı tahmin ediliyor. Yapının alt katmanlarında Bizans dönemine ait dükkân kalıntılarının bulunması, bölgenin tarihsel süreç içerisindeki ticari ve sosyal yapısına da ışık tutmaktadır.

Titiz Çalışmalarla Detaylar Ortaya Çıkıyor

Arkeoloji ekibi, yapının zemin döşemeleri ve ince işçilikli detaylarına zarar vermemek adına kazı sürecini büyük bir titizlikle yürütüyor. Bugüne dek yapılan çalışmalarda yapının apsis (yarım daire şeklindeki niş) bölümü, vaftiz teknesi ve bu tekneyi çevreleyen zemin döşemeleri ortaya çıkarıldı. Prof. Dr. Doğanay, önceki yıllarda alanda mozaiklere de rastlandığını belirterek, bir zamanlar yaklaşık 35 bin kişilik bir nüfusa hizmet ettiği düşünülen bu kutsal yapının, mevcut bulgulardan çok daha büyük ve kapsamlı olması gerektiğini ifade etti.

Kazı çalışmalarının 2025 sezonu sonunda tamamlanması hedefleniyor. Bu sürecin ardından, bin 500 yıllık bu eşsiz kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması için kapsamlı bir restorasyon sürecine geçilmesi planlanmaktadır.

Bakanlık Projesi Kapsamında Tarihe Yolculuk

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından Cumhuriyet’in 102. yılına özel olarak başlatılan “Cumhuriyetimizin 102. Yılında 102 Süreli Sergi Projesi” çerçevesinde, Bolu Müzesi önemli bir etkinliğe ev sahipliği yapmaktadır. Türkiye genelinde 102 farklı serginin düzenlenmesini hedefleyen bu projenin 53. halkası olan “Kalkhedon’dan Klaudiopolis’e” sergisi, Bolu İl Kültür ve Turizm Müdürü İbrahim Emre Gürsoy ve Bolu Müze Müdürü Atılgan Kaya’nın da katıldığı bir törenle açıldı.

Bithynia’nın Antik Hattı: Kalkhedon’dan Klaudiopolis’e

Sergi, ismini antik Bithynia bölgesinin iki önemli kenti arasındaki tarihi güzergahtan almaktadır. Günümüzdeki Kadıköy’e karşılık gelen Kalkhedon’dan başlayarak, bugünkü Bolu olan Klaudiopolis’e uzanan bu antik hat üzerinde keşfedilmiş eserler serginin ana temasını oluşturmaktadır. Koleksiyonda, 30 adet nadir Kalkhedon sikkesi ile 17 adet etkileyici taş eser olmak üzere toplam 47 parça bulunmaktadır. Bu eserler, bölgenin antik dönemdeki sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamına dair önemli ipuçları sunmaktadır.

Açılış ve Ziyaret Bilgileri

Serginin açılış töreninin ardından davetliler, Arkeolog Ümit Karataş’ın rehberliğinde eserleri yakından inceleme fırsatı buldu. Müze Müdürü Atılgan Kaya, yaptığı açıklamada, sergilenen eserlerin tamamının Bolu Müze Müdürlüğü envanterine kayıtlı olduğunu ve bu sergiyle birlikte ilk defa halkın beğenisine sunulduğunu vurguladı. Tarihe ışık tutan bu özel koleksiyon, 2 Ekim tarihine kadar Bolu Müzesi’nde ziyaret edilebilecektir.

Kültür ve Turizm İl Müdürü Zekeriya Ünal, müdürlüğün konferans salonundaki programda yaptığı konuşmada, Kütahya’nın büyük kültürel zenginliğe sahip olduğunu söyledi.

Kentteki turizm potansiyelinin ortaya çıkarılması için çalışmalar yapıldığını belirten Ünal, “İlgili paydaşlarımızın katılımıyla hazırladığımız Kütahya Turizm Master Planı’nı Kültür ve Turizm Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy’a arz ettik. Gelecekte ilimizin kültür ve turizmine katkı sunacak bir yol haritası ve rehberlik edecek güzel bir çalışma oldu.” dedi.

Aizanoi Antik Kenti’nde kazı başkanlığını yürüten Kütahya Dumlupınar Üniversitesi (DPÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Gökhan Coşkun da geçen yıl 6 sektörde çalışma yapıldığını, ağırlıklı olarak Zeus Tapınağı, agora (çarşı) ve stadyum yapılarında çalıştıklarını belirtti.

Çalışmalarda önemli yapılar ve bulguları gün yüzüne çıkarttıklarını anlatan Coşkun, “Podyumların birinin içindeki dolgu toprakta çeşitli sikkeler, fil dişi bir figürün parçası ve beklemediğimiz şekilde iyi korunmuş pişmiş topraktan bir tiyatro maskı bulundu. Bu tiyatro maskı, Aizanoi’nun Dionysos kültüne dair yeni veriler, katkılar sunuyor.” diye konuştu.

Kütahya Müzesi Müdürlüğünce Dr. Arkeolog Sevgi Gürdal da kazı başkanlığını yaptığı Seyitömer Höyük’te gün yüzüne çıkarılan buluntular hakkında bilgiler verdi.

Höyükte 2024 kazı sezonunun en önemli buluntularından birinin Erken Tunç Çağı II dönemine tarihlenen tabakada rastladıkları 4 bin 400 yıllık silindir mühür olduğunu belirten Gürdal, şöyle konuştu:

“Silindir mühürler Mezopotamya’da ilk olarak 4’üncü binin ortalarında çıkıyor. Daha sonra ticari yollarla hem Anadolu’ya hem de dünyanın farklı bölgelerine yayılıyor. Bunun yanı sıra kazı çalışmalarında binlerce yıl öncesine tarihlenen buğday, mercimek, nohut ve haşhaş gibi örnekleri gün yüzüne çıkardık.”

Programda Tavşanlı Höyük kazı başkanlığını yürüten Prof. Dr. Erkan Fidan, DPÜ Doktor Öğretim Üyesi Zerrin Erdinç, Doç. Dr. Hakkı Levent Keskin de konuşma yaptı.

Program sonunda, katılımcılara sertifika ve çini tabak takdim edildi.