Yapay zekanın, şirketlerin işten çıkarma kararlarında en sık kullanılan gerekçelerden biri haline gelmesi dikkati çekiyor. Veriler, özellikle teknoloji sektöründe iş gücü daralmasının hızlandığını ve şirketlerin daha az çalışanla daha yüksek verimlilik hedeflediğini gösteriyor.

İşten çıkarmaları takip eden Challenger, Gray & Christmas verilerine göre, mayıs ayında ilan edilen işten çıkarmaların yaklaşık yüzde 40’ı yapay zeka gerekçesiyle yapıldı. Bu oran ocak ayında yüzde 7, şubatta yüzde 10, martta yüzde 25 ve nisanda yüzde 26 seviyesindeydi.

Yapay zeka artık şirketlerin işten çıkarmalar için gösterdiği bir numaralı gerekçe olurken, bunu öne süren birincil sektör ise teknoloji oldu.

Teknoloji sektörü, bu yılın en çok işten çıkarmaya gidilen alanı olarak öne çıktı. Sektörde bu yılın ilk beş ayında duyurulan işten çıkarmaların sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 66 artarak toplam 123 bin 653 kişiye ulaştı.

Ekonomistler, işten çıkarmalardaki eğilimin yalnızca teknoloji kaynaklı olmadığını, Kovid-19 salgını sonrası aşırı işe alımlar, maliyet baskıları ve yeniden yapılanma süreçlerinin de bu kararlarda etkili olduğunu belirtiyor.

Oracle 21 bin kişilik küçülmeye gitti

ABD merkezli yazılım şirketi Oracle, iş süreçlerini yapay zeka teknolojilerine göre yeniden yapılandırma stratejisi kapsamında çalışan sayısının son bir yılda 21 bin kişi azaldığını açıkladı. Şirket tarafından ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) yapılan bildirimde, 31 Mayıs itibarıyla Oracle’ın tam zamanlı çalışan sayısının geçen yılın aynı dönemindeki 162 bin seviyesinden 141 bine gerilediği kaydedildi.

Bildirimde, “Operasyonlarımız genelinde yapay zeka teknolojilerinin benimsenmesi ve devreye alınması, iş gücümüzde azalmalara yol açmıştır ve yol açmaya devam edebilir.” ifadesi kullanıldı.

GitLab yapay zeka altyapısına odaklandı

Yazılım şirketi GitLab de çalışanlarının işine son veren ve yapay zekayı iş modellerinin temel bir unsuru haline getirmek üzere strateji değişikliğine gittiğini açıklayan şirketlerden oldu.

Şirket, iş gücünü yaklaşık yüzde 14 azaltarak 350 çalışanını işten çıkaracağını açıkladı. Yapay zeka tabanlı iş yüklerinin artmasıyla altyapıyı yeniden şekillendiren GitLab yöneticileri, şirketin 22 ülkeden çekileceğini ve yönetim katmanlarının sadeleştirileceğini aktardı.

Meta’dan binlerce çalışanı yapay zeka odaklı rollere kaydırma adımı

ABD’li teknoloji devlerinden Meta’nın yaklaşık 8 bin çalışanını işten çıkarma kararı aldığı, 7 bin kişiyi yapay zeka odaklı yeni pozisyonlara kaydırmayı planladığı bildirildi.

ABD basınında yer alan haberlerde, Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg’in şirket çalışanlarına gönderdiği notta, işten çıkarma kararının gerekli olduğunu, yapay zeka alanındaki kıyasıya rekabet ortamında “başarının garanti olmadığını” ifade ettiği aktarıldı.

Meta, ocak ayında da Reality Labs birimindeki çalışan sayısını yaklaşık yüzde 10 azaltma kararı almış, bunu mart ayında şirkette yüzlerce çalışanı etkileyen ek işten çıkarma dalgası izlemişti.

Intuit, Cisco ve Cloudflare’de yeniden yapılanma

Vergi ve finans yazılımı geliştiren Intuit, operasyonlarını daha verimli hale getirmek ve yapay zeka çalışmaları dahil stratejik önceliklerine daha fazla odaklanmak amacıyla tam zamanlı iş gücünün yüzde 17’sini işten çıkaracağını duyurdu.

Cisco, yaklaşık 4 bin çalışanını işten çıkararak kaynaklarını yapay zeka ve odaklandığı diğer büyüme alanlarına kaydırma kararı aldı.

Cloudflare ise yapay zeka çağında organizasyon yapısını ve süreçlerini yeniden tasarlamak amacıyla 1100’den fazla çalışanının işine son verdi.

Coinbase, PayPal ve Snap’te de yapay zeka etkisi

Kripto para borsası Coinbase, piyasa koşulları ve yapay zeka dönüşümünü gerekçe göstererek çalışanlarının yaklaşık yüzde 14’ünü işten çıkaracağını açıkladı. Finansal teknoloji şirketi PayPal’ın da gelecek üç yıl içinde iş gücünü yüzde 20 azaltmayı planladığı ve yapay zekayı tüm operasyonlarına entegre etmeyi hedeflediği bildirildi.

Öte yandan, ABD’li sosyal medya şirketi Snap, karlılık hedefleri doğrultusunda iş gücünün yüzde 16’sına karşılık gelen yaklaşık 1000 kişiyi işten çıkaracağını ve 300’den fazla açık pozisyonu kapatacağını açıkladı.

Snap Üst Yöneticisi Evan Spiegel, şirket çalışanlarına konuya ilişkin gönderdiği notta, yapay zekadaki hızlı gelişmelerin tekrara dayalı işleri azalttığını ve iş süreçlerini hızlandırdığını vurguladı.

Ayrıca, Angi, Atlassian, Block, Crypto.com ve Wix gibi firmalar da yapay zekayla ilgili yeniden yapılandırma stratejileri doğrultusunda bu yıl işten çıkarmaya giden şirketler arasında yer aldı.>>>AA

Bu kapsamda, kamu, özel ve gönüllü kuruluşlar arasında işbirliğine katkı amacıyla oluşturulan Bilişim Teknolojileri, İletişim ve Yapay Zeka Çalışma Grubu araştırmalarını yoğunlaştırdı.

Bilim insanlarından oluşan çalışma grubu, ilerleyen günlerde başta çalıştaylar olmak üzere çeşitli etkinliklerle yapay zekanın farklı alanlarda kullanımını, etkilerini ve atılabilecek adımları değerlendirecek. Ortaya konulacak çıktılar, karar alıcılara raporlanacak. Akademi, bu çalışmalarla yapay zeka alanında kurum ve kuruluşlara danışmanlık yapmayı planlıyor.

Ayrıca, Türkiye’de bilişim teknolojisi alanındaki araştırmalar için teknik altyapının güçlendirilmesi ve insan gücünün artırılması amaçlanıyor.

DÜNYADAKİ UYGULAMALAR DA ANALİZ EDİLİYOR

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Akademinin çeşitli alanlarda çalışma grupları olduğunu, bunlardan birinin de yapay zeka üzerine çalıştığını söyledi.

Şeker, kurulan çalışma gruplarında, belirlenen alanlarda dünyada neler yapıldığını, kimlerin hangi çalışmaları yürüttüğünü, Türkiye’nin bu alanlarda ne tür eksiklikleri olduğunu ve ilgili teknolojilerden daha verimli ve başarılı nasıl istifade edilebileceğini analiz ettiklerini bildirdi.

TÜBA’nın kendi üyeleri başta olmak üzere Türkiye’den ve yurt dışından öne çıkan bilim insanlarını davet ettiğini vurgulayan Şeker, çevrim içi toplantılarla da konuyu değerlendirmeye, rapor hazırlamaya ve kitaplaştırmaya gayret ettiklerini anlattı.

YAPAY ZEKANIN HUKUK VE EĞİTİMDEKİ ETKİLERİ İNCELENİYOR

Şeker, son dönemde yapay zekaya ilişkin 3 başlık üzerinde çalıştıkları bilgisini vererek, şöyle konuştu:

“Bunlardan biri, yapay zekanın iklim değişikliğiyle beraber ortaya çıkacak salgınlar ve afetlerde nasıl kullanılacağına yönelik yapmış olduğumuz çalışmalar. Bunun yanı sıra hukukta ve eğitimde yapay zekanın nasıl kullanılabileceği gündemimizde. Bunların her birinin stratejik anlamda önemi söz konusu.”

Türkiye’nin yapay zeka alanında strateji belgeleri bulunduğunu ve yenisinin hazırlandığını hatırlatan Şeker, “Biz de hazırladığımız raporları ilgili komisyonlara ve bakanlıklara gönderiyoruz. Oralardan dönüş oluyor, istifade etmek üzere danışman talepleri geliyor. TÜBA olarak onları da karşılıyoruz.” dedi. >>>AA

Sistem, TR Mekatronik’in orta kalibre silah sistemleri alanında ulaştığı mühendislik seviyesinin en somut göstergelerinden birini oluşturuyor. 6 namlulu 20 mm top sistemi, 3 namlulu sistemindeki birikim ve tecrübenin üzerine inşa edildi.

TR Mekatronik Genel Müdürü Fatih Çevik, yaptığı açıklamada, şirketin kurulmasına 2018’de karar verildiğini ve 2019’da faaliyete geçtiğini söyledi.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) ve Sarsılmaz’ın eşit ortaklığıyla kurulan şirketin, kuruluş amacı doğrultusunda ATAK helikopterlerinin ihracatındaki kısıtlardan bir tanesi olan burun topunu yerli ve milli olarak tasarlamak ve üretmek için çalışmalar yaptığını anlatan Çevik, şöyle konuştu: “Şirketimizin başlangıç projesi dediğimiz 3 namlulu sistemin tüm elektromekanikleri, kontrol üniteleriyle beraber projelendirilmesi, üretilmesi, testlerinin yapılması ve teslimatları 2024 yılının başlarına kadar sürdü. 2024 yılından sonra da seri üretim olarak devam ediyor. Şu anda 10 tane ATAK helikopterimizde bazıları yurt dışında, bizim silahlarımız var. Bundan sonra üretilen tüm ATAK helikopterlerinde de bizim sistemlerimiz olacak inşallah. Önemli bu başarı. Tamamen özgün bir tasarım oldu. Bu tabii ki önümüzde örneğimiz vardı ama bir örnek hepsini üretmeye yetmiyor. Yolda çok başımıza bu sektörde bilmemiz gereken şeyler, engeller çıktı. Hepsini öğrendik. Mühendislik gücümüzle hepsinin üstesinden geldik ve çok başarılı testlerle projeyi tamamladık. Tam anlamıyla kalifiye olmuş Türkiye’deki ilk orta kalibre özgün tasarım sistem diyebilirim.”

3 namlulu topun bir baz silah olarak düşünülebileceğini, buradan hareketle daha katma değerli, farklı platformlarda kullanılabilecek 6 namlulu ve daha yüksek atımlı versiyonuna çalışmaya başladıklarını dile getiren Çevik, şu bilgileri verdi: “6 namlulu versiyonumuzla da dakikada 2 bin atımla hava platformuna takılacak bir çalışmaya geçtik. Böyle bir hedef platformumuz var. Dakikada 3 bin atım hava savunma sistemlerinde kullanılmak üzere çalışmalarımıza devam ediyoruz. Burada da ön testlerimizi tamamladık. Kalifiye olmuş bir baz sisteminin üzerine inşa ettiğimiz birçok testi geçmişte yaptığımız şeylerle çok rahat geçeceğimizi ya da geçtiğimizi göstermiş oluyoruz. Bunlar devam ediyor. Yakın bir zamanda inşallah hem silahımız platformuyla beraber gökyüzünde olacak hem de hava savunma anlamında kabiliyetlerimizi herkese göstereceğiz.”

Fatih Çevik, 6 namlulu topa yönelik olarak TUSAŞ ile bir sözleşmeleri bulunduğunu ifade ederek, “KAAN uçağı için bu sistemi geliştiriyoruz. Onun dışında Türkiye’de üretilen farklı platformlarda da alternatif takabilir miyiz diye çalışıyoruz. Bazıları henüz başlangıç aşamasında ama yani KAAN için sözleşmemiz var ve devam ediyoruz çalışmaya.” dedi. >>>AA

Bu modellerin eğitilmesindeyse kitaplardan, internet sitelerinden, makalelerden ve diğer yazılı materyallerden elde edilen metinler kullanılıyor.

Eğitim materyali, kamuya açık kaynaklardan toplanabilse de son dönemdeki tartışmalar, bu sürecin internet kullanıcılarının çevrim içi hareketlerinden derlenmesine yoğunlaşıyor.

İnternette bir hizmete erişimden önce kullanıcının robot değil de insan olduğunu teyit etmeye yönelik “CAPTCHA” ve “reCAPTCHA” testleri, teknoloji firmaları için bir güvenlik önleminden daha fazlası olarak görülüyor.

Kullanıcıların, önlerine sunulan görsellerdeki harfleri yazması veya belirli nesneleri ayırt etmesi gibi basit görevler isteyen bu testlerin, yapay zeka araçlarının eğitiminde kullanıldığı yıllardır tartışılıyor.

Google’ın kullandığı testlerde sık sık yaya geçitleri, trafik lambaları ve taşıtlar gibi nesnelerin sorulması, bunlardan elde edilen verilerin yapay zeka destekli insansız araçlar için kullanıldığına yönelik iddiaların ortaya atılmasına neden oldu.

Bir Google Cloud sözcüsü, AA muhabirine yaptığı açıklamada, “reCAPTCHA kullanıcı verileri, reCAPTCHA hizmetini iyileştirme dışında hiçbir amaç için kullanılmamaktadır ve bu durum, hizmet şartları sözleşmesinde açıkça belirtilmiştir.” ifadesini kullandı.

CEP TELEFONUNDAKİ OYUNDAN GERÇEKÇİ DÜNYA HARİTASI

Gündelik kullanımların yapay zeka eğitiminde kullanılması tartışmaları son günlerde oyunlar gibi başka alanlara da sıçradı.

ABD merkezli Niantic firmasının 2016’da piyasaya sürdüğü ve kısa sürede pek çok ülkede büyük kitle kazanan “Pokemon Go” adlı oyun, son dönemde eleştirilerin odağında yer alıyor.

Oyuncuların, “Pokemon” çizgi dizisindeki karakterleri, cep telefonlarındaki GPS ve kameralar aracılığıyla gerçek dünyada aradığı oyun, sokak görüntülerinden oluşan büyük bir veri havuzunun oluşmasını sağladı.

MIT Technology Review dergisinin haberine göre, Niantic’in yapay zeka şirketi Niantic Spatial, oyuncuların biriktirdiği 30 milyar görseli kullanarak gerçek dünyanın gerçekçi sanal modelini üretti.

Niantic, bu sayede kişilerin etrafındaki görüntülerin fotoğraflarını yükleyerek konumlarını haritada görmesini sağlayan bir teknoloji geliştirdiğini açıkladı.

Firma ayrıca bu modellemeyi kullanarak GPS’in güvenilir olmadığı yerlerde robotların hareketini kolaylaştıracak bir teknoloji hedefliyor.

Firmanın internet sitesinden Kasım 2024’te yapılan açıklamada da oyuncuların gerçek dünyayı tarayarak sunduğu verilerin kullanıldığı doğrulanmış ancak bu özelliğin “tamamıyla opsiyonel” olduğu vurgulanmıştı.

KULLANICILAR, LLM’LERİN İYİLEŞTİRİLMESİNE DOĞRUDAN KATKI SAĞLIYOR

İsviçre’deki Lozan Üniversitesinden Profesör Christian Peukert, AA muhabirine, yapay zekanın eğitiminde kullanılan materyaller ile internet kullanıcılarının güvenliği ve mahremiyeti arasındaki dengeleri değerlendirdi.

Profesör Peukert, CAPTCHA testlerinin eski versiyonlarında kullanıcıların deşifre etmesi istenen kelimelerden birinin sistem tarafından bilindiğini, diğerinin ise bilinmediğini belirtti.

Peukert, sistemin tanıdığı kelimenin, kullanıcının insan olduğunun doğrulanmasında kullanıldığını, bilinmeyen sözcüğe verilen yanıtın ise e-kitap uygulamaları gibi dijitalleşme çabaları kapsamında veri olarak depolandığını anlattı.

Bunun “kullanıcıların, metin tanıma sistemlerinin iyileştirilmesine doğrudan katkıda bulunduğu” anlamına geldiğini vurgulayan Peukert, “Yapay zekanın eğitiminin büyük kısmı, kullanıcıların çoğunlukla fark etmeyerek internette ürettiği pasif verilere dayanıyor.” ifadesini kullandı.

Christian Peukert, reCAPTCHA’nın haricinde internetteki verilerin yapay zeka eğitimi için kullanıldığı alanlara örnekler vererek, şunları kaydetti: “Reddit ve Twitter gibi sosyal medya platformları, dil modellerini eğiten büyük miktarlardaki metinleri sağlıyor. Instagram gibi görüntü platformlarında (paylaşımlara eklenen) açıklamalar ve etiketler, görsel verinin etiketlenmesine katkı sağlıyor. Google’daki aratmalar, dil anlama ve sıralama sistemlerinin geliştirilmesine yardımcı oluyor. Google Haritalar ve Waze gibi navigasyon uygulamaları, tahmin modellerinin eğitildiği hareket verilerini topluyor. Sohbet robotları ve sesli asistanlarla görüşmeler genelde kayıt altına alınıyor ve sistemleri iyileştirmede kullanılıyor.”

GİZLİLİK VE GÜVENLİK AÇISINDAN ENDİŞELER

Bu süreçlerin gizlilik ve güvenlik açısından sorunları olduğunu vurgulayan Christian Peukert, büyük ölçekli veri birikiminin “fişlemeye”, “sahte içeriklerin üretilmesine” ve “kullanıcıların kendileriyle rekabet eden sistemleri beslemesine” yol açabileceğini ifade etti.

Profesör Peukert, bireysel tedbirlerin veri kullanımını azaltma konusunda tek başına yetmeyeceğinin altını çizerek “Eğitim için kullanılan verilerin çoğu çoktan toplanmış halde, kamuya açık şekilde veya sistemler arasında çoğaltılmış durumda bulunuyor. Veriler büyük veri kümelerine bir kere dahil edildiğinde kontrolü geri kazanmak zordur.” değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, Peukert, bu veri katkısının bazı faydaları da olduğuna işaret ederek insan kaynaklı verilerin dil teknolojileri, çeviri, erişilebilirlik araçları, bilimsel çalışmalar ve arama motorları gibi gündelik hizmetlerdeki kullanımını örnek gösterdi. >>>AA

OTONOM SÜRÜ FORMASYONUYLA UÇTULAR

17 Nisan’da gerçekleştirilen demo faaliyeti 5 adet K2 Kamikaze İHA’nın 5 dakika içerisinde gerçekleştirdiği sıralı kalkışlarla başladı. Havalanan platformlar, “sağ kademe”, “çizgi”, “V” ve “Turan” formasyonlarında devriye uçuşu yaptı. Bu sürece Baykar tarafından geliştirilen yeni platform olan 10 adet Sivrisinek dolanan mühimmat da dahil olarak K2 Kamikaze İHA’ların altında sürü oluşturdu. Bayraktar TB2, TB3 ve AKINCI TİHA ise sürü uçuşuna eşlik ederek operasyonu havadan görüntüledi.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ GÖRSEL NAVİGASYON

Demo faaliyetinin önemli teknik noktalarından birini elektronik harp ortamlarına karşı geliştirilen çözümler oluşturdu. Yapay zeka destekli görsel navigasyon yazılımı kullanılarak GNSS’ten (Küresel Seyrüsefer Uydu Sistemleri) bağımsız, konum belirleme ve seyrüsefer yapabilme kabiliyeti gösterildi. GNSS bağımsız bir ortamda otonom seyrüsefer yeteneklerini başarıyla sergileyen K2 ve Sivrisinek Kamikaze İHA’lar yapay zeka destekli otomatik hedef tespiti ve otomatik taarruz yeteneklerini de sergiledi.

OTONOM HEDEF TESPİTİ VE TAARRUZ

Demo kapsamında Sivrisinek dolanan mühimmatlardan oluşan bir filo belirlenen koordinatlara dalış gerçekleştirdi. Sürüden ayrılan bir K2 Kamikaze İHA, belirlenen koordinata yüksek hızla dalış icra ederek pas geçti. Demo faaliyetinin son aşamasına ise farklı sınıflardaki 18 insansız hava aracından (5 K2, 10 Sivrisinek, 1 Bayraktar TB2, 1 TB3 ve 1 AKINCI) oluşan sürü grubu, “V” formasyonuyla bir araya gelerek uçuşu izleyen heyeti selamladı.

YENİ NESİL DOLANAN MÜHİMMAT: SİVRİSİNEK

Baykar tarafından geliştirilen yeni nesil dolanan mühimmat Sivrisinek, 1000 kilometreyi aşan menziliyle operasyonel derinliği üst seviyeye taşıyor. Yapay zekâ desteğiyle sürü içerisinde kesintisiz haberleşebilen Sivrisinek platformları, tespit edilen hedefleri kendi aralarında anlık olarak paylaşabiliyor. GNSS sinyallerinin bulunmadığı veya yoğun karıştırmanın olduğu zorlu ortamlarda dahi yapay zekâ tabanlı görsel konum bulma yeteneğiyle görev icra eden Sivrisinek, yüksek otonomi kabiliyetiyle muharebe sahasında gerçekleştirilecek stratejik görevlerde öne çıkıyor.

İHRACAT ŞAMPİYONU

Başlangıçtan bugüne tüm projelerini tamamen öz kaynakları ile yürüten Baykar, 2025 yılında da insansız hava aracı segmentinde dünyanın en büyük ihracatçısı olmaya devam etti. Geride bıraktığımız 3 yılda dünya SİHA pazarında liderliğini sürdüren Baykar, 2025 yılında ulaştığı 2.2 milyar dolarlık ihracat hacmiyle kendi rekorunu tazeledi. Son yıllarda gelirlerinin %90’ını ihracattan elde eden Baykar, Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatının lokomotifi oldu.

DÜNYANIN EN BÜYÜK İHA ŞİRKETİ BAYKAR

2023 ve 2024 yıllarında Türkiye’deki tüm sektörlerde en çok ihracat yapan ilk 10 firma arasına girerek İhracatın Şampiyonları Ödülü alan Baykar, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında Savunma Sanayi Başkanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre savunma ve havacılık sektörünün ihracat lideri oldu. 2023’te sektör ihracatının üçte birini tek başına yapan Baykar, 2024 yılında da savunma ve havacılık sektörü toplam ihracatının dörtte birini tek başına gerçekleştirerek Türkiye’yi küresel SİHA ihracat pazarında lider konuma taşıdı. Dünyanın en büyük insansız hava aracı şirketi olan Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 36 ülkeyle, Bayraktar AKINCI TİHA için ise şimdiye kadar 16 ülke ile olmak üzere toplam 38 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı. >>>DHA

Programda öğrenciler, hazırladıkları yenilikçi projeleri Vali Aktaş’a sundu. Projeleri tek tek inceleyen Aktaş, öğrencilerin bilimsel yaklaşımları ve teknolojik çözüm önerileri hakkında detaylı bilgi aldı. Afyonkarahisar’ın genç beyinlerinin ürettiği projelerden duyduğu memnuniyeti dile getiren Aktaş, elde edilen başarının kentin bilimsel vizyonu için büyük önem taşıdığını vurguladı.

TÜRKİYE’NİN ÖDÜL REKORTMENİ EĞİTİM KURUMU

Dumlupınar BİLSEM, son yıllarda kazandığı başarılarla dikkatleri üzerine çekmeye devam ediyor. Kurum, 2026 yılı TÜBİTAK Bölge Finalleri’nde lise kategorisinde 5, ortaokul kategorisinde ise 10 derece elde ederek büyük bir başarıya imza attı. Bu sonuçlarla merkez, ortaokul kategorisinde Türkiye’nin en çok ödül alan eğitim kurumu unvanını korudu.

KUTUP SEFERLERİNDEN DÜNYA BİRİNCİLİKLERİNE

Dumlupınar BİLSEM’in başarı grafiği sadece yerel ödüllerle sınırlı kalmıyor. Kurum, kurulduğu günden bu yana 2 dünya birinciliği ve çok sayıda TEKNOFEST derecesi elde etti. Özellikle kutup araştırmaları ve iklim değişikliği alanındaki projeleriyle öne çıkan merkez, son yıllarda Türkiye’den Arktik bilim seferlerine lise düzeyinde öğrenci gönderen ilk kurum olma başarısını gösterdi.

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE YENİ BİR BAŞARI DAHA GELDİ

Toplantıda öğrencilerin dün açıklanan Lise Öğrencileri Arası Enerji Verimliliği Proje Yarışması’nda da Türkiye birincisi olduğu müjdesi paylaşıldı. Vali Dr. Naci Aktaş, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda çalışan öğrencileri ve onlara rehberlik eden öğretmenleri tebrik ederek desteklerinin süreceğini belirtti. >>>Şerafettin KAZAK

Suç kaydı olanlar çocukların yakınına bile yaklaşamayacak

Bakan Göktaş’ın açıkladığı en kritik düzenlemelerden biri, belirli suçlardan hüküm giymiş kişilerin çocuklarla temasını tamamen kesmeyi hedefliyor. Cinsel saldırı, çocuk istismarı, uyuşturucu, fuhuş, insan ticareti ve kasten öldürme gibi suçlardan kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan şahıslar için şu yasaklar getirildi:

• Okul, kreş, yurt ve spor tesisleri gibi çocukların yoğun bulunduğu yerlerde iş yeri açamayacaklar.

• Bu alanlarda hiçbir şekilde çalışamayacak ve görev alamayacaklar.

Sosyal medyaya 15 yaş sınırı ve yaş doğrulama şartı

Dijital dünyayı çocukların gelişimine uygun hale getirmeyi amaçlayan yeni adımlar kapsamında, sosyal ağ sağlayıcıları için sert kurallar belirlendi. Buna göre; sosyal ağ sağlayıcıları artık 15 yaş altı çocuklara hizmet sunamayacak. Şirketler, bu yaş sınırını denetlemek için yaş doğrulama sistemleri dahil olmak üzere her türlü teknik tedbiri almakla yükümlü olacak.

Oyun platformlarına sıkı denetim ve temsilci zorunluluğu

Oyun dünyasındaki kontrolsüzlüğün önüne geçmek amacıyla 5651 sayılı Kanun’da kapsamlı değişiklikler yapılıyor. Yeni düzenleme ile şu adımlar atılacak:

• Tanımlar Yapılıyor: Oyun, oyun dağıtıcısı, geliştirici ve platform tanımları hukuki statüye kavuşuyor.

• Yaş Derecelendirmesi: Oyun platformları, tüm içerikleri yaş kriterlerine göre derecelendirerek sunmak zorunda kalacak.

• Temsilci Zorunluluğu: Günlük erişimi 100 bini aşan oyun platformlarının Türkiye’de resmi temsilci bulundurması zorunlu hale getirilecek.

Bu yeni düzenlemelerle birlikte Türkiye, çocukların fiziksel ve dijital ortamlardaki güvenliğini en üst düzeye çıkarmayı hedefliyor.>>>Şahan KARTAL 

]]> https://www.gazete3.com.tr/5g-teknolojisi-yapay-zeka-ekonomisini-de-hizlandiracak/ Wed, 01 Apr 2026 11:38:17 +0000 https://gazete3.com.tr/?p=678435 Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) Başkanı Zafer Küçükşabanoğlu, AA muhabirine, Türkiye’nin 5G’ye geçişinin yapay zeka teknolojilerine etkisine yönelik değerlendirmede bulundu. Türkiye’nin 5G teknolojisine geçişinin, ülke adına yalnızca bir iletişim altyapısı dönüşümü değil, aynı zamanda yapay zeka ve dijital ekonomi açısından yeni dönemin başlangıcı olduğuna işaret eden Küçükşabanoğlu, “Yeni nesil haberleşme altyapısının devreye alınmasıyla, veri temelli teknolojilerin daha hızlı gelişmesi ve ekonomik yapının daha yüksek katma değerli bir modele evrilmesi beklenmektedir.” Dedi. Küçükşabanoğlu, 5G teknolojisinin, sunduğu yüksek hız, düşük gecikme süresi ve aynı anda çok sayıda cihazın bağlantısına imkan tanıyan yapısıyla, yapay zeka uygulamalarının gerçek zamanlı çalışabilmesini mümkün hale getirdiğine dikkati çekti.

“5G İLE VERİ ÜZERİNDEN DEĞER OLUŞTURMA SÜREÇLERİ CİDDİ ÖLÇÜDE HIZLANACAK”

Söz konusu gelişmenin, yapay zekanın yalnızca analiz yapan teknoloji olmaktan çıkarak, anlık karar üreten ve operasyonları doğrudan yönlendiren sisteme dönüşmesini sağlayacağını ifade eden Küçükşabanoğlu, “5G ile başlayacak dönüşümün en önemli etkilerinden biri, ‘yapay zeka ekonomisi’ olarak tanımlanan yeni üretim modelinin hız kazanması olacak. 5G ile veri üretimi ve işleme yanında veri üzerinden değer oluşturma süreçleri ciddi ölçüde hızlanacak, işletmeler daha verimli, esnek ve rekabetçi hale gelecek. Yapay zeka destekli üretim sistemleri, otomasyon çözümleri ve akıllı karar mekanizmaları sayesinde maliyetler azalırken, üretkenlik ve kalite artacak.” diye konuştu. Küçükşabanoğlu, sanayi başta olmak üzere finans, lojistik, sağlık, perakende ve enerji gibi birçok sektörde yapay zeka temelli yeni iş modellerinin ortaya çıkmasının beklendiğini belirterek, bu sürecin yalnızca mevcut sektörleri dönüştürmekle kalmayacağını, aynı zamanda yeni girişim alanlarının oluşmasına, teknoloji odaklı yatırımların artmasına ve nitelikli istihdamın güçlenmesine katkı sağlayacağını anlattı.

Küresel ölçekte değerlendirildiğinde, 5G ve yapay zeka birlikteliğinin ülkeler arasında yeni bir rekabet alanı oluşturduğuna işaret eden Küçükşabanoğlu, veri üretme, işleme ve anlamlandırma kapasitesinin, ekonomik gücün temel belirleyicilerinden biri haline geldiğini söyledi.

Küçükşabanoğlu, 5G’ye geçişin, doğru stratejilerle desteklendiği takdirde Türkiye’nin küresel teknoloji yarışında daha güçlü bir konuma ulaşmasına önemli katkı sağlayacağını bildirdi.

“5G İLE YAPAY ZEKA TEMELLİ ÇÖZÜMLER DAHA GENİŞ ALANLARA YAYILACAK”

Türkiye’nin 5G’ye geçişini son derece önemli ve stratejik adım olarak gördüklerine dikkati çeken Küçükşabanoğlu, şunları kaydetti: “5G, yapay zeka teknolojileri için güçlü bir katalizör görevi görecek yapay zeka uygulamalarının hızını, kapsamını ve etkisini doğrudan artıracak. Bu gelişme, yalnızca teknolojik değil, ekonomik anlamda da yeni bir büyüme modelinin kapısını aralamaktadır. Yapay zeka artık ekonominin merkezinde konumlanmaktadır. 5G ile yapay zeka temelli çözümler daha geniş alanlara yayılacak. Türkiye’nin bu süreci doğru değerlendirmesi halinde yüksek katma değerli üretim ve teknoloji ihracatı açısından önemli sıçrama gerçekleştirebileceğini düşünüyoruz. Bu önemli dönüşümde emeği geçen başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanımıza ve tüm paydaşlara teşekkür ediyoruz. Türkiye’nin dijital geleceği adına atılan bu adımın hayırlı olmasını diliyoruz.” >>>AA

Ulaştığı hızla geçmiş teknolojilerden ayrılan 5G’de daha önceden megabitlerle ifade edilen hız, gigabit seviyelerine ulaşıyor.

Türkiye 5G’ye geçiş için çalışmalarına uzun süredir devam ediyor. TBMM, stadyumlar gibi birçok alanda geçen yıl test çalışmaları kapsamında hizmete sunulan bu teknoloji, 1 Nisan itibarıyla ise ülke genelinde kullanılmaya başlanacak.

5G ilk aşamada 81 il merkezinde devreye girecek, 2 yıl içinde ülkenin her noktasına yayılacak.

Dolayısıyla ilk aşamalarda sadece şehir merkezlerinde olacak bu teknoloji, peyderpey genişleyecek.

5G KULLANIMI İÇİN YAPILMASI GEREKENLER

Beşinci nesil mobil haberleşme için kullanıcıların en başta bu teknolojiye uyumlu bir cep telefonu ile uyumlu bir sim kartının olması gerekiyor.

Halihazırda 4,5G teknolojisi ile uyumlu sim kartlar 5G ile de uyumlu iken daha önceki teknolojilere ait sim kartların güncellenmesi şartı bulunuyor.

Uyumlu telefon ve sim karta sahip olunduktan sonra geriye bu teknolojiyi aktif etmek kalıyor. Türkiye’de bu hizmeti sunacak 3 operatörde de SMS ile veya operatörlerin mobil uygulamaları üzerinden 5G aktif edilebiliyor.

Dördüncü ve son aşamada ise telefonun “Ayarlar”, “Hücresel” veya “Mobil Ağlar” kısmından şebekenin LTE veya 4,5G’den 5G’ye taşınması gerekiyor.

Uyumlu telefon ve sim kart sahip, hem operatör hem de telefonda 5G sistemlerini aktif eden kullanıcılar ise 1 Nisan itibarıyla kapsama alanı içinde bu teknolojiyi kullanabilecek.

TELEFONUN UYUMLU OLUP OLMADIĞI NASIL KONTROL EDİLİYOR?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun açıklamasına göre Türkiye’deki 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonu 5G’ye uyumlu görünüyor. Yaklaşık bir sene önce bu rakam 15 milyon civarında bulunuyordu. 5G’nin devreye girmesiyle bu rakamın artması bekleniyor.

Bu kapsamda Apple telefonlarda iPhone 12 ve sonrası, Samsung telefonlarda da Galaxy S21 ve sonrasındaki telefonların uyumlu olduğu operatörler tarafından ifade edildi.

Kullanıcılar Android ve iPhone telefonlarda “Ayarlar” menüsünden “Hücresel” veya “Mobil Ağlar” başlığı altında en yüksek teknoloji olarak LTE veya 4,5G yerine 5G’yi görüyorsa bu teknolojiye uyumlu telefonu olduğu anlamını taşıyor.

Operatörlerin internet siteleri üzerinden de telefonlarının 5G uyumlu olup olmadığını tespit edebiliyor.

5G BİRÇOK ALANDA FARKLILIK YARATACAK

Bu teknolojiyi 1 Nisan itibarıyla hizmete sunacak 3 operatör de 5G uyumlu telefonlara yönelik kampanyalara odaklandı. Böylece kullanıcılar telefonunu güncelleyerek 5G’yi kullanmaya başlayabiliyor.

Ancak 5G yüksek hızla birlikte yüksek veri kullanımını da beraberinde getiriyor. Bu, internet paketlerinin 4,5G teknolojisine göre daha hızlı tükenebileceği anlamını taşıyor. Operatörler ise yüksek kullanıma yönelik “sınırsız mobil internet” gibi seçeneklerle yeni paketler sunuyor.

5G’nin daha hızlı internetin yanında, hayatın birçok alanında kritik değişiklikleri beraberinde getirmesi bekleniyor. Bu teknolojiyle büyük dosyaların saniyeler içinde inmesi, konser, stadyum, metro gibi kalabalık yerlerde bağlantı kopmalarının azalması ve mobil cihaz üzerinden başka elektronik araçlarla hızlıca iletişim kurulabilmesi mümkün olacak.

Uzaktan ameliyatların robotlarla yaygınlaşması, 5G’nin 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde, bir cerrahın binlerce kilometre ötedeki bir hastayı robotik kollar yardımıyla, sanki yanındaymış gibi anlık tepkilerle ameliyat edebilmesi hedefleniyor.

Ayrıca 5G, sanayi ve üretimde binlerce sensör ve robotun aynı anda çalışması, tarlaların sulanması ve sensörlerle izlenmesi imkanı sunuyor.

Mobil oyunlarda gecikmenin düşmesiyle takılmaların azalması ve bulut tabanlı oyunların her yerde daha rahat oynanabilmesi de 5G ile mümkün olacak. >>>AA

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de mutlak caydırıcılığın sahada olduğunu belirterek, “Tasarımdan üretime, her aşamasında Türk mühendisliğinin imzasını taşıyan sistemlerimizin seri üretim ve teslimatlarını sürdürüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

TAYFUN füzesi, derinlikteki hedeflerde etki yaratacak, güvenilirlik seviyesi yüksek bir füze sistemi olarak geliştirildi. Atışa hazır hale gelme süresinin kısa olması ve ateş gücünün süratle kaydırılabilmesi, lojistik kolaylıklar ve harekat esnekliği sağlıyor. Bunun yanı sıra küresel konumlama sistemi karıştırmalarına karşı elektronik harp dayanımı da yüksek seviyede bulunuyor.

TAYFUN, SEYİR HIZI SAYESİNDE HAVA SAVUNMA SİSTEMİ TEHDİTLERİNDEN ETKİLENMİYOR

TAYFUN, hipersonik seviyelere ulaşan seyir hızı sayesinde hava savunma sistemi tehditlerinden etkilenmiyor ve yüksek vuruş hassasiyetiyle istenmeyen hasar durumlarının önüne geçiyor.

Türkiye’nin en uzun menzilli ve milli imkanlarla üretilen balistik füzesi unvanını taşıyan TAYFUN, hava savunma füze sistemleri, yumuşak zırhlı ve zırhsız silah sistemleri, komuta kontrol merkezleri, askeri uçak hangarları, kritik askeri tesisler ve stratejik hedeflere karşı etkili oluyor.

SOM ise muharebe sahası derinliklerinde yoğun bir şekilde korunan kara ve hareketli deniz hedeflerine karşı, hava savunma füze sistemlerinin menzili dışında, havadan karaya/satha kullanılan seyir füzesi olarak görev yapıyor.

Menzili 250 kilometre olan, çeşitli harp başlıkları ve donanımlardan konfigürasyonları bulunan SOM, insanlı ve insansız hava platformlarıyla kullanılabiliyor.

SOM, sabit kara hedefleri, su üstü hedefler, stratejik hedefler, sığınaklar, hava savunma bataryaları ve gemilere karşı etkinlik sağlıyor. >>>AA

“BURADA HEM SEKTÖREL BAZLI HEM DE KENDİ YAZILIMSAL ÜRÜNLERİMİZİ GERÇEKLEŞTİRİYORUZ”

Şahan, çalıştığı Zafer Teknopark’ın hayatını şekillendirmesine çok büyük katkısı olduğunu söyledi. Hayalini kurduğu yazılım işi üzerine hizmet üretmekten duyduğu memnuniyeti dile getiren Şahan, şöyle konuştu: “Burada hem sektörel bazlı hem de kendi yazılımsal ürünlerimizi gerçekleştiriyoruz. Artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik ve yapay zeka alanlarında projeler hazırlıyoruz. Dijital müzecilik alanında çalışmalarımız var. Kendi içeriklerimizle interaktif eğitim materyalleri ve oyunlar üretiyoruz. Çocuklara daha kalıcı öğrenim modelleri sunmak üzere çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Mermer sektörü için sanal mağaza oluşturuyoruz. Firmaların tanıtım ve reklam alanlarında hizmetlerimiz bulunuyor.”

“KENDİMİZİ GELİŞTİREREK DAHA İLERİ SEVİYELERİ HEDEFLİYORUZ”

Şahan, Afyonkarahisar başta olmak üzere Türkiye’nin farklı illerindeki firmalara sunduğu yazılım hizmetlerinden güzel geri dönüşler aldığını vurguladı. Ağırlıklı olarak mermer ve eğitim sektörüne yazılım hizmeti verdiklerine değinen Şahan, “Teknoloji her geçen gün ilerliyor. Her yaptığımız proje, bir öncekinin ileri seviyesinde oluyor. Geliştirdiğimiz projelerden müşterilerimizden olumlu ve pozitif geri dönüşler alıyoruz. Kendimizi geliştirerek daha ileri seviyeleri hedefliyoruz. Hayalim, ekibimi genişleterek yapay zeka ve artırılmış gerçeklik alanlarında ulusal ve uluslararasında büyük projeler gerçekleştirmek.” ifadelerini kullandı. >>>AA

ELEKTRONİK HARBE KARŞI KESİNTİSİZ GÖREV

K2 Kamikaze İHA’nın seyrüsefer mimarisi, küresel konumlama sistemlerinin (GNSS) bulunmadığı veya yoğun karıştırmaya maruz kaldığı elektronik harp ortamlarında görev yapabilecek şekilde tasarlandı. Platform, gimbal kamerası ve gövde altında bulunan gece görüş kabiliyetine sahip kamera sistemi aracılığıyla yeryüzü şekillerini görsel olarak tarayarak konum kestirimi yapabiliyor. Bu sayede K2 Kamikaze İHA, tümüyle GNSS sinyallerinin bulunmadığı ortamlarda dahi görsel tarama kabiliyetiyle kesintisiz seyrüsefer icra ederek hedefine otonom şekilde ilerleyebiliyor. Üzerinde bulunan EO/IR gimbal kamera sistemi, platforma hem keşif-gözetleme yeteneği kazandırıyor hem de görsel kilitlenme özelliği ile hedefi tam isabetle bulmasına olanak tanıyor. Platform, ayrıca koordinat tabanlı hassas vuruş yeteneğine de sahip bulunuyor. Bu özelliklerinin yanı sıra sahip olduğu görüş hattı (LOS) ve görüş hattı ötesi (BLOS) uydu veri bağı ise operasyonel esnekliği en üst seviyeye çıkarıyor.

SINIFININ EN BÜYÜK KAMİKAZE İHA’SI

Sınıfının en büyük kamikaze platformu olan K2 Kamikaze İHA, kısa pistlerden kalkış-iniş kabiliyetiyle sahada lojistik esneklik sağlıyor. 800 kilogram azami kalkış ağırlığına sahip platform, yüksek tahrip gücü sunan 200 kilogramlık harp başlıklı mühimmat taşıyabilme özelliğiyle benzerlerinden ayrılıyor. 2000 kilometreyi aşan menzili, 200 km/s üstü hızı ve 13 saatin üzerinde havada kalış süresi ise platformun uzun menzilli stratejik görevleri icra edebilmesine olanak tanıyor. Başlangıçtan bugüne tüm projelerini tamamen öz kaynakları ile yürüten Baykar, 2025 yılında da insansız hava aracı segmentinde dünyanın en büyük ihracatçısı olmayı sürdürdü. Son 3 yılda dünya SİHA pazarının ilk sırasında yer alan Baykar, 2025 yılında ulaştığı 2,2 milyar dolarlık ihracat hacmiyle kendi rekorunu tazeledi. Son yıllarda gelirlerinin yüzde 90’ını ihracattan elde eden Baykar, Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatının lokomotifi oldu. Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 36, Bayraktar AKINCI TİHA için 16 olmak üzere toplam 37 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı. >>>AA

HORSESHOE ADASI’NDA FLORA VE FAUNANIN KORUNMASI İÇİN ÖNLEMLER ALINDI

Antarktika’da yürütülen bilimsel çalışmalar öncesinde flora ve faunanın korunmasına yönelik yeni biyogüvenlik adımları da atıldı. Kuş gribinin bölgeye taşınma riskine karşı, sefer ekibinde yer alacak araştırmacılar için geçen yıl hazırlanan özel sağlık ve kontrol protokolü uygulandı. Kutup Eğitim, Emniyet ve Sağlık Çalışma Grubu koordinasyonunda hazırlanan uygulama kapsamında, İstanbul Tıp Fakültesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalı tarafından bilim insanlarının sağlık değerlendirmeleri ve risk analizlerine ilişkin prosedürler belirlendi. Yetkililer, alınan önlemlerin yalnızca insan sağlığını değil Antarktika’nın hassas ekosistemini korumayı amaçladığını vurguladı.

KATILIMCILARIN GERÇEKLEŞTİRDİĞİ ARAŞTIRMALAR

10. Antarktika Bilim Seferi’ne katılan Türk bilim insanları, 15 araştırma projesini hayata geçirdi. Yıldız Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi M. Fahri Karabulut, “Antarktika Yarımadası Horseshoe Adası’nda GNSS (küresel navigasyon uydu sistemleri) ve İHA Ölçümleri ile Buzul ve Atmosfer Gözlem Çalışmaları” Projesi’yle “Küresel iklim değişikliğinin Antarktika buzulları ve atmosfer sisteminde yol açtığı değişimlerin düzeyi ve hızı nedir? Ayrıca bölgedeki toplam elektron içeriği (TEC), düşük maliyetli GNSS alıcıları ile hangi doğruluk düzeyinde izlenebilir?” sorularının cevabını aradı. Milli Savunma Bakanlığına bağlı Harita Genel Müdürlüğü (HGM) ve Türk Deniz Kuvvetleri Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, seferde deniz ve kara üzerinde ölçümler gerçekleştirdi. HGM’den sefere katılan Muharrem İspekter, “Sabit GNSS İstasyonunun Bakım, Onarım ve GNSS Verilerinin Toplanması” başlıklı çalışmasıyla “Dismal ve Horseshoe adalarındaki yıllık jeodinamik hareketliliğinin ne kadar olduğunu” araştırdı. Türk Deniz Kuvvetleri Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığından Raşit Eren, “Antarktika Horseshoe Adası Hidrografik ve Oşinografik Mesaha Çalışmaları” Projesi kapsamında Horseshoe Adası’nın çevresinde deniz tabanının derinliğini ve yapısını üç boyutlu haritaladı. Eren, suyun sıcaklık, tuzluluk, basınç ve kirlilik gibi özelliklerini ölçerek daha doğru deniz haritalarının hazırlanmasına katkı sağlamayı ve Antarktika’da güvenli seyrüsefer ile bilimsel çalışmaları desteklemeyi de amaçladı. Seferde tıp personeli olarak yer alan Yusuf Eminnevabi de “Ekstrem çevre koşullarında koruyucu hekimlik, acil müdahale organizasyonu ve tıbbi risk yönetimi nasıl yapılandırılır?” sorusunun cevabını aradı. Bulgaristan Antarktika Enstitüsü ile işbirliği kapsamında sefere katılan Doç. Dr. Stoyan Georgiev ise “Horseshoe Adası’ndaki Mineralizasyonların Tektonik ve Magmatik Evriminin Yeniden Yapılandırılması ve Bu Süreçlerin İlişkisi” Projesi’yle “hidrotermal akışkanların ve bakır mineralizasyonlarının kaynağını hangi magmatik olayların oluşturduğunu” araştırdı.

“YAKIN UZAY GÖZLEMLERİ” VE “KOZMİK MÜON AKISI” ÖLÇÜMLERİ YAPILDI

Sefer katılımcısı Prof. Dr. Sertaç Öztürk, “Antarktika’da Kozmik Müon Akısı Ölçümü ve Güneş Aktivitelerinin Kozmik Müon Akısı Üzerinde Etkilerinin Araştırılması” başlıklı çalışmasıyla “Güneş aktiviteleri Antarktika’daki kozmik radyasyon miktarını nasıl değiştirir?” sorusunun cevabını aradı. Araştırma görevlisi Diğdem Yıldız da Prof. Dr. S. Umran İnan yürütücülüğünde yürütülen “Çok Düşük Frekans (VLF) Yakın Uzay Gözlemleri” Projesi kapsamında Palmer ve Horseshoe istasyonlarında yapılan VLF gözlemlerini karşılaştırarak şimşek kaynaklı elektromanyetik sinyallerin yakın uzayda nasıl yayıldığını araştırdı.

KATILIMCILAR, SUCUL EKOSİSTEMLERİ ARAŞTIRDI

Doç. Dr. Atilla Karataş, “Periglasiyal Göllerin Hidrografik Evrimi ve Siltasyon/Ötrofikasyon Süreçlerinin Horseshoe Adası (Antarktika) ve Üçdoruk Dağı (Türkiye) Gölleri Üzerinden Araştırılması” başlıklı projesiyle bu göllerin zamanla nasıl değiştiğini ve dipte biriken malzemeler ile besin artışının (ötrofikasyon) gölün gelişim süreciyle nasıl ilişkili olduğunu inceledi. Dr. Hicret Aslı Yalçın da “Horseshoe Adası’nda Bulunan 4 Farklı Göle Ait Biyoçeşitliliğin Metagenomik Yöntemle Belirlenmesi, İzlenmesi ve Değerlendirilmesi” başlıklı araştırmasıyla “Antarktika’daki göl sedimanlarında saklı mikrobiyal yaşamın çeşitliliği nedir? Bu çeşitlilik yıllara ve çevresel koşullara bağlı olarak nasıl değişmektedir?” sorusunun cevabını aradı. Öğretim üyesi Ayşegül Feray Gökdere de “Antarktika Yakın Çevresi (Horseshoe Adası) Son Buzul Çağından Günümüze İklim ve Manyetik Alan Değişimlerinin Göl Tabanı Sediman Karotlarıyla Araştırılması” başlıklı projesiyle Horseshoe Adası’ndaki göllerin tabanından alınan tortu örneklerini inceleyerek binlerce yıl boyunca iklimin nasıl değiştiğini, buzulların ne zaman ilerleyip geri çekildiğini, çevresel değişimlerin ve insan etkisinin ne zaman ve ne ölçüde gerçekleştiğini ve dünyanın manyetik alanının nasıl değiştiğini araştırdı. Öğretim üyesi Meltem Çelen de “Horseshoe Adasının Farklı Çevresel Ortamlarında Kalıcı Organik Kirleticilerin (KOK) Alansal Dağılımının, Ortamlar Arası Taşınım Eğilimlerinin ve Kaynaklarının Belirlenmesi” başlıklı araştırmasıyla “Horseshoe Adası’ndaki KOK dağılımının baskın kontrol mekanizması nedir? Küresel uzun menzilli taşınım mı yoksa yerel antropojenik etkiler ile atmosferik sirkülasyonun birleşik etkisi mi?” sorusunun cevabını aradı. Yüksek lisans öğrencisi Beyza Doruk da “Horseshoe Adası Bölgesindeki (Batı Antarktika) Potansiyel Zararlı/Toksik Fitoplankton Türlerinin Morfolojik ve Toksikolojik Karakterizasyonu” çalışmasıyla adanın çevresindeki zararlı ya da toksin üretebilen fitoplankton türlerinin neler olduğunu, bu türlerin toksin üretip üretmediğini ve ürettikleri toksinlerin düzeyinin ekosistem için risk oluşturup oluşturmadığını inceledi.

YENİ ANTİVİRAL İLAÇ ADAYLARI ÜZERİNDE ÇALIŞMALAR YAPILDI

Sefer katılımcısı Dr. Çağlar Sagun, “Antarktika Toprak Ekosistemindeki Mikroorganizmaların Topluluk Yapısının Belirlenmesi ve Biyogübre Olarak Kullanım Olanaklarının Araştırılması” Projesi’yle Antarktika topraklarındaki mikroorganizmaların yapısını inceleyerek zorlu koşullara nasıl uyum sağladıklarını araştırdı, bu bilgilerle gelecekte biyogübre olarak kullanılabilecek yeni çözümler geliştirmeyi amaçladı. Araştırma görevlisi Gözde Yeşiltaş İmamoğlu da “Kutup Bölgesinde Elde Edilecek Bazı Alglerden ve Bitkilerden Viral Proteazlara Karşı Potansiyel Yeni İlaç Aday Moleküllerin Araştırılması” başlıklı çalışmasıyla “Kutup ekosistemine özgü makroalg ve bitki türlerinden elde edilen doğal bileşikler, viral proteazları hedefleyerek yeni ve etkili antiviral ilaçların geliştirilmesine olanak sağlayabilir mi?” sorusunun cevabını aradı. >>>AA

10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi, Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde ve TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda devam ediyor. Kutup ekosistemine özgü makroalg ve bitki türleri üzerinde yürütülen çalışmada doğal bileşiklerin viral proteazlara karşı etkisi inceleniyor ve araştırmacılar bu bileşiklerin yeni ve etkili antiviral ilaç adaylarının geliştirilmesine katkı sağlayıp sağlayamayacağını değerlendiriyor. Ekstrem koşullarda yaşamını sürdüren türlerin güçlü biyolojik özellikler barındırabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, Antarktika toprak ekosisteminde yaşayan mikroorganizmalar da ayrı bir araştırmanın konusunu oluşturuyor. Aşırı soğuk ve kurak şartlara uyum sağlamış bu mikroorganizmaların topluluk yapısı incelenerek, gelecekte biyogübre olarak kullanım olanakları değerlendiriliyor. Bilim insanları, Antarktika’da sefer kapsamında yürütülen çalışmaların yalnızca kutup ekosistemlerini anlamaya yönelik olmadığını, aynı zamanda insanlığın karşı karşıya olduğu sağlık ve sürdürülebilir tarım sorunlarına çözüm arayışının da bir parçası olduğunu ifade ediyor. Antarktika’da elde edilen her veri, yalnızca bu kıtayı değil, insanlığın geleceğini de yakından ilgilendiriyor.

“YENİ MİKROBİYAL GÜBRELER GELİŞTİRMEYİ HEDEFLİYORUZ”

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) Toprak, Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü’nden araştırma projesiyle sefere katılan Dr. Çağlar Sagun, projelerinin değişen iklim şartlarında Antarktika topraklarındaki mikroorganizmaların topluluk yapılarını incelemek olduğunu aktardı. Sagun, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bunlar arasından bakteri ve mantar türlerinin mikrobiyal gübre olma potansiyellerini inceledik. Gerçekleştirdiğimiz projenin incelemesi sonucunda elde edeceğimiz verilerle iklim değişikliğinin etkisine adapte olan organizmalardan yararlanarak iklim değişikliğine karşı savunma stratejileri ve yeni mikrobiyal gübreler geliştirmeyi hedefliyoruz.”

“ALGLER VE BİTKİLERİN VİRAL PROTEAZLARA KARŞI ETKİNLİĞİNE BAKACAĞIZ”

Gebze Teknik Üniversitesi’nden sefer katılımcısı Araştırma Görevlisi Gözde Yeşiltaş İmamoğlu ise Antarktika’da bulunan algler ve bitkilerden numune toplayacaklarını belirterek, bu algler ve bitkilerin viral proteazlara karşı etkinliğine bakacaklarını söyledi. İmamoğlu, soğuk iklim koşullarında yaşayan bu canlıların güçlü metabolitler üretebildiklerini dile getirerek, “Bu metabolitlerde insanlarda sağlık için tedavi yöntemi geliştirebilir mi? Olabilir mi? İmkanına bakacağız.” diye konuştu. Araştırma Görevlisi İmamoğlu, aldıkları numuneleri ekstrakte edip içeriğindeki biyoaktif etken molekülleri belirleyeceklerini ifade ederek, şunları aktardı: “Zaten hepimiz Kovid-19’dan virüslerin hayatımıza girişine alıştık ve burada ne kadar çaresiz olduğumuzu, imkanlarımızın ne kadar yetersiz olduğunu gördük. Biz de bu çalışmayla burada elde ettiğimiz bitki ve alglerin içeriğindeki biyoaktif etkenler nasıl bir tedavi, nasıl bir ilaç geliştirebilir bunun etkilerini inceleyeceğiz.” >>>AA

Oramiral Tatlıoğlu, ayrıca amfibi deniz piyade taburu hem denizde hem karada gidebilen zırhlı amfibi hücum araçları, su altı taarruz ve su altı savunma komandoları, helikopterler, insansız deniz araçları ve üç adet Bayraktar TB3 SİHA ile de katılım sağlandığını aktardı. Tatbikatta iki önemli husus bulunduğuna dikkati çeken Tatlıoğlu, “Birincisi Türk Deniz Kuvvetlerinin güç aktarım kabiliyetinin gösterilmesi.” ifadesini kullandı. Tatlıoğlu, TCG Anadolu gemisiyle 8 bin kilometreden fazla mesafeye deniz piyadeleri ve amfibi gücünün nakledildiğini belirtti.

TB3’LER İLK KEZ NATO TATBİKATINDA KULLANILIYOR

Tatlıoğlu, “İkinci önemli konu da TB3’leri ilk defa bir NATO tatbikatında kullanıyoruz. Ayrıca TB3’leri ilk kez bir amfibi harekatta kullanıyoruz. Bu NATO için de yeni bir doktrin. NATO içinde İHA’ları kullanarak yaptığımız ilk amfibi harekat.” diye konuştu. Oramiral, şöyle devam etti: “Sadece Baltık Denizi’nde değil, dünyanın her yerinde deniz kuvveti olarak varız. Anadolu Türk Deniz Kuvveti Baltık Denizi’nde, Somali Türk Deniz Görev Kuvveti Hint Okyanusu’nda tatbikatlar icra ediyor. Gemilerimiz Basra Körfezi’nde, Lübnan’ın batısında, Libya’nın kuzeyinde görev icra ediyor. Ayrıca Adriatik Denizi’nde İtalyanlarla bugün itibariyle eğitimler icra ediyoruz.” Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak Türkiye’nin jeostratejik konumunun güçlü bir deniz kuvvetlerine sahip olunmasını gerektirdiğini vurgulayan Tatlıoğlu, “Biz de çok güçlü bir deniz kuvvetleriyiz.” mesajını verdi. >>>AA

YURT DIŞINDA İLK OPERASYONEL GÖSTERİM

Kısa pistli gemilerden kalkış-iniş yaparak operasyon icra edebilen dünyadaki ilk SİHA olma özelliği taşıyan Bayraktar TB3’ün bu faaliyeti, yurt dışındaki bir harekat alanında sergilediği ilk operasyonel gösterim olması sebebiyle stratejik bir önem taşıyor. TCG ANADOLU gemisinde halihazırda 3 adet Bayraktar TB3 SİHA görev yaparken, bu platformların Baltık Denizi gibi zorlu bir coğrafyada sergilediği performans NATO müttefikleri tarafından da büyük ilgiyle takip ediliyor. Tatbikatın ilerleyen aşamalarında Bayraktar TB3’lerin kabiliyetleri en üst seviyede sergilenmeyi sürdürecek. Planlamaya göre, önümüzdeki günlerde iki adet Bayraktar TB3 SİHA’nın, TCG ANADOLU’dan arka arkaya kalkış yaparak koordineli bir harekat icra etmesi de hedefleniyor. Bu safhada bir Bayraktar TB3 ile ikili salvo MAM-L atışı yapılırken, diğer Bayraktar TB3 platformunun ise tahrip gücü daha yüksek olan MAM-T mühimmatı ile atış gerçekleştirmesi öngörülüyor. Seçkin Gözlemci Günü’nde NATO üst düzey komuta kademesine yönelik özel bir uçuş gösterimi sunacak olan Bayraktar TB3’ün tatbikat kapsamına göre uzun menzilli uçuş görevi icra etmesi de olası senaryolar arasında yer alıyor. Bayraktar TB3 SİHA’ların konuşlu olduğu TCG ANADOLU ve beraberindeki Türk deniz görev grubunun Baltık Denizi’ndeki varlığı, savunma uzmanları tarafından müttefik savunma planları çerçevesinde caydırıcılığın en önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.

DÜNYANIN EN BÜYÜK İHRACATÇISI

Başlangıçtan bugüne tüm projelerini tamamen öz kaynakları ile yürüten Baykar, 2025 yılında da insansız hava aracı segmentinde dünyanın en büyük ihracatçısı olmaya devam etti. Son 3 yılda dünya SİHA pazarında liderliğini sürdüren Baykar, 2025 yılında ulaştığı 2,2 milyar dolarlık ihracat hacmiyle kendi rekorunu tazeledi. Son yıllarda gelirlerinin yüzde 90’ını ihracattan elde eden Baykar, Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatının lokomotifi oldu. 2023 ve 2024 yıllarında Türkiye’deki tüm sektörlerde en çok ihracat yapan ilk 10 firma arasına girerek İhracatın Şampiyonları Ödülü alan Baykar, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında Savunma Sanayii Başkanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, savunma ve havacılık sektörünün ihracat lideri oldu. 2023’te sektör ihracatının üçte birini tek başına yapan Baykar, 2024 yılında da savunma ve havacılık sektörü toplam ihracatının dörtte birini gerçekleştirerek Türkiye’yi küresel SİHA ihracat pazarında lider konuma taşıdı. Dünyanın en büyük insansız hava aracı şirketi olan Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 36 ülkeyle, Bayraktar AKINCI TİHA için 16 ülke ile olmak üzere toplamda 37 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı. >>>AA

EREN, ROKETSAN tarafından 1 yıldan kısa süre içerisinde konsept aşamasından sahadaki vurucu güç aşamasına getirildi. Son olarak Bayraktar AKINCI ile atış testi gerçekleştirilen EREN’in bu yıl seri üretimine başlanması hedefleniyor. Yüksek Hızlı Çok Amaçlı Dolanan Mühimmat EREN’in, başta Türk Silahlı Kuvvetleri olmak üzere dost ve kardeş ülkelerin gücüne güç katması amaçlanıyor. SİHA, helikopter, kara araçları, yer konuşlu sistemler ve deniz platformlarından atılarak düşük hızda seyreden hava unsurları, zırhlı/zırhsız yer hedefleri ve anti-personel olarak kullanılabilecek EREN, üstün güdüm yeteneği, uzun havada kalış süresi ve 100 kilometrenin üzerinde menziliyle bu alandaki önemli bir ihtiyacı karşılayacak. EREN’in kendileri için çok kıymetli bir mühimmat olduğunu vurgulayan ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci, şu değerlendirmelerde bulunmuştu: “Hem havadan yere, hem yerden yere, hem yerden havaya bazı hedeflere angaje olabilecek, maliyet etkin bir mühimmat hedefimiz vardı. EREN bu açıdan hem SİHA’larımızın vurucu gücüne çok ciddi katkı sağlayacak, hem de yerden, otonom araçlar, zırhlı araçlar üzerinden veya sığınaklar üzerinden çok ciddi bir angajmanı getirebilecek, maliyet etkin bir mühimmat. Bu mühimmat üzerindeki yapay zeka algoritmalarıyla, uçuş kontrolü konusundaki sensörleriyle, turbojet motorlu bir segmenti önümüzde açıyor. Bundan sonra insansız kara araçlarının, zırhlı araçların, İHA’ların, belki uçakların, bazı yakın hava savunma sistemlerinin üzerinde EREN’in entegrasyon çalışmaları devam edecek.” >>>AA

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, dünyanın dijitalleştiğine işaret ederek dijitalde yapılan birçok şeyin artık gerçeğe çok yakın olduğunu, hatta senaryolar dahilinde bunu gerçekleştirme imkanı bulunduğunu söyledi. Daha etkin, hızlı ve kapsamlı şekilde ürünlerini nasıl tanıtabileceklerini değerlendirdiklerini dile getiren Demiroğlu, ortaya böyle bir konsept çıktığını belirtti. Demiroğlu, şöyle konuştu: “Güzel bir konsept, daha da gelişecek 6. nesil gibi. Ama ürünlerimizi dijital ortamda, gelen, ilgilenen kişilere yönelik olarak terzi usulü hazırlanmış paketlerle sunmayı planlıyoruz. Çok üst seviyede bir ziyaretçimize onun isteyeceği bilgileri ihtiva eden paketi, daha detaya inmek isteyenlere daha detay ama genelde hepsinin bir arada tadında olduğu bir konsepti sunabileceğiz. Bunu da dijitalle yapabiliyorsunuz. Buna bir müddet sonra yapay zeka da eklenir. Böyle bir konseptle ilk defa bu fuarda karşınızda çıkmış bulunuyoruz.” >>>AA

“TÜRKSAT’IN SUNDUĞU HİZMET, MİLLİ BİR SORUMLULUK”

Atalay, afet yönetiminde iletişimin öneminin her durumda kendini gösterdiğini ifade ederek, TÜRKSAT’ın sunduğu bu hizmetin ticari bir kapasitenin çok ötesinde “milli bir sorumluluk” olduğuna dikkati çekti. Afetlerin yıkıcı gücünün yerdeki tüm fiziksel şebekeleri saniyeler içinde devre dışı bırakabildiğini anlatan Atalay, şöyle devam etti: “Ancak TÜRKSAT uyduları, yerdeki felaketin etkileyemeyeceği bir yükseklikten, Türkiye’nin en sarp dağlarından en derin vadilerine kadar her noktaya elini uzatıyor. Afet sahasında iletişim yoksa müdahale de yoktur, umut da yoktur. Biz uzaydan kurduğumuz sarsılmaz köprülerle devletimizin refleksini diri tutuyoruz. Deprem veya sel anında AFAD ekiplerimizin sahadaki gözü ve kulağı, uydularımız üzerinden akan o dijital verilerdir. TÜRKSAT uyduları, bu milletin en zor anındaki en gür sesi ve yegane can damarıdır.” Atalay, özellikle deprem ve sel gibi büyük felaketlerde koordinasyon merkezi olan AFAD’ın sahadaki hareket kabiliyetinin TÜRKSAT uydularına emanet olduğunu kaydederek, AFAD bünyesindeki mobil araçlara ve stratejik merkezlere toplamda küçük çaplı 99 uydu terminali (VSAT) kurulduğunu söyledi. Deprem ve sel gibi durumlarda saniyelerle yarışılırken karasal hatların çökmesinin büyük bir koordinasyon boşluğu yarattığını vurgulayan Atalay, “Bu boşluğu uydu filomuzla kapattık. AFAD ekiplerimiz, karasal şebekenin tamamen çöktüğü bir enkazın başında bile uydu internetimiz sayesinde koordinasyon merkeziyle canlı görüntü paylaşabiliyor, arama kurtarma operasyonlarını anlık olarak yönetebiliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

TÜRKSAT UYDULARI, ORMAN YANGINLARINDA KOORDİNASYONU SAĞLIYOR

Atalay, yaz aylarında Türkiye’nin akciğerlerini tehdit eden orman yangınlarıyla mücadelede iletişimin bir “söndürme unsuru” olarak kullanıldığını da belirterek, koordinasyon sağlanmadan yangınların söndürülmesinin neredeyse imkansız olduğunu dile getirdi. OGM birimlerine kurulan 21 VSAT terminalinin hayati rolünü de vurgulayan Atalay, ormanın kahramanlarının sahada kesintisiz iletişim kurmalarının TÜRKSAT uyduları üzerinden sağlandığını ifade etti. Atalay, sahadaki ekiplerin elini güçlendirmek için asayişten insani yardıma kadar her alanda haberleşme güvenliği kurduklarını söyledi. Bu doğrultuda asayişin korunmasında ve acil durumlarda insani yardımın sağlanmasında Jandarma Genel Komutanlığına temin edilen 240 uydu terminalinin büyük öneme sahip olduğunu anlatan Atalay, şu değerlendirmede bulundu: “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ‘Evrensel Projesi’ kapsamında Türk Kızılaya sağlanan ve afet durumlarında yardım faaliyetlerini koordine eden 87 terminal ile Türkiye’nin her noktasında kesintisiz bir hizmet ağı ördük. Bizim uydularımız sadece birer teknolojik aygıt değil, bu devletin gücünün, şefkatli elinin ve sarsılmaz iradesinin uzaydaki temsilcileridir.” >>>AA

Excalibur International CEO’su Milos Sivara konuya ilişkin değerlendirmesinde KORKUT sisteminin, özellikle düşman İHA’larına karşı modern ve son derece etkili bir hava savunma çözümü sunduğunu ifade etti. Sivara, “Sistem, yüksek hassasiyetli programlanabilir mühimmat kullanıyor, bu da pratikte tek bir İHA’yı etkisiz hale getirme maliyetinin, İHA’nın kendi maliyetiyle kıyaslanabilir olması demektir. Bu düzeyde bir maliyet etkinliği, geleneksel füze tabanlı hava savunma sistemleriyle elde edilemez.” ifadelerini kullandı.

ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol da Excalibur International ve CSG Grubu ile yapılan bu ortaklık sayesinde ASELSAN’ın, Avrupa ve küresel ölçekteki endüstriyel varlığını güçlendirirken, Avrupa ve müttefik silahlı kuvvetlerinin ihtiyaçlarına göre uyarlanmış, savaş ortamında kendini kanıtlamış hava savunma çözümleri sunduğunu belirtti. Akyol, “KORKUT sisteminin Tatra platformuna entegrasyonu, gelişmiş sensör ve atış kontrol teknolojilerini, yüksek hareket kabiliyetine sahip ve güvenilir bir araçla birleştirerek bugünün dinamik savaş alanı ortamı için esnek bir çözüm yaratıyor.” değerlendirmesinde bulundu. >>>AA

Başarının arkasında yatan planlı politikalara dikkati çeken Görgün, şunları kaydetti: “Elde edilen bu sonuç, yüksek katma değerli, ileri teknolojiye dayalı ürün portföyümüzün, sahada kendini kanıtlamış sistemlerimizin ve güvene dayalı uzun vadeli iş birliklerimizin somut bir yansımasıdır. Savunma ve havacılık sanayimiz, Türkiye’nin genel ihracat performansına stratejik katkı sunmaya kararlılıkla devam etmektedir. Bu başarı, Cumhurbaşkanı’mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliği ve vizyonu doğrultusunda hayata geçirilen Milli Teknoloji Hamlesi ve Milli Yetkinlik Hamlesi kapsamında, planlı, istikrarlı ve vizyoner politikaların bir sonucudur. Bu vesileyle, savunma ve havacılık sanayimizin küresel başarısına emek veren başkanlık personelimize, şirketlerimize ve tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyor, katma değerli ve yüksek teknolojili ürünlerle daha güçlü bir Türkiye hedefi doğrultusunda başarılarının artarak devam etmesini diliyorum.” >>>AA

İHA’ların STM’nin bir diğer önemli faaliyet alanı olduğuna işaret eden Güleryüz, şu değerlendirmelerde bulundu: “İHA’larımızı ihraç ettiğimiz ülke sayısı giderek artıyor. 15’i geçmiş vaziyetteyiz. Bir diğer artı, daha önce ihracatını gerçekleştirdiğimiz ülkelerden aldıkları ürünlerle ilgili daha yüksek adetlerde talepler geliyor. Bu da aslında ürünlerimizin kalitesini ve sağlanan memnuniyeti göstermesi açısından bizleri çok mutlu ediyor. O anlamda doğru yolda olduğumuzu düşünüyoruz. Sürekli yeni teknolojiler ekleyerek, ürün portföyümüzü arttırarak ihracat konusunda çok yoğun şekilde çalışmaya devam ediyoruz.”

SÜRÜ KONSEPTİ

Sürü konseptinin anti-dron sistemlerine, savunma sistemlerine karşı gündeme geldiğine işaret eden Güleryüz, STM olarak bu alanda tek bir operatör tarafından 20 tane KARGU’nun kullanıldığı ve belirlenen hedefe farklı açılardan, yönlerden saldırı yapılabildiği bir kabiliyet gösterimi gerçekleştirdiklerini söyledi. STM olarak kendi öz kaynaklarıyla sürü konseptine yönelik çok uzun zamandır çalıştıklarını anlatan Güleryüz, şu bilgileri verdi: “Farklı zamanlarda sürü konseptimizi ve geliştirdiğimiz algoritmaların gösterimini yapmıştık ama yakın zaman içerisinde gerçekleştirilen gösterimde ilk kez bu sefer patlatmalı bir test yaptık ve oldukça başarılı oldu. Sürü geleceğin teknolojilerinden diye düşünüyoruz. Aslında insansız hava araçlarının birbirleriyle sürü olarak çalışması fazla çalışılan konular ama biz STM olarak insansız hava araçlarıyla insansız kara araçlarının sürü olarak çalışabilmesi, insansız deniz araçlarının hatta denizaltı dahi olmak üzere hibrit sürü konseptleri konusunda çalışmaya başladık. Bu anlamda da ileride çok daha farklı teknolojiler, çözümler oluşturacağız diye düşünüyoruz. Özellikle dost ve müttefik ülkelerle, devletimizin bize izin verdiği ölçüde ve Silahlı Kuvvetlerimizi her zaman ön planda tutarak belli teknolojileri paylaşma konusunda oldukça pozitifiz. O anlamda dost ve müttefik ülkelerde ihtiyaç duyulması kapsamında hani STM olarak hem onların ihtiyaçlarına yönelik platformlar tasarlama konusunda hem de mevcut platformlarımızın ihraç edilmesi konusunda yaklaşımımız her zaman pozitif. Sürü konseptinin de benzer şekilde ihracatını gerçekleştirmek konusunda beklentimiz yüksek diyebilirim.”

KUANTUM ÇALIŞMALARI

Özgür Güleryüz, STM’nin savunma sanayisindeki en kritik mühendislik şirketlerinden biri olduğunu söyledi. Ülkeye, olmayan şeyi kazandırmak gibi bir motivasyonları olduğunu vurgulayan Güleryüz, sürekli ileri mühendisliğe yatırım yaptıklarını ifade etti. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığının da hem günün ihtiyaçlarını karşılayacak projelerin geliştirilmesi hem de geleceğe yönelik adımların atılması konusunda AR-GE Daire Başkanlığı üzerinden oldukça vizyoner yaklaşımlar sergilediğine değinen Güleryüz, şunları kaydetti: “Kuantum teknolojileriyle ilgili Savunma Sanayii Başkanlığı AR-GE Daire ile bir sözleşme imzaladık. Özellikle ülkemizdeki kuantum teknolojileri konusunda üniversitelerde, farklı kurum ve kuruluşlarda yapılan çalışmaların bir portal üzerinden toplanması, ihtiyaçların bir araya getirilmesi, gelecek vizyonun hep beraber şekillenmesi, buna yönelik çalıştaylar yapılması ama bir taraftan yine bu proje kapsamında belli projelerin de projelendirilmesi hedefleniyor. Kuantum teknolojisi gelecekte mutlaka başta savunma olmak üzere birçok farklı alana etki edecek. STM olarak bizim de kuantum teknolojileri kapsamında belli çalışmalarımız var ama bunları da Başkanlığımız öncülüğünde koordine ederek geliştirmeye devam edeceğiz. Kuantumla da kalmayacağız. Ülke olarak savunma sanayinde gerçekten belli bir yere geldik. Artık mevcut teknolojileri takip eden değil teknolojilere yön verebilecek ülkelerden bir tanesiyiz. STM olarak biz de ülkemizin savunmadaki en önemli mühendislik firmalarından bir tanesi olarak ileri teknolojilere yatırım yapmaya sürekli devam edeceğiz.” >>AA

ŞUBAT AYINA ÖZEL FİNANSMAN İMKANI

Togg, şubat ayında yeni renk seçeneğiyle birlikte finansman destek kampanyalarına devam edeceğini bildirdi. Buna göre bireysel ve kurumsal kullanıcılar, T10F V2 ile T10X ve T10F 4More versiyonlarına 750 bin lira tutarında, yüzde sıfır faizli ve 12 ay vadeli kredi imkanıyla sahip olabiliyor. Kullanıcılar için ayrıca T10X V2 modelinde 500 bin lira tutarında, yüzde sıfır faizli ve 12 ay vadeli kredi seçeneği de sunuluyor. Şirket, daha yüksek tutarda kredi kullanmak isteyenler için farklı vade ve faiz oranlarında alternatif finansman seçenekleri de sağlıyor. Bireysel kullanıcılar, T10X ve T10F V2 için 1 milyon 700 bin lira krediye yüzde 2,37 faizli 48 ay vade, T10X ve T10F V1 için 1 milyon 300 bin lira krediye yüzde 2,41 faizli 48 ay vade, T10X ve T10F 4More versiyonu için ise 1 milyon 500 bin lira krediye yüzde 2,32 faizli 36 ay vade seçeneklerinden yararlanabiliyor. Kurumsal kullanıcılar için de T10X ve T10F V1 için 1 milyon 300 bin lira krediye yüzde 2,69 faizli 48 ay vade, T10X ve T10F V2 ile 4More versiyonu için 1 milyon 900 bin lira krediye yüzde 2,66 faizli 48 ay vade imkanları sunuluyor. >>>AA

FARKLI PLATFORMLARIN ORTAK SİLAHI

Bayraktar AKINCI’dan yapılan EREN Yüksek Hızlı Çok Amaçlı Dolanan Mühimmat atışına ilişkin sorular üzerine İkinci, testte mühimmatın hedefini başarılı şekilde vurduğunu bildirdi. Bunun öncesinde birçok test gerçekleştirdiklerini ve açıklamadıklarını anlatan İkinci, şu değerlendirmelerde bulundu: “Genelde arada geliştirme için birçok test yapıyoruz. EREN bizim için çok kıymetli bir mühimmat. Hem havadan yere, hem yerden yere, hem yerden havaya bazı hedeflere angaj olabilecek, maliyet etkin bir mühimmat hedefimiz vardı. EREN bu açıdan hem SİHA’larımızın vurucu gücüne çok ciddi katkı sağlayacak, hem de yerden, otonom araçlar, zırhlı araçlar üzerinden veya sığınaklar üzerinden çok ciddi bir angajmanı getirebilecek, maliyet etkin bir mühimmat. Bu mühimmat üzerindeki yapay zeka algoritmalarıyla, uçuş kontrolü konusundaki sensörleriyle, turbojet motorlu bir segmenti önümüzde açıyor. Bu şu anlama geliyor, aslında bundan sonra insansız kara araçlarının, zırhlı araçların, İHA’ların, belki uçakların, bazı yakın hava savunma sistemlerinin üzerinde EREN’in entegrasyon çalışmaları devam edecek.” Birçok AR-GE çalışmasını ürüne yönelik olarak gerçekleştirdiklerini dile getiren Murat İkinci, sözlerini şöyle sürdürdü: “Onlarca proje var. Bu projeler için yılın neredeyse her günü sahada testlerle arkadaşlarımız koşturuyorlar. 2025 yılı içerisinde 850 günün üzerindeki bir süreyi arkadaşlarımız testlerde geçirmiş. Aynı anda birden fazla ekip farklı noktalarda farklı testleri götürüyor. Bu da bizim aslında hızlanmamız için çok gerekli olan bir şey ve bu hızı her geçen gün de artırmaya gayret gösteriyoruz. AR-GE projeleri, üretim, seri üretim ve bunların platformlara entegrasyonu çevrimini çok hızlı bir hale getirmek için var gücümüzle çabalıyoruz. EREN de bunlardan bir tanesi. 1 yıldan kısa bir süre içerisinde aslında EREN’i konsept aşamasından sahadaki vurucu güç aşamasına getirdik çok şükür. Bundan sonra da artık EREN, Silahlı Kuvvetlerimiz başta olmak üzere platformlarımızı kullanan dost ve kardeş ülkelerin gücüne güç katacak. Bu sene seri üretime başlıyoruz. Yaptığımız kalifikasyon atışıydı zaten. Bundan sonraki süreçte de hemen seri üretime başlayıp platformlara çoklu olarak takılmasını gerçekleştireceğiz inşallah.”

“ASLA DURMUYORUZ, ÜRÜNLERİMİZİ YERİNDE SAYDIRMIYORUZ”

Murat İkinci, ROKETSAN’ın 2026 yılı ürün kataloğuna ilişkin sorulara karşılık, “Aslında durmuyoruz. Ürünlerimizi olduğu yerde saydırmıyoruz. Ürünlerimizin üzerine daha da fazla özellik katmaya çalışıyoruz.” yanıtını verdi Testlerin, geliştirme süreçlerinin, üretimlerin var hızıyla devam ettiğini vurgulayan İkinci, şunları kaydetti: “Arkadaşlarımız neredeyse 24 saat esasıyla çalışıyorlar ki belirsizlik ortamında ülkemizin güvenliğine mümkün olduğunca üst seviyede katkı sağlayalım. Bu dostlarımıza kesinlikle güven veriyor. Düşmanlarımıza da bu alanda gerçekten yaptıklarımızı gösteriyor olmamıza bizim için gurur veriyor. Birçok sistemin özellikleri, menzilleri, harp başlıkları, üzerindeki sensörleri gelişmeye devam ediyor. Varyantlarla, üzerine eklemiş olduğumuz ek özelliklerle devam ediyor. Buradaki temel gaye bizim statik bir görüntü sergilemekten ziyade bütün ürünlerimizin üstündeki geliştirme, AR-GE faaliyetlerine devam edip dünyadaki benzer ürünlerin çok üzerine taşımayı hedefliyoruz. Teknolojik olarak geri kalmalarına kesinlikle izin vermek istemiyoruz. Katalog yenilenmelerinde de onların çıktısını görmek mümkün. Her sene de bu şekilde devam edecek. Mevcut ürünlerin üzerine koyarak yeni bloklarla, yeni varyantlarla, yeni özelliklerle ürünlerimizin çeşitliliğini ve başarım oranlarını var gücümüzle artırmaya gayret göstereceğiz.” >>>AA

AR-GE ÇIKTILARI İHRACATA DÖNÜŞTÜ

Haluk Görgün, 18 kritik teknoloji öncelik alanı belirlediklerini, 2025 boyunca 5 teknoloji günü yaptıklarını, 1900’den fazla katılımcı ile bilgi paylaşımı sağladıklarını bildirdi. Üniversite ayağında 127 üniversite ve 334 araştırma grubuyla ortaklaşma zemininin büyüdüğünü aktaran Görgün, oluşan AR-GE portföyünün toplam büyüklüğünün 920 milyon dolar ölçeğine ulaştığını bildirdi. Savunma sanayisinde yürütülen AR-GE çalışmalarının çıktılarının ihracat dönüştüğünü paylaşan Görgün, “2025 yılında ayrıca 14 yeni AR-GE projesi imzaladık, 10 yeni proje başlatma ve 1 yeni SAGA çağrısı kararı aldık. Toplam yürüyen ve tamamlanan AR-GE proje sayımız 205’e, SAGA proje önerisi sayımız 87’ye ulaştı.” dedi. 2025 yılında sektörün mal ve hizmet ihracatının 10 milyar doları aştığını, 17,9 milyar dolar tutarında yeni ihracat sözleşmesi imzaladığını ifade eden Görgün, sözlerini şöyle sürdürdü: “Nitekim geçen yıl 58 ilimiz savunma ve havacılık ihracatı yaparken, 1 milyon doların üzerinde ihracat yapan il sayısı 21’den 26’ya yükselmiştir. Türkiye’nin ilk 100 ihracatçısı içinde savunma sanayi şirket sayısı da 17’den 26’ya çıkmıştır. Bu tabloyu ileriye taşıyan en önemli başlıklardan biri, yeni sözleşme üretme kapasitemizdir. 2025 yılında ‘altın çağ’ diye nitelendirebileceğimiz ölçekte anlaşmalara imza attık. Başkanlığımız yönlendiriciliğinde devletlerarası mutabakatla hayata geçen projelerle, KAAN’ın Endonezya’ya, askeri gemi ihracatının Portekiz’e, HÜRJET’in ise İspanya’ya uzanan örnekleri, ölçeğin ve güvenin hangi seviyeye çıktığını göstermektedir. Dünyada ayak izimiz olmayan hiçbir bölge yok. Geçen yıl yeni imzaladığımız sözleşmelerde, Asya-Pasifik’te 5,5 milyar dolar, Avrupa’da 5,3 milyar dolar, Amerika kıtasında 3,3 milyar dolar, Orta Doğu’da 2,2 milyar dolar ve Afrika’da 1,7 milyar dolar düzeyinde bir ölçek oluştu. Ayrıca 2025’te en çok Avrupalı müttefiklerimize ihracat yapmış olmamız, güven, birlikte çalışabilirlik ve teslimat kabiliyetimizin bir yansımasıdır. İhracat kompozisyonuna baktığımızda ise Avrupa 3,3 milyar dolar, Asya 3,1 milyar dolar, Orta Doğu 1,4 milyar dolar, Kuzey Amerika 0,23 milyar dolar düzeyinde bir dağılım görüyoruz.”

FİNANSMANA ERİŞİM KOLAYLIĞI

Haluk Görgün, ortaya konulan tüm bu çabalarla sektörün 4 binden fazla firmaya, 1400’den fazla projeyi aşan portföye, 100 binden fazla doğrudan istihdama, 20 milyar dolardan fazla ciroya ve 10 milyar dolardan fazla ihracat ölçeğine ulaştığını vurguladı. Sektörün finansmana erişimini kolaylaştıran kredi ve leasing modellerinde 900’den fazla başvuru üzerinden 5,7 milyar lira finansman büyüklüğüne ulaştıklarını aktaran Görgün, ayrıca Savunma Sanayii Yatırım ve Geliştirme Faaliyetlerini Destekleme Programı kapsamında 25 milyon dolar kredi desteği sağlayarak, üretim kabiliyeti ve finansal sürdürülebilirliği aynı anda destekleyen bir ölçekleme yaklaşımı izlediklerini ifade etti.

HAVACILIKTA KRİTİK EŞİK AŞILACAK

Görgün’ün paylaştığı bilgilere göre, 2026 yılda sektörün ara kademe ihtiyacına yanıt verecek şekilde Savunma Sanayii Meslek Yüksek Okulu modelini güçlendirilecek. Havacılıkta 2026, hem platform hem de motor ve insansız sistemlerde kritik bir eşik olacak. KIZILELMA İnsansız Savaş Uçağı’nın ilk teslimatını gerçekleştirilecek, KAAN’ın seri üretim sözleşmesi imzalanacak. Gemiden kalkış-iniş kabiliyetine sahip TB3 SİHA’ların ilk teslimatı yapılacak. Yapay zeka destekli artırılmış faydalı yük kapasitesine sahip TB2T-AI SİHA’ların ilk teslimatı gerçekleştirilecek. GÖKBEY helikopterine TS1400 turboşaft motorunu entegre edilerek platform üzeri yer testleri yapılacak, HÜRKUŞ teslimatları başlatılacak. Milli Muharip Uçak Özgün Motor Geliştirme Projesinde PDR (Ön Tasarım Gözden Geçirme) süreci tamamlanıp CDR (Kritik Tasarım Gözden Geçirme) sözleşmesi imzalanacak.

CAYDIRICILIK ARTIRAN KABİLİYETLER

Hava savunma ve füze sistemleri projeleri kapsamında yüksek adetli teslimatlar gerçekleştirilecek. AKYA torpidosunun seri üretim süreci başlatılacak. Denizaltılara ATMACA Silah Sistemi yeteneği kazandırılacak. Muharip gemilere MİDLAS entegrasyonu tamamlanacak. İhracat lisansına tabi farklı kalibrelerdeki top sistemlerinin yerli-milli geliştirilmesi için sözleşmeler imzalanacak. GİZEM Projesi ile yüksek güçlü lazer silah sistemine sahip ülkeler sınıfına giriş sağlayacak sözleşme hayata geçirilecek. BULUT programında tasarım çalışmaları sürdürülecek, pilot seçilecek ilk merkezde bulut altyapısını faaliyete başlanacak.

DIRCM TEKNOLOJİSİ ENVANTERE GİRECEK

Platform ve alt sistem tarafında ise kara, deniz, elektronik harp, radar-sensör ve uzay tabanlı haberleşme alanlarında eş zamanlı ilerlenecek. Yakın yörünge uyduları ve askeri 5G/6G haberleşme altyapısını hedefleyen GÖKBAĞI Projesi başlatılacak. Hava platformlarının beka kabiliyetinde kritik olan DIRCM teknolojisinde ASELSAN ana yükleniciliğinde bir helikopter üzerine entegre edilmiş sistem envantere kazandırılacak. Katmanlı hava sahası kapsaması için ALP-100G ve ALP-300 erken ihbar radarlarından en az ikişer yeni teslimat yapılacak. Spektrum üstünlüğü için yeni nesil kara konuşlu elektronik harp sistemi KORAL 200 envantere kazandırılacak. Elektronik destek ve taarruz kabiliyetlerini birleştiren ILGAR-2 teslimatları tamamlanacak.

ALTAY TANKI ARTACAK VE ORTA SINIF İNSANSIZ KARA ARAÇLARI GELECEK

ALTAY Seri Üretim Projesi kapsamında çift haneli sayıda ALTAY Tankı Kara Kuvvetlerine teslim edilecek. Farklı konfigürasyonlarda 15 Orta Sınıf İnsansız Kara Aracı envantere kazandıracak, seri üretim projeleri başlatılacak. Deniz Kuvvetleri için TCG Muratreis denizaltısını envantere katılacak, TCG 18 Mart denizaltısının modernizasyonunu tamamlanacak. Yerli füze, radar ve sensörlere sahip 6’ncı MİLGEM gemisi TCG İzmir’in teslimi gerçekleştirilecek. Amfibi harekatta kullanılacak 4 LCT Deniz Kuvvetlerine, 70 RHİB botu Kara Kuvvetlerine teslim edilecek. Kamikaze insansız deniz araçlarında, yerli geliştirme programı kapsamında sürü kabiliyetinin deniz üzeri gösterimini yapılacak.

AR-GE VE YENİLİKÇİ TEKNOLOJİLER

Otonomi teknolojilerinde Göksancak ve Yaman projelerini başlatılacak. Kuantum teknolojilerinde Süper İletken Kuantum İşlemci Birimi (QPU) geliştirilmesi ve kuantum manyetometrelerin GNSS’ten bağımsız navigasyon ile denizaltı tespitinde kullanımı projeleri imzalanacak. Sentetik biyolojide Rekor Projesi, tapa teknolojilerinde Korkilit Projesi hayata geçirilecek. KARTAL (Karbon/Cam Elyaf Epoksi Prepreg) projesinde, yerli prepreg sistemleriyle GÖKBEY’de kullanılan kritik parçaların doğrulamaları tamamlanıp proje kabulü gerçekleştirilecek. KAAN, Milli Muharip Uçak Özgün Motor, HÜRJET, Barış Kartalı Modernizasyonu, Hava SOJ ve ÖZGÜR projeleri kapsamında 6 proje için Tasarım/Üretim Organizasyon Onayı denetimi yapılacak.

MİLLİ UÇAK GEMİSİ PROJESİ

Haluk Görgün, 2026 yılında yapılacak tüm bu çalışmalarla 2025’te kurdukları dönüşüm mimarisini daha ileriye taşıyacaklarını söyledi. İnsan kaynağında yetkinliği büyüteceklerini, AR-GE’de stratejik teknoloji üretimini derinleştireceklerini, ihracatta kurumsal dış açılımı güçlendireceklerini, sanayileşmede ekosistemi sürdürülebilir ve dayanıklı hale getireceklerini aktaran Görgün, “Türkiye savunma sanayisi artık yalnızca ‘ihtiyacını karşılayan’ bir yapı değildir. Türkiye savunma sanayisi, rekabet eden, ihracat yapan, teknoloji üreten ve ittifakların/ortaklıkların güvenilir paydaşı olan bir güçtür.” dedi. Görgün, 50’ye yakın deniz platformunun eş zamanlı olarak üretildiğine işaret ederek, Milli Uçak Gemisi Projesi’ne (MUGEM) yönelik soruya karşılık şu yanıtı verdi: “TCG Anadolu şu anda envanterimizdeki en büyük gemi. TCG Anadolu’nun 3 katı büyüklüğünde. 60 bin ton MUGEM’in kapsamı. Bununla ilgili üretim faaliyetleri başladı, sözleşmeleri imzaladık. Savunma Sanayii Başkanlığı, İstanbul Tersane Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanımızın bizzat projenin yönetilmesinde sorumluluk aldığı, bizim çok önem verdiğimiz platformlarımızdan bir tanesi. Ülkemizdeki denizcilik, askeri denizcilik, tersanecilik anlamında kabiliyeti olan, katkı sunan tüm üreticilerle birlikte, kısa sürede tamamlayıp, donanmamıza teslim etmeyi planladığımız bir platform.” >>>AA

PLATFORM İHRACATI FAYDALI YÜK VE ALT SİSTEMLERLE SÜRÜYOR

Türk savunma sanayisi İDA’lardaki ihracat başarılarını bu yıl yeni sözleşmelerle çeşitlendiriyor. Onur Yüksek Teknoloji, yurt dışına teslim edilmek üzere yurt içinde yerleşik bir müşterisinden, İDA’lar için 1,4 milyon dolarlık Entegre Ses ve Veri Haberleşme Sistemi siparişi aldı. Söz konusu sipariş, aynı müşteri ile daha önce başarıyla tamamlanan bir projenin devamı ve yaygınlaştırılması niteliğini taşıyor. Bu alandaki bir diğer önemli gelişme ise ASELSAN özelinde yaşandı. ASELSAN, Asya Pasifik bölgesindeki müşterileri ile haberleşme sistemleri ve insansız deniz araçlarına yönelik faydalı yüklerin doğrudan satışına ilişkin toplam tutarı 171 milyon dolar olan ihracat sözleşmeleri imzaladı. ASELSAN’ın Asya-Pasifik pazarındaki yeni ihracat başarısı, Türk savunma sanayisinin bölgedeki etkisini pekiştirmesi açısından önem taşıyor. Sözleşmenin en dikkat çekici tarafını ise insansız deniz araçlarına yönelik faydalı yüklerin ihraç edilecek olması oluşturuyor. Türkiye MARLIN, SANCAR ve ULAQ gibi projelerle kazanılan İDA tecrübesi ile sadece platform olarak değil, bu araçların “beynini” ve “operasyonel gücünü oluşturan” alt sistemler/faydalı yükler bazında da dünya pazarına açılıyor. İDA’nın ekonomik ve stratejik değerinin büyük kısmını üzerindeki sensör, haberleşme ve silah sistemleri oluşturuyor. Türkiye’nin Asya-Pasifik pazarında bu yükleri “doğrudan satış” ile ihraç etmesi, sistemlerin küresel standartlarda rekabetçi olduğunu kanıtlıyor.

Onur Yüksek Teknoloji’nin 1,4 milyon dolarlık siparişi ise sektördeki “ana yüklenici-alt yüklenici” ilişkisinin sağlıklı işlediğini ortaya koyuyor. Yurt içinde yerleşik bir müşteriden alınan bu tür siparişlerle, tersaneler yurt dışına İDA satarken yerli alt sistem üreticilerini de dünyaya taşıyor. Temin edilecek Entegre Ses ve Veri Haberleşme Sistemi, insansız araçların uzak mesafelerden komuta-kontrolü için kritik önemde bulunuyor. >>>AA

Dışa bağımlılığı azaltacak
Proje hakkında bilgi veren Prof. Dr. Ahmet Yıldız, elde edilecek verilerin Türkiye’de lityum üretimi için kurulacak yatırım projelerine rehberlik edeceğini belirtti. Yıldız, bu sayede stratejik bir maden olan lityumda dışa bağımlılığın azalacağını ve ülke ekonomisine önemli katkılar sağlanacağını vurguladı.

Akademik iş birliği ile yürütülüyor
Geniş bir araştırmacı kadrosuna sahip olan projede; AKÜ ve Balıkesir Üniversitesi’nden akademisyenler görev alırken, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi’nden emekli Prof. Dr. Yaşar Kibici danışmanlık yapıyor. Proje çıktıları, bölgede kurulacak pilot ölçekli tesisler için temel oluşturacak.

Sorumluluk sahibi bir mekanizma yok

Hukukun güven ve sorumluluk üzerine kurulu olduğunu hatırlatan Gebrecioğlu, avukatların hatalarından dolayı müvekkillerine karşı sorumlu olduğunu ancak yapay zekanın yaptığı bir hatada cezalandırılabilecek veya sorumluluk tutulabilecek bir sistemin bulunmadığını söyledi.

Hayali dosya numaraları tehlikesi

Vatandaşların yapay zekaya yazdırdığı dilekçelerde teknik yetersizlikler ve hatalı içtihatlar olduğunu belirten Gebrecioğlu, şu ifadeleri kullandı: “Yapay zeka, istediğimiz kararı vermek için var olmayan, uydurma kararlar üretebiliyor. Dosya ve esas numaralarını sorguladığımızda ya öyle bir kararın olmadığını ya da içeriğinin bambaşka olduğunu görüyoruz. Bu durumun mesleki sorumluluğu oldukça ağırdır.”

]]> https://www.gazete3.com.tr/yapay-zekaya-dikkat-uydurma-kararlar-uretiyor-2/ Mon, 26 Jan 2026 12:24:00 +0000 https://afyonsonhavadis.com/yapay-zekaya-dikkat-uydurma-kararlar-uretiyor/ Yapay zeka araçlarına yüklenen bilgilerin veri tabanlarında saklandığına dikkat çeken Gebrecioğlu, bu durumun avukat-müvekkil gizliliğine aykırı olduğunu belirtti. Müvekkil bilgilerinin bu platformlara yüklenmesinin etik olmadığını vurgulayan Gebrecioğlu, verilerin ihtiyaç anında ulaşılabilir olmasının ciddi güvenlik açıkları oluşturduğunu ifade etti.

Sorumluluk sahibi bir mekanizma yok

Hukukun güven ve sorumluluk üzerine kurulu olduğunu hatırlatan Gebrecioğlu, avukatların hatalarından dolayı müvekkillerine karşı sorumlu olduğunu ancak yapay zekanın yaptığı bir hatada cezalandırılabilecek veya sorumluluk tutulabilecek bir sistemin bulunmadığını söyledi.

Hayali dosya numaraları tehlikesi

Vatandaşların yapay zekaya yazdırdığı dilekçelerde teknik yetersizlikler ve hatalı içtihatlar olduğunu belirten Gebrecioğlu, şu ifadeleri kullandı: “Yapay zeka, istediğimiz kararı vermek için var olmayan, uydurma kararlar üretebiliyor. Dosya ve esas numaralarını sorguladığımızda ya öyle bir kararın olmadığını ya da içeriğinin bambaşka olduğunu görüyoruz. Bu durumun mesleki sorumluluğu oldukça ağırdır.”

]]> https://www.gazete3.com.tr/tasinabilir-sistemlere-yerli-imza/ Mon, 26 Jan 2026 12:21:17 +0000 https://gazete3.com.tr/?p=649485 Anlaşma kapsamında ASELSAN, NATO envanterinde bulunan taşınabilir hava savunma sistemleri (MANPADS) için “Dost-Düşman Tanımlama (IFF)” sistemleri sağlayacak. Üç yıl sürecek sözleşme ile küresel ölçekte artan hava tehditlerine karşı savunma hatlarının daha etkin hale getirilmesi hedefleniyor.

Dünyadaki sayılı kuruluşlardan biri

Mode-5 IFF teknolojisini üretebilen dünyadaki nadir kuruluşlar arasında yer alan ASELSAN, ileri mühendislik çözümleriyle NATO’nun hava savunma kabiliyetine katkı sunacak. Bu sistemler sayesinde operasyonlarda dost unsurların yanlışlıkla hedef alınma riski minimize edilecek.

Birlikte çalışabilirlik güçlenecek

Söz konusu tedarik süreciyle birlikte NATO müttefikleri arasındaki hava savunma unsurlarının uyumu ve birlikte çalışabilirliği artırılacak. ASELSAN’ın geliştirdiği sistemler, ittifakın hava savunma caydırıcılığını üst seviyeye taşıyacak.

]]> https://www.gazete3.com.tr/yapay-zekanin-gorunmeyen-bedeli-su-krizi-ve-surdurulebilirlik-ikilemi/ Mon, 26 Jan 2026 11:03:33 +0000 https://gazete3.com.tr/?p=649444 Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yüksel Ardalı, yapay zeka teknolojilerinin artan su tüketiminin su kaynakları üzerindeki etkilerini AA Analiz için kaleme aldı.

Yapay zeka (YZ), son on yılda insanlığın karşılaştığı en dönüştürücü teknolojilerden biri haline gelmiştir. Arama motorlarından tıbbi görüntüleme sistemlerine, savunma sanayisinden üniversitelere kadar milyarlarca insan her gün yapay zeka tabanlı sistemlerle etkileşime girmektedir. Ancak bu dijital devrimin arka planında çoğu zaman gözden kaçan bir gerçek bulunmaktadır: Yapay zeka, sanılandan çok daha büyük miktarda doğal kaynak tüketmektedir ve bu kaynakların başında da su gelmektedir.

İklim değişikliği, kuraklık ve nüfus artışı nedeniyle dünya zaten derin bir su krizi içindeyken, veri merkezlerinin artan su ihtiyacı yeni bir çevresel baskı alanı yaratmaktadır. Dijitalleşmenin su ayak izi, şimdiye dek enerji ve karbon ayak izleri kadar gündeme gelmedi, ancak bu görünmezlik artık sürdürülemez bir noktaya ulaşmaya başladı.

KÜRESEL SU KRİZİ VE DİJİTALLEŞME

Dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyar insan hala güvenli ve iyi yönetilen içme suyuna erişememektedir. Küresel nüfusun yaklaşık yüzde 40’ı ise yılın en az bir döneminde su stresi yaşamaktadır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre kişi başına düşen içilebilir tatlı su miktarı son on yılda yaklaşık yüzde 7 azalmıştır. Başka bir ifadeyle dünya nüfusu arttıkça erişilebilir su miktarı hızla azalmaktadır. Bu kırılgan ortamda, dijital dönüşümün ana motorlarından biri olan yapay zeka, küresel tatlı su talebinde yeni ve hızla büyüyen bir aktör haline gelmektedir.

Yapay zeka doğrudan “su içmez” ancak çalıştığı altyapı son derece su kullanır. Büyük dil modelleri, görüntü işleme sistemleri ve diğer yapay zeka uygulamaları, binlerce sunucudan oluşan veri merkezlerinde çalışır. Bu merkezlerde sunucuların soğutulması için su kullanılır ve elektrik üretimi dolaylı olarak su tüketir.

Bu tüketimin küresel toplam içindeki payı bugün tarım veya sanayi kadar büyük olmasa da çok hızlı artması, yüksek yoğunlukta gerçekleşmesi ve çoğu zaman su stresi yaşayan bölgelerde yoğunlaşması nedeniyle kritik bir risk oluşturmaktadır. Üstelik kullanılan suyun önemli bir bölümü buharlaşarak aynı havzaya geri dönmediği için fiilen yok olmaktadır.

Massachusetts Amherst Üniversitesi tarafından yapılan çalışmalara göre, tek bir büyük ölçekli yapay zeka modelinin eğitimi sırasında 200 bin ila 700 bin litre arasında temiz su tüketilebilmektedir. UC Riverside Üniversitesi araştırmacıları, ChatGPT benzeri büyük dil modelleriyle yapılan kullanıcı etkileşimlerinin su ayak izini modellemiş ve yaklaşık her 40-50 sorgunun, veri merkezi ve enerji santrali soğutması dahil olmak üzere, 1 litreye yakın su tüketimine karşılık geldiğini tahmin etmiştir. Bu değerler ölçüm değil, modelleme temellidir, ancak yapay zekanın su ayak izinin sanıldığından çok daha büyük olduğu açık biçimde ortadadır.

KÜRESEL ÖLÇEKTE PROJEKSİYONLAR

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve sektör analizleri, yapay zeka ve veri merkezlerine bağlı su tüketiminin ilerleyen yıllarda patlayıcı biçimde artacağını öngörmektedir. Çeşitli küresel analizler, 2025-2027 döneminde yapay zeka bağlantılı veri merkezlerinin yıllık 300 ila 800 milyar litre arasında tatlı su tüketebileceğini göstermektedir. Bu miktar, birçok orta ölçekli ülkenin kentsel su kullanımına eşdeğerdir.

Morgan Stanley’in 2024 analizine göre ise tablo daha da çarpıcıdır: Yapay zeka odaklı veri merkezlerinin su tüketiminin 2028’e kadar yaklaşık 11 kat artarak yaklaşık 1 trilyon litreye ulaşabileceği öngörülmektedir.

Bu eğilim büyük teknoloji şirketlerinin raporlarına da yansımaktadır. Google, 2024’te veri merkezlerinde yaklaşık 22,7 milyar litre su tükettiğini açıklamıştır. Microsoft ve Meta ise son birkaç yılda küresel operasyonlarında yüzde 30’un üzerinde su tüketim artışı bildirmiştir. Her iki şirket de bu artışın temel nedeninin yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması olduğunu kabul etmektedir.

COĞRAFİ ÇAKIŞMA: SU STRESİ VE VERİ MERKEZLERİ

Sorunun en kritik boyutlarından biri, tüketimin nerede gerçekleştiğidir. Büyük veri merkezleri genellikle ABD’nin güneybatısı, İspanya, İrlanda, Şili ve Orta Doğu gibi hem yatırım teşviki sunan hem de su stresi yaşayan bölgelere kurulmaktadır. Bu durum, teknoloji şirketlerini tarım ve şehirlerle aynı sınırlı su kaynağı için rekabete sokmakta ve toplumsal gerilimleri artırmaktadır.

Türkiye’deki duruma bakıldığında kişi başına yaklaşık 1300 metreküp kullanılabilir suyla “su stresi yaşayan ülkeler” grubundadır. İklim değişikliği, yanlış sulama, yer altı sularının aşırı kullanımı ve kirlilik bu stresi daha da derinleştirmektedir. Aynı zamanda Türkiye, dijitalleşme ve veri merkezi yatırımlarını hızla artırmayı hedeflemektedir. Eğer bu yatırımlar su verimliliği temelinde planlanmazsa, dijital dönüşüm su güvenliği açısından ciddi bir risk haline gelebilir.

ÇÖZÜM YOLLARI: SU-POZİTİF YAPAY ZEKA

Ancak bu gidişattan dönüş kaçınılmaz değildir. Çözüm yolları mevcuttur:

İleri soğutma teknolojileri ve alternatif su kaynakları: Su tüketimini azaltmanın en doğrudan yolu, veri merkezlerindeki soğutma sistemlerini dönüştürmektir. Çip üstü sıvı soğutma ve kapalı devre sistemler gibi teknolojiler, buharlaşmayı ve dolayısıyla su kaybını büyük ölçüde minimize eder.

Verimli ve küçük modeller: Yapay zeka modellerinin eğitim ve çalıştırılmasındaki aşırı kaynak tüketimi, algoritmik verimlilikle doğrudan azaltılabilir. Daha az parametreye sahip, hedefe yönelik ve optimize edilmiş modellerin geliştirilmesi, aynı görevi çok daha az hesaplama gücü ve dolayısıyla çok daha az soğutma ihtiyacı ile yerine getirebilir.

Su ve yenilenebilir enerji açısından uygun bölgelere yönlendirme: Yapay zeka altyapısının coğrafi yer seçimi stratejik öneme sahiptir. Veri merkezlerinin, su stresi yüksek bölgeler yerine, su kaynaklarının nispeten bol olduğu ve yenilenebilir enerji ile beslenebileceği lokasyonlara kurulması teşvik edilmelidir.

Alternatif su kaynaklarının kullanımı: Gri su kullanımı, temiz su kaynakları üzerindeki doğrudan baskıyı önemli ölçüde azaltır. Kıyı bölgelerindeki tesisler için ters ozmos ile arıtılmış deniz suyu da bir diğer sürdürülebilir seçenektir.

Su-pozitif şirket taahhütleri ve şeffaf hesap verebilirlik: Büyük teknoloji şirketleri, tükettiklerinden daha fazla suyu havzalara geri kazandırmayı hedefleyen su-pozitif taahhütler açıklamaktadır.

Yapay zeka ile su yönetimi: İklim modelleri, tarımsal sulama optimizasyonu, şebeke kayıp-kaçak tespiti ve kuraklık tahmini gibi alanlarda kullanılan yapay zeka sistemleri, küresel su kaynaklarının çok daha verimli yönetilmesini ve korunmasını sağlayabilir.

Politika ve regülasyon ile çerçeve oluşturulması: Teknolojik çözümler ve şirket taahhütleri, ancak sağlam bir politik ve düzenleyici zemin üzerinde etkili olabilir. Bu kapsamda, yerel ve ulusal düzenlemelerle, yeni veri merkezlerinin kurulumu için belirli bir su verimliliği standardı ve alternatif su kaynağı kullanım zorunluluğu getirilmelidir. Tüketici bilincini artırmak ve piyasayı yönlendirmek için, cihaz ve hizmetler için “su ayak izi” etiketi veya veri merkezleri için performans sertifikaları geliştirilmelidir. Büyük teknoloji şirketlerinin, yalnızca küresel toplam değil, havza bazında su çekimi ve tüketim verilerini, bağımsız denetime açık şekilde raporlaması yasal bir gereklilik haline getirilebilir.

Google ve Meta’nın milyarlarca litre suyu geri kazandırması olumlu adımlar olsa da, bu “su-pozitif” taahhütlerin şeffaf, bağımsız denetlenmiş ve yerel havza bağlamında anlamlı olması hayati önem taşımaktadır. Aksi takdirde, uzmanların işaret ettiği yeşil aklama, şeffaflık eksikliği ve eksik hesaplama riskleri, bu çabaların gerçek etkisini gölgeleyebilir.

SONUÇ

Sonuç olarak, yapay zeka artık yalnızca kodlardan ve algoritmalardan ibaret değildir, giderek artan ölçekte su, enerji ve doğal kaynak tüketen fiziksel bir altyapı sektörüne dönüşmüştür. Küresel su krizi derinleşirken, yapay zekanın kontrolsüz biçimde büyüyen su ayak izi, şehirlerin içme suyu güvenliğinden tarımsal üretime ve ekosistemlerin geleceğine kadar uzanan yeni bir risk alanı yaratmaktadır.

Ancak bu bir kader değildir, doğru politikalar, ileri soğutma teknolojileri, su-pozitif şirket taahhütleri ve kaynak verimliliğini merkeze alan dijitalleşme stratejileriyle yapay zeka, krizi büyüten değil, yöneten bir araç haline getirilebilir. Aksi halde insanlığın en güçlü teknolojilerinden biri, en kırılgan kaynağımız olan suyu tüketerek kendi geleceğini de tehdit eden bir paradoksa dönüşecektir. [Prof. Dr. Yüksel Ardalı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesidir.]

* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.​​​​​​​ >>>AA

3G ABONE SAYISI 5,9 MİLYON

Cihazı ve SIM kartı 4,5G hizmetine uygun olan abone olarak da tanımlanan “aktif 4,5G abone sayısı” Eylül 2025 sonu itibarıyla 77 milyon 710 bin 446 oldu. Aynı dönemde 4,5G uyumlu cihaz sayısı ise 79 milyon 959 bin 466 olarak hesaplandı. Geçen yılın üçüncü çeyreği itibarıyla 3G teknolojisinden yararlanan abone sayısı 5,9 milyon, 2G’den yararlanan ise 2,1 milyon olarak tespit edildi.

SABİT TELEFON ABONESİ 8,5 MİLYONA KADAR GERİLEDİ

Mobil iletişimdeki ilerlemeyle birlikte kullanımı azalan sabit telefonlardaki abone sayıları ise düşmeye devam ediyor. 2022’de 11,2 milyon olarak hesaplanan sabit telefon abone sayısı 2023’te 10 milyonun altına gerilemişti. Sabit telefon abone sayısı, 2024’ün üçüncü çeyreğinde 9,1 milyon olurken geçen yılın üçüncü çeyreğinde 8,5 milyona kadar geriledi. Aynı dönemlerde ankesörlü telefon sayısı ise 36 bin 398’den 31 bin 972’ye indi. >>>AA

Gökyüzü serüvenine Bayraktar TB2 ile başlayan Ergin; “Bayraktar TB2, AKINCI ve KIZILELMA’yı uçuruyorum. KIZILELMA’nın yarının oyun kurucusu olduğunu söyleyebiliriz. Ülkemin menfaati için böyle bir sistemde yer almak benim için büyük bir gurur ve mutluluk. Özellikle genç kadın kardeşlerimiz, hayallerini ufkun ötesine taşımaktan vazgeçmesinler” dedi. Baykar tarafından yerli ve millî imkânlarla geliştirilen, Türkiye’nin ilk insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA, kabiliyetlerine her geçen gün bir yenisini ekliyor. KIZILELMA’nın uçuş testleri, Baykar Uçuş Eğitim ve Test Merkezi’nde aralıksız sürüyor. Gençlerin ve çocukların hayallerini ufkun ötesine taşıyan KIZILELMA’nın kadın pilotu Elif Ergin ise başarılarıyla herkese örnek teşkil ediyor. İnsansız hava aracı kariyerine Bayraktar TB2 ile adım atan Ergin; AKINCI TİHA’nın ardından bugün Bayraktar KIZILELMA’nın pilot ekip liderliğini yürütüyor. Aynı zamanda Baykar bünyesinde İHA pilot eğitmeni olarak görev yapan Ergin; AKINCI TİHA ve KIZILELMA projelerinde pilotluk eğitimleri veriyor. Eğitim süreci, sistemlerin detaylandırıldığı kapsamlı bir teorik sınavla başlıyor. Pilot adayları daha sonra simülasyon üzerindeki uygulamalı eğitime dahil ediliyor. Simülasyon testlerinde başarı sağlayan kursiyerler uçuş eğitimine katılmaya hak kazanıyorlar. Toplamda 5 ay süren zorlu süreci başarıyla tamamlayan adaylar pilotluk sertifikasının sahibi oluyor.

“TEORİK EĞİTİM SONUNDA KURSİYERLERİ BİR SINAVA TABİ TUTUYORUZ”

Elif Ergin, “Harita mühendisiyim aynı zamanda matematik eğitimi aldım. Coğrafi Bilgi Teknolojilerinde yüksek lisansımı yaptım. Bir süre yurt dışında çalıştım. Daha sonra buraya gelerek Baykar ailesine katıldım. Öncelikle Bayraktar TB2’de yer aldım. Burada teorik simülasyon ve uçuş eğitimlerini tamamladım. AKINCI faaliyetleri başladığında AKINCI ekibine dahil oldum. Şimdi de KIZILELMA’nın faaliyetlerini gerçekleştirmekteyiz. Bayraktar TB2, AKINCI ve KIZILELMA’yı uçuruyorum. Teorik eğitim aşamamız bulunmaktadır. Teorik eğitim sonunda kursiyerleri bir sınava tabi tutuyoruz. Bu sınavdan başarıyla geçenler simülasyon aşamasına geçmeye hak kazanıyorlar. Simülasyon eğitimlerini tamamladıktan sonra uçuş aşamasına geçiyoruz. En az 30 sorti olacak şekilde uçuş faaliyetlerimizi gerçekleştiriyoruz. Sortilerden her biri birer sınav niteliğindedir. Kursiyerlerimiz her bir görevi başarıyla gerçekleştirdikten sonra da mezun oluyorlar” ifadelerini kullandı.

“KIZILELMA YARININ OYUN KURUCUSU OLDUĞU SÖYLEYE BİLİRİZ”

5 yıldır İHA pilotluğu yaptığını belirten Ergin, “Ben yaklaşık 5 yıldır görev yapıyorum. Bugün AKINCI’ya baktığımız zaman operasyonel irtifası taşıdığı mühimmat kapasitesi hava da kalma süresi ve diğer pek çok teknik özelliği ile birlikte aslında vatan semalarımızda yorulmaz bir gözcü ve stratejik bir güç. KIZILELMA yarının oyun kurucusu olduğu söyleye biliriz. Ülkemin menfaati için böyle bir sitemde yer almak benim için büyük bir gurur ve mutluluk. Özellikle genç kadın kardeşlerimiz hayallerini ufkun ötesine taşımaktan vazgeçmesinler. Bu anlamda İstikbal Göklerdedir diye yolumuzu aydınlatan Ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün manevi kızı Sabiha Gökçen’in de izinde ilerlemeye devam etsinler” dedi. >>>İHA

Gökyüzü serüvenine Bayraktar TB2 ile başlayan Ergin; “Bayraktar TB2, AKINCI ve KIZILELMA’yı uçuruyorum. KIZILELMA’nın yarının oyun kurucusu olduğunu söyleyebiliriz. Ülkemin menfaati için böyle bir sistemde yer almak benim için büyük bir gurur ve mutluluk. Özellikle genç kadın kardeşlerimiz, hayallerini ufkun ötesine taşımaktan vazgeçmesinler” dedi. Baykar tarafından yerli ve millî imkânlarla geliştirilen, Türkiye’nin ilk insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA, kabiliyetlerine her geçen gün bir yenisini ekliyor. KIZILELMA’nın uçuş testleri, Baykar Uçuş Eğitim ve Test Merkezi’nde aralıksız sürüyor. Gençlerin ve çocukların hayallerini ufkun ötesine taşıyan KIZILELMA’nın kadın pilotu Elif Ergin ise başarılarıyla herkese örnek teşkil ediyor. İnsansız hava aracı kariyerine Bayraktar TB2 ile adım atan Ergin; AKINCI TİHA’nın ardından bugün Bayraktar KIZILELMA’nın pilot ekip liderliğini yürütüyor. Aynı zamanda Baykar bünyesinde İHA pilot eğitmeni olarak görev yapan Ergin; AKINCI TİHA ve KIZILELMA projelerinde pilotluk eğitimleri veriyor. Eğitim süreci, sistemlerin detaylandırıldığı kapsamlı bir teorik sınavla başlıyor. Pilot adayları daha sonra simülasyon üzerindeki uygulamalı eğitime dahil ediliyor. Simülasyon testlerinde başarı sağlayan kursiyerler uçuş eğitimine katılmaya hak kazanıyorlar. Toplamda 5 ay süren zorlu süreci başarıyla tamamlayan adaylar pilotluk sertifikasının sahibi oluyor.

“TEORİK EĞİTİM SONUNDA KURSİYERLERİ BİR SINAVA TABİ TUTUYORUZ”

Elif Ergin, “Harita mühendisiyim aynı zamanda matematik eğitimi aldım. Coğrafi Bilgi Teknolojilerinde yüksek lisansımı yaptım. Bir süre yurt dışında çalıştım. Daha sonra buraya gelerek Baykar ailesine katıldım. Öncelikle Bayraktar TB2’de yer aldım. Burada teorik simülasyon ve uçuş eğitimlerini tamamladım. AKINCI faaliyetleri başladığında AKINCI ekibine dahil oldum. Şimdi de KIZILELMA’nın faaliyetlerini gerçekleştirmekteyiz. Bayraktar TB2, AKINCI ve KIZILELMA’yı uçuruyorum. Teorik eğitim aşamamız bulunmaktadır. Teorik eğitim sonunda kursiyerleri bir sınava tabi tutuyoruz. Bu sınavdan başarıyla geçenler simülasyon aşamasına geçmeye hak kazanıyorlar. Simülasyon eğitimlerini tamamladıktan sonra uçuş aşamasına geçiyoruz. En az 30 sorti olacak şekilde uçuş faaliyetlerimizi gerçekleştiriyoruz. Sortilerden her biri birer sınav niteliğindedir. Kursiyerlerimiz her bir görevi başarıyla gerçekleştirdikten sonra da mezun oluyorlar” ifadelerini kullandı.

“KIZILELMA YARININ OYUN KURUCUSU OLDUĞU SÖYLEYE BİLİRİZ”

5 yıldır İHA pilotluğu yaptığını belirten Ergin, “Ben yaklaşık 5 yıldır görev yapıyorum. Bugün AKINCI’ya baktığımız zaman operasyonel irtifası taşıdığı mühimmat kapasitesi hava da kalma süresi ve diğer pek çok teknik özelliği ile birlikte aslında vatan semalarımızda yorulmaz bir gözcü ve stratejik bir güç. KIZILELMA yarının oyun kurucusu olduğu söyleye biliriz. Ülkemin menfaati için böyle bir sitemde yer almak benim için büyük bir gurur ve mutluluk. Özellikle genç kadın kardeşlerimiz hayallerini ufkun ötesine taşımaktan vazgeçmesinler. Bu anlamda İstikbal Göklerdedir diye yolumuzu aydınlatan Ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün manevi kızı Sabiha Gökçen’in de izinde ilerlemeye devam etsinler” dedi. >>>İHA

Gökyüzü serüvenine Bayraktar TB2 ile başlayan Ergin; “Bayraktar TB2, AKINCI ve KIZILELMA’yı uçuruyorum. KIZILELMA’nın yarının oyun kurucusu olduğunu söyleyebiliriz. Ülkemin menfaati için böyle bir sistemde yer almak benim için büyük bir gurur ve mutluluk. Özellikle genç kadın kardeşlerimiz, hayallerini ufkun ötesine taşımaktan vazgeçmesinler” dedi. Baykar tarafından yerli ve millî imkânlarla geliştirilen, Türkiye’nin ilk insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA, kabiliyetlerine her geçen gün bir yenisini ekliyor. KIZILELMA’nın uçuş testleri, Baykar Uçuş Eğitim ve Test Merkezi’nde aralıksız sürüyor. Gençlerin ve çocukların hayallerini ufkun ötesine taşıyan KIZILELMA’nın kadın pilotu Elif Ergin ise başarılarıyla herkese örnek teşkil ediyor. İnsansız hava aracı kariyerine Bayraktar TB2 ile adım atan Ergin; AKINCI TİHA’nın ardından bugün Bayraktar KIZILELMA’nın pilot ekip liderliğini yürütüyor. Aynı zamanda Baykar bünyesinde İHA pilot eğitmeni olarak görev yapan Ergin; AKINCI TİHA ve KIZILELMA projelerinde pilotluk eğitimleri veriyor. Eğitim süreci, sistemlerin detaylandırıldığı kapsamlı bir teorik sınavla başlıyor. Pilot adayları daha sonra simülasyon üzerindeki uygulamalı eğitime dahil ediliyor. Simülasyon testlerinde başarı sağlayan kursiyerler uçuş eğitimine katılmaya hak kazanıyorlar. Toplamda 5 ay süren zorlu süreci başarıyla tamamlayan adaylar pilotluk sertifikasının sahibi oluyor.

“TEORİK EĞİTİM SONUNDA KURSİYERLERİ BİR SINAVA TABİ TUTUYORUZ”

Elif Ergin, “Harita mühendisiyim aynı zamanda matematik eğitimi aldım. Coğrafi Bilgi Teknolojilerinde yüksek lisansımı yaptım. Bir süre yurt dışında çalıştım. Daha sonra buraya gelerek Baykar ailesine katıldım. Öncelikle Bayraktar TB2’de yer aldım. Burada teorik simülasyon ve uçuş eğitimlerini tamamladım. AKINCI faaliyetleri başladığında AKINCI ekibine dahil oldum. Şimdi de KIZILELMA’nın faaliyetlerini gerçekleştirmekteyiz. Bayraktar TB2, AKINCI ve KIZILELMA’yı uçuruyorum. Teorik eğitim aşamamız bulunmaktadır. Teorik eğitim sonunda kursiyerleri bir sınava tabi tutuyoruz. Bu sınavdan başarıyla geçenler simülasyon aşamasına geçmeye hak kazanıyorlar. Simülasyon eğitimlerini tamamladıktan sonra uçuş aşamasına geçiyoruz. En az 30 sorti olacak şekilde uçuş faaliyetlerimizi gerçekleştiriyoruz. Sortilerden her biri birer sınav niteliğindedir. Kursiyerlerimiz her bir görevi başarıyla gerçekleştirdikten sonra da mezun oluyorlar” ifadelerini kullandı.

“KIZILELMA YARININ OYUN KURUCUSU OLDUĞU SÖYLEYE BİLİRİZ”

5 yıldır İHA pilotluğu yaptığını belirten Ergin, “Ben yaklaşık 5 yıldır görev yapıyorum. Bugün AKINCI’ya baktığımız zaman operasyonel irtifası taşıdığı mühimmat kapasitesi hava da kalma süresi ve diğer pek çok teknik özelliği ile birlikte aslında vatan semalarımızda yorulmaz bir gözcü ve stratejik bir güç. KIZILELMA yarının oyun kurucusu olduğu söyleye biliriz. Ülkemin menfaati için böyle bir sitemde yer almak benim için büyük bir gurur ve mutluluk. Özellikle genç kadın kardeşlerimiz hayallerini ufkun ötesine taşımaktan vazgeçmesinler. Bu anlamda İstikbal Göklerdedir diye yolumuzu aydınlatan Ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün manevi kızı Sabiha Gökçen’in de izinde ilerlemeye devam etsinler” dedi. >>>İHA

Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından 1925 yılında Türkiye’de havacılığı sevdirme misyonuyla kurulan ve Türkiye’nin ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen gibi isimleri yetiştiren THK, genç nesillere havacılık tutkusunu aşılamak amacıyla çalışmalarına devam ediyor. THK, farklı mesleklerden gelen ancak ortak tutkuları uçmak olan kadınlara verdiği eğitimlerle bu kişilerin havacılık dünyasına kazandırılması konusunda da önemli bir rol üstleniyor.

“BU MESLEĞİN ÖNÜ AÇIK”THK Uçuş Akademisinde görevli uçuş öğretmeni Koray Turgut, eğitim süreci ve pilotluk mesleğinin geleceği hakkında değerlendirmelerde bulundu. Akademinin simülatör bölümünün, “uçuş eğitiminin en önemli safhası” olduğunu belirten Turgut, “Burada 35 saati simülatörden, 15 saati gerçek uçuşta olmak üzere eğitimler veriyoruz. Ayrıca havada tatbik edemediğimiz her şeyi tatbik ederek, öğrencilerimizi acil durumlara hazırlıyoruz.” dedi. Eğitimleri İngilizce ve Türkçe olarak verdiklerini dile getiren Turgut, uçuş eğitimlerinin ortalama 1,5-2 yıl sürdüğünü söyledi. Mezun öğrencilerin ticari pilot lisansı aldıklarını anlatan Turgut, “Ticari pilot lisansı alan öğrencilerimiz hava yolu şirketlerine iş başvurusunda bulunabiliyor, business jetlerde uçabiliyor ya da uçuş öğretmenliği eğitimi alıp uçuş okullarında uçuş öğretmeni olarak görev yapabiliyor.” diye konuştu. Turgut, eğitimlerin entegre ve modüler olmak üzere ikiye ayrıldığının altını çizerek, 18-24 ay süren modüler eğitimi halihazırda bir işte çalışan ancak havacılığa gönül vermiş kişilerin tercih ettiğini belirtti.

THK Üniversitesi öğrencilerinin yer aldığı pilotaj bölümüne de değinen Turgut, şunları kaydetti: “Burada öğrencilerin uçuş eğitimleri 4 yıl sürüyor. Bunun bir kısmı yer dersi, teorik dersler, diğer kısmında da uçuş eğitimlerini tamamlıyorlar. Özellikle pandemiden sonra havacılık ciddi anlamda gelişmeye devam ediyor. Bu mesleğin önü açık. Uzun vadede bütün hava yolu şirketleri hem destinasyonlar hem yeni yeni uçaklar satın alıyor. Dolayısıyla havacılık meraklıları, havacılığa gönül vermiş herkesi THK yerleşkesine bekliyoruz. Pilotaj eğitimine başvurmak için öğrencilerimizin iki yolları var. Biri üniversite sınavına girip üniversitenin pilotaj eğitimini kazanmaları, burslu ya da burssuz fark etmez. Diğeri de burada 1,5 ila 2 yıl süren uçuş eğitimlerine katılmak. Üniversite çağını geçmiş, üniversite sınavına girmeseler de herhangi bir hobi amaçlı olabilir, daha sonrasında ticari amaçlı olabilir pilotaj eğitimine başlayabilirler. Burası Atatürk’ün kurumu, milletin kurumu. Herkesi burada ağırlamaktan büyük memnuniyet duyarız.”

“BU MESLEĞİ YAPMAK İNSANA EKSTRA BİR GURUR VERİYOR”

THK Üniversitesi Pilotaj Bölümü 3. sınıf öğrencisi Nesrin Kutluata da pilotluğun kendisi için çocukluk hayali olduğunu dile getirerek, bu süreçte en büyük destekçilerinin anne ve babası olduğunu söyledi. Okuldaki eğitmenlerinin çok tecrübeli olduklarını vurgulayan Kutluata, “Teorik ve pratik eğitimin dengeli bir şekilde verilmesi bizi uçuşlara çok donanımlı hazırlıyor. Pilotluğu düşünenlere söyleyebileceğim, cesaretli olsunlar ve hayallerinin peşinden koşsunlar.” dedi. Aynı bölüm öğrencilerinden Reyyan Çiftçioğlu da pilot olmaya bir arkadaşının etkisiyle karar verdiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı: “Üniversite sınavına hazırlanırken bir arkadaşım pilot olmak istediğini söylemişti. O an ‘Ben de yapabilirim’ dedim ve bu yolculuk böyle başladı. Babam benden bile daha heyecanlı ve beni sürekli motive ediyor. Pilotluk çok zorlu bir süreç, çok çalışmak ve asla pes etmemek gerekiyor. Zaman zaman ‘yapamayacağım’ hissi gelse de sonunda başarılıyor. Bu mesleği yapmak insana ekstra bir gurur veriyor. Mezun olduktan sonra hedefim iyi bir hava yolu şirketinde uçmak.”

“BABAMIN MESLEK AŞKI BENİ PİLOT OLMAYA İTTİ”

THK Uçuş Akademisi öğrencilerinden Birce Güngör de eğitimini tamamlamasına az bir süre kaldığına işaret ederek, aslında mimar olduğunu fakat mezun olduktan sonra pilotluğa adım atmaya karar verdiğini anlattı. THK’nin sunduğu avantajlara, deneyimli öğretmenlere ve teknik ekibin kalitesine dikkati çeken Güngör, “Bu nedenle THK’yi tercih ettim. Hep istediğim bir şeydi pilot olmak. Babam beni pilot olmaya teşvik etti, kendisi de mesleğini çok severek yapan bir pilot. Ondan gördüğüm bu sevgi ve meslek aşkı beni pilot olmaya itti. Hava yolu firmalarında gelebileceğim en yüksek noktaya kadar ulaşmayı amaçlıyorum. Arkadaşlarıma tavsiyem, pilotluğu istiyorlarsa kesinlikle korkmadan büyük bir hevesle yapmaları. Çünkü uçarkenki özgürlük hissi gerçekten çok güzel.” dedi. Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümünden mezun olduktan sonra pilotaj eğitimine başlayan Gamze Ceylan da 18 aylık bir eğitim aldığını, çocukluk yıllarından beri pilotluğu güçlü bir kadın mesleği olarak gördüğünü söyledi. Ceylan, “Üniversite bittikten sonra biraz daha eğitim sürecini araştırdım ve THK’nin benim için daha avantajlı olduğunu gördüm. Şu an ‘İyi ki o adımı atmışım’ diyorum. İyi ki başlamışım ve iyi ki bu havada bu duyguyu tatmışım.” ifadelerini kullandı. Babasının kendisine çok destek olduğunu anlatan Ceylan, “Hacettepe İstatistik Bölümünü bitirdikten sonra iş arayışındayken kendisi benim yerime uçuş okullarını araştırmış. Sonra ‘Gamze bak böyle böyle seçeneklerin var, hangisini istersen’ diye yöneltince benim aklımda zaten daha da kesinleşti. Hedefim bir hava yolunda geniş gövdeli uçak uçurmak. Arkadaşlarıma tavsiyem cesur olmaları ve istedikleri mesleğe dair ilk adımı atmaları.” değerlendirmesinde bulundu. >>>AA

Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından 1925 yılında Türkiye’de havacılığı sevdirme misyonuyla kurulan ve Türkiye’nin ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen gibi isimleri yetiştiren THK, genç nesillere havacılık tutkusunu aşılamak amacıyla çalışmalarına devam ediyor. THK, farklı mesleklerden gelen ancak ortak tutkuları uçmak olan kadınlara verdiği eğitimlerle bu kişilerin havacılık dünyasına kazandırılması konusunda da önemli bir rol üstleniyor.

“BU MESLEĞİN ÖNÜ AÇIK”THK Uçuş Akademisinde görevli uçuş öğretmeni Koray Turgut, eğitim süreci ve pilotluk mesleğinin geleceği hakkında değerlendirmelerde bulundu. Akademinin simülatör bölümünün, “uçuş eğitiminin en önemli safhası” olduğunu belirten Turgut, “Burada 35 saati simülatörden, 15 saati gerçek uçuşta olmak üzere eğitimler veriyoruz. Ayrıca havada tatbik edemediğimiz her şeyi tatbik ederek, öğrencilerimizi acil durumlara hazırlıyoruz.” dedi. Eğitimleri İngilizce ve Türkçe olarak verdiklerini dile getiren Turgut, uçuş eğitimlerinin ortalama 1,5-2 yıl sürdüğünü söyledi. Mezun öğrencilerin ticari pilot lisansı aldıklarını anlatan Turgut, “Ticari pilot lisansı alan öğrencilerimiz hava yolu şirketlerine iş başvurusunda bulunabiliyor, business jetlerde uçabiliyor ya da uçuş öğretmenliği eğitimi alıp uçuş okullarında uçuş öğretmeni olarak görev yapabiliyor.” diye konuştu. Turgut, eğitimlerin entegre ve modüler olmak üzere ikiye ayrıldığının altını çizerek, 18-24 ay süren modüler eğitimi halihazırda bir işte çalışan ancak havacılığa gönül vermiş kişilerin tercih ettiğini belirtti.

THK Üniversitesi öğrencilerinin yer aldığı pilotaj bölümüne de değinen Turgut, şunları kaydetti: “Burada öğrencilerin uçuş eğitimleri 4 yıl sürüyor. Bunun bir kısmı yer dersi, teorik dersler, diğer kısmında da uçuş eğitimlerini tamamlıyorlar. Özellikle pandemiden sonra havacılık ciddi anlamda gelişmeye devam ediyor. Bu mesleğin önü açık. Uzun vadede bütün hava yolu şirketleri hem destinasyonlar hem yeni yeni uçaklar satın alıyor. Dolayısıyla havacılık meraklıları, havacılığa gönül vermiş herkesi THK yerleşkesine bekliyoruz. Pilotaj eğitimine başvurmak için öğrencilerimizin iki yolları var. Biri üniversite sınavına girip üniversitenin pilotaj eğitimini kazanmaları, burslu ya da burssuz fark etmez. Diğeri de burada 1,5 ila 2 yıl süren uçuş eğitimlerine katılmak. Üniversite çağını geçmiş, üniversite sınavına girmeseler de herhangi bir hobi amaçlı olabilir, daha sonrasında ticari amaçlı olabilir pilotaj eğitimine başlayabilirler. Burası Atatürk’ün kurumu, milletin kurumu. Herkesi burada ağırlamaktan büyük memnuniyet duyarız.”

“BU MESLEĞİ YAPMAK İNSANA EKSTRA BİR GURUR VERİYOR”

THK Üniversitesi Pilotaj Bölümü 3. sınıf öğrencisi Nesrin Kutluata da pilotluğun kendisi için çocukluk hayali olduğunu dile getirerek, bu süreçte en büyük destekçilerinin anne ve babası olduğunu söyledi. Okuldaki eğitmenlerinin çok tecrübeli olduklarını vurgulayan Kutluata, “Teorik ve pratik eğitimin dengeli bir şekilde verilmesi bizi uçuşlara çok donanımlı hazırlıyor. Pilotluğu düşünenlere söyleyebileceğim, cesaretli olsunlar ve hayallerinin peşinden koşsunlar.” dedi. Aynı bölüm öğrencilerinden Reyyan Çiftçioğlu da pilot olmaya bir arkadaşının etkisiyle karar verdiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı: “Üniversite sınavına hazırlanırken bir arkadaşım pilot olmak istediğini söylemişti. O an ‘Ben de yapabilirim’ dedim ve bu yolculuk böyle başladı. Babam benden bile daha heyecanlı ve beni sürekli motive ediyor. Pilotluk çok zorlu bir süreç, çok çalışmak ve asla pes etmemek gerekiyor. Zaman zaman ‘yapamayacağım’ hissi gelse de sonunda başarılıyor. Bu mesleği yapmak insana ekstra bir gurur veriyor. Mezun olduktan sonra hedefim iyi bir hava yolu şirketinde uçmak.”

“BABAMIN MESLEK AŞKI BENİ PİLOT OLMAYA İTTİ”

THK Uçuş Akademisi öğrencilerinden Birce Güngör de eğitimini tamamlamasına az bir süre kaldığına işaret ederek, aslında mimar olduğunu fakat mezun olduktan sonra pilotluğa adım atmaya karar verdiğini anlattı. THK’nin sunduğu avantajlara, deneyimli öğretmenlere ve teknik ekibin kalitesine dikkati çeken Güngör, “Bu nedenle THK’yi tercih ettim. Hep istediğim bir şeydi pilot olmak. Babam beni pilot olmaya teşvik etti, kendisi de mesleğini çok severek yapan bir pilot. Ondan gördüğüm bu sevgi ve meslek aşkı beni pilot olmaya itti. Hava yolu firmalarında gelebileceğim en yüksek noktaya kadar ulaşmayı amaçlıyorum. Arkadaşlarıma tavsiyem, pilotluğu istiyorlarsa kesinlikle korkmadan büyük bir hevesle yapmaları. Çünkü uçarkenki özgürlük hissi gerçekten çok güzel.” dedi. Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümünden mezun olduktan sonra pilotaj eğitimine başlayan Gamze Ceylan da 18 aylık bir eğitim aldığını, çocukluk yıllarından beri pilotluğu güçlü bir kadın mesleği olarak gördüğünü söyledi. Ceylan, “Üniversite bittikten sonra biraz daha eğitim sürecini araştırdım ve THK’nin benim için daha avantajlı olduğunu gördüm. Şu an ‘İyi ki o adımı atmışım’ diyorum. İyi ki başlamışım ve iyi ki bu havada bu duyguyu tatmışım.” ifadelerini kullandı. Babasının kendisine çok destek olduğunu anlatan Ceylan, “Hacettepe İstatistik Bölümünü bitirdikten sonra iş arayışındayken kendisi benim yerime uçuş okullarını araştırmış. Sonra ‘Gamze bak böyle böyle seçeneklerin var, hangisini istersen’ diye yöneltince benim aklımda zaten daha da kesinleşti. Hedefim bir hava yolunda geniş gövdeli uçak uçurmak. Arkadaşlarıma tavsiyem cesur olmaları ve istedikleri mesleğe dair ilk adımı atmaları.” değerlendirmesinde bulundu. >>>AA