Dünyadaki karasal alanların yaklaşık üçte birini ormanlar kaplıyor. Binlerce hayvan ve bitki türünü barındıran ormanlar, yerkürenin oksijen deposu… Ortalama bir ağaç yılda 25 kilogram kadar karbondioksiti emiyor, aynı miktarda da oksijen üretiyor. Sadece oksijen ihtiyacı için değil, insanların gıda, barınak, enerji, ilaç ve ekonomik kazançları için ormanlar son derece önemli. Ayrıca küresel ısınmaya karşı ormanlar kalkan görevi görüyor.

Ancak yaşam için bu kadar önem taşıyan ormanlar her yıl göz göre göre yanıyor. Son günlerde meydana gelen orman yangınları ile adeta “cehennemi” yaşadık. İzmir, Manisa, Hatay, Bilecik, Balıkesir, Bursa, Antalya başta olmak üzere birçok şehirde ormanlarımız küle döndü.

Hava sıcaklığının 40 derecenin üzerine çıkmasıyla orman altı bitki örtüsü kurudu, en ufak kıvılcım yangına neden oldu. Rüzgarın etkisiyle büyüyen yangınlar ormanları yok etti. Türkiye’de Haziran ayında 612’si orman, 951’i zirai alan olmak üzere bin 563 yangın çıktı.

Orman yangınlarının en büyük nedeni ise insan faktörü. Kasıtlı olanları saymazsak, dikkatsizlik ve tedbirsizlik nedeniyle çıkan yangınlar önlenebilir. İnsan kaynaklı orman yangınlarının nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:

– Ekilebilir alanları, tarım arazilerini genişletmek için kasıtlı olarak ağaçları yakmak.

– Orman yakınındaki tarlalarda güvenlik tedbiri almadan ot, çöp veya anız yakmak.

– Tam sönmemiş izmarit veya kibritleri, güneşle teması halinde yanıcı hale gelen cam ve cam kırıklarını ormana atmak.

– İzin verilse bile ağaçların sık olduğu dar alanlarda, rüzgârlı havalarda ateş yakmak. Yeterli güvenlik önlemi almamak, ateşin tam olarak söndüğünden emin olmadan bölgeyi terk etmek.

– Kundaklama, kasıt.

Yangın riski yüksek

Uzun süren kuraklık ve yüksek sıcaklık yangın riskini artırıyor. Uzmanlar, Haziran’da devam eden yağış eksikliğinin Temmuz ayında da sürmesini bekliyor. Bitki örtüsünün daha da kuruyacak olması nedeniyle ormanlar yine tehdit altında.

Özellikle yoğun ormanların bulunduğu, sıcaklığın da yüksek seyrettiği şehirlerde halkın tetikte olması gerekiyor. En büyük nedeni “insan” olan orman yangınlarını önlemek de yine insanlara düşüyor.

Vatandaşların yapması gerekenler

Orman yangını ile karşılaşılması durumunda yapılması gerekenleri bir daha hatırlayalım:

– Hemen Acil Çağrı Hattı 112 aranarak ihbarda bulunulmalı.

– Yangın henüz başlangıç aşamasındaysa söndürmek için ilk müdahale yapılmalı. Alevler büyüdüyse kesinlikle doğrudan yangına müdahale edilmemeli.

– Yangın sırasında araçlarla yangının çıktığı bölgeye kesinlikle gidilmemeli. Yangın söndürme araçlarının sahaya gidişi zorlaştırılmamalı.

– Yangının yerleşim yerine yakın alanlarda olması durumunda, ormana sınır konumdaki bahçe ve konutlar, olanaklar dahilinde ıslatılmalı.

– Tahliye durumunda yetkililerin tahliye komutlarına uyulmalı.

Yeşil alanların arttığı bir dünya üzerinde yaşamak hepimizin hakkı. Orman yangınları bir memleket sorunu… Bunun çözümü için hem merkezi ve yerel yönetimlere hem de hepimize görevler düşüyor.

Sadece kırsal kesim değil, büyük kentler de kene tehlikesi ile karşı karşıya. İstanbul’da binlerce kişinin kene ısırması nedeniyle hastanelere başvurması, özellikle İç Anadolu’da KKKA nedeniyle peş peşe can kayıpları yaşanması, endişeleri artırdı. Sağlık Bakanlığı, önceki yıllara kıyasla kene yoğunluğunun belirgin bir şekilde yükselmediğini açıkladı.

Türkiye’de 2002-2024 arasında KKKA hastalığı nedeniyle 17 bin 132 vaka görüldü. Hastalardan 819’u hayatını kaybetti. 2024 yılı yaz aylarında 300’e yakın KKKA vakası bildirildi.

Türkiye’de 56 tür var

Dünya genelinde 900 civarında kene türü var. Türkiye’de 56 tür kene bulunuyor ama neyse ki tüm türler KKKA’ya neden olmuyor. Hastalık Doğu ve Orta Karadeniz’in güneyi, İç Anadolu’nun kuzeyi ve Doğu Anadolu’nun kuzeyinde yoğunlaşıyor.

Virüsü taşıyan kenelere büyük ve küçük baş hayvanların olduğu bölgelerde, uzun otlak, çayırlık alanlarda, ormanlık alanlarda daha fazla rastlanıyor.

Kenelerin ezilmesi hastalık riskini artırıyor

KKKA hastalığına yol açan virüs, özellikle Hyalomma cinsine ait kenelerin ısırması ile insana bulaşıyor. Bu tür kenelerin ezilmesi, hastalık riskini oldukça yükseltiyor. KKKA virüsünü taşıyan hastaların kan veya vücut sıvısı ile temas da hastalığın yayılmasına sebep oluyor.

Hastalık yüksek ateş, halsizlik, kas ağrıları, baş ağrısı, mide bulantısı, kusma ve deride döküntü veya kanamalar ile kendini gösteriyor. Hastalığın ölümle sonuçlanma ihtimali ise yüzde 30.

Bu belirtiler, kene temasından sonraki ilk 1 hafta içinde ortaya çıkabiliyor ve erken müdahale hayat kurtarıyor.

Nasıl korunabiliriz?

Kene ısırığından korunmak için uzmanlar bazı uyarılarda bulunuyor. Kene kovucu kullanımı, uzun kollu giysiler, çorapların pantolonun üzerine çekilmesi, piknik veya tarla dönüşünde vücut kontrolü, kenelerin vücuttan sağlık profesyonelleri aracılığıyla uzaklaştırılması hayati önem taşıyor.

Hayvancılıkla uğraşanlar için de dikkat etmesi gereken bazı kurallar var. Uzmanlar, kene ısırığını önlemek için hayvanların ilaçlanmasını ve barınakların düzenli temizlenmesini öneriyor.

Kene ısırığı sonrası genellikle “bir şey olmaz” diye düşünülerek hastaneye gidilmiyor. Çok kısa sürede iç organları etkileyen ve kanamalara yol açan bu hastalıktan korunmak için uzmanlara kulak vermeli…

En ilginç özel günlerden biri olan “Dünya Boş Boş Gezme Günü”, her yıl 19 Haziran tarihinde kutlanıyor. Bu özel gün, modern yaşamın hızlı temposunda ufak da olsa bir mola vermeyi amaçlıyor. İnsanlara çevrelerini rahatça keşfetmeleri, çevrelerindeki güzellikleri fark etmeleri ve anın keyfini sürmeleri için ilham veriyor. Dünya Boş Boş Gezme Günü, insanları rahatlamaya, zihinlerini dinlendirmeye ve sadece anın tadını çıkarmaya yönlendiriyor.

Araştırmalar, dünya nüfusunun yarıya yakınının kronik stresle mücadele ettiğini gösteriyor. Üretim odaklı sistem insanları sürekli “meşgul” olmaya iterken insanların biraz dinlenmek için boş zaman yaratması, kendilerini suçlu hissetmelerine yol açıyor. Bu sembolik gün, insanlara bu fırsatı veriyor. Ancak “boş gezmek”, zamanı anlamsızca harcamak anlamına gelmemeli. Günün, zihni ve bedeni dinlendirecek şekilde “bilinçli bir sakinlik” olarak algılanması daha doğru olur. Çünkü zihni boşaltmak, yaratıcılığı ve problem çözme becerisini güçlendirir.  Farkındalık, anı yaşamak, çevreyi ve duyguları gözlemlemek psikolojik dayanıklılığı artırır.

Hayata değer katacak aktiviteler

Peki boş zamanlarımızı nasıl daha kaliteli hale getirebiliriz? Bu günün ruhuna uygun aktivitelerle yaşamı yeniden anlamlandırmanın yollarına bir göz atalım.

Doğada “mindfulness” yürüyüşü: Mindfulness yani bilinçli farkındalık, şimdiki an içerisinde gerçekleşenlere dikkat etmeyi içerir. Bir parkta veya ormanda yürüyüş yaparken beş duyunun da aktif tutulması, kuş seslerinin ve ormanın dinlenmesi, ayakların toprakla buluşması insanı mutlu eder. Araştırmalar, doğada geçirilen 20 dakikanın stres seviyesini azalttığını gösteriyor.

Hobi atölyeleri: Seramik boyama, ahşap oymacılığı, belediyelerin ücretsiz düzenlediği yemek, fotoğraf, dikiş gibi birçok farklı kurs yeni beceriler edinmemizi sağlayabilir.

Kitap okumak: Kaliteli vakit geçirmenin en güzel yollarından biri de kitap okumak. Kişinin sevdiği türe göre, roman, kısa hikaye ya da şiir, bizi sonsuz yolculuklara çıkarabilir.

Teknoloji detoksu: Hayatımızın artık ayrılmaz bir parçası olan sosyal medyaya, bugün biraz ara verilebilir. Bunun yerine eski bir arkadaşla görüşme, sanatsal bir faaliyete ya da spora zaman ayrılabilir.

Gönüllülük projeleri: Bu özel günde hayvan barınaklarında mama dağıtımı, çevre temizliği kampanyaları, huzurevi ziyaretleri yapılabilir. Yardım etmek, oksitosin hormonunu artırarak mutluluk hissini güçlendirir.

“Yalnız” sinema keyfi: Güzel bir film izlemek de insanı dinlendiren ve mutlu eden bir aktivite olabilir. Farklı kültürleri anlatan filmlerle zihinsel bir yolculuğa çıkılabilir.

Yaşam tarzı değişikliğine davet

19 Haziran Dünya Boş Boş Gezme Günü, aslında gündelik hayatın telaşı içinde durup biraz soluklanmak anlamına geldiğinden, bize yaşam tarzımızı değiştirmek için de fırsat sunuyor. İçsel zenginliğimizin farkına varmak, kendi hikayelerimizi yazmak için biraz “boş”luğa ihtiyacımız var. Rutinin dışına çıkarak değerli anlar yaşamanız dileğiyle…

Türkiye’de yüzlerce yükseköğretim programı var, ancak pek çoğu için iş bulma ihtimali o kadar da parlak değil. İstenmeyen herhangi bir bölüme girmek yerine, belki de farklı seçenekleri düşünmek gerekir. Örneğin lisede mesleki ve teknik eğitim alarak direkt iş hayatına atılmak, birçok üniversite mezunundan fazla maaşla işe başlamak, gençler için cazip bir tercih olabilir.

Ara elaman ihtiyacı

Türkiye’de mesleki ve teknik eğitim, genç iş gücünün nitelik kazanması ve sanayinin ara eleman ihtiyacının karşılanması açısından kritik bir rol oynuyor.

Millî Eğitim Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye genelinde 3 bin 800’ün üzerinde Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi bulunuyor. Bu okullarda eğitim gören öğrenci sayısı ise yaklaşık 1,8 milyon. Bu rakam, ortaöğretimdeki öğrencilerin yüzde 40’ına tekabül ediyor. Mesleki eğitimin, Türkiye eğitim sistemi içindeki ağırlığı da böylece ortaya çıkıyor.

Mesleki liseler, başta imalat sanayi, bilişim, sağlık, turizm ve tarım olmak üzere 50’ye yakın alanda eğitim veriyor. Son yıllarda özellikle dijital dönüşüm, robotik ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda açılan yeni programlar da hayli ilgi görüyor.

Üniversite sınavına katılım ve başarı oranları

Mesleki ve teknik lise öğrencilerinin üniversiteye geçiş oranları, genel liselere kıyasla daha düşük. 2024 verilerine göre, meslek lisesi öğrencilerinin yaklaşık yüzde 25’i YKS’ye başvurdu. Bunların yüzde 15’i 4 yıllık lisans programlarına yerleşebildi. En yüksek yerleşme oranları, sağlık, mühendislik ve eğitim alanlarında oldu.

Bu düşük oranların temel nedenleri arasında, meslek lisesi öğrencilerinin büyük bir kısmının mezuniyet sonrası doğrudan bir işe girmesi, bazı programlarda akademik derslerin yetersizliği ve sınava hazırlık sürecinde destek mekanizmalarının sınırlı kalması sayılabilir.

Sanayici nitelikli eleman bekliyor

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, sanayi sektöründe ara eleman açığı her yıl 250-300 bin kişi düzeyinde seyrediyor. Özellikle otomasyon, CNC operatörlüğü, yazılım geliştirme ve enerji teknolojileri gibi alanlarda nitelikli tekniker ihtiyacı var.  Sanayici, fabrikalarda çalıştırmak için nitelikli eleman bulmakta zorlanıyor. Bu alandaki eleman açığı da “Bizim mühendise değil, nitelikli ara elemana ihtiyacımız var” sözleri ile dile getiriliyor.

Meslek liselerinden mezun olacak öğrencilerin yüksek maaş ve iyi çalışma koşulları ile doğrudan iş hayatına yönlendirilmesi, hem sanayicinin talebini karşılayacaktır hem de gençlerin iş gücüne katılımını hızlandıracaktır. Meslek lisesi mezunlarına yönelik istihdam garantili projeler, bu liselere olan ilgiyi artıracaktır. Tabii başarısız öğrencilerin meslek lisesine gönderildiğine ilişkin toplumsal algının değişimi de önemli. Başarılı meslek lisesi mezunlarının öne çıkarıldığı farkındalık kampanyaları ile ailelerin ve öğrencilerin tercihleri bu alana doğru kayabilir.

Sonuç olarak, mesleki eğitim, Türkiye’nin ekonomik kalkınması ve genç işsizliğin azaltılması için hayati bir araç olarak karşımıza çıkıyor. Bu potansiyelin gerçek anlamda karşılık bulması ise ancak eğitim politikalarının sektör dinamikleriyle uyum sağlaması ve toplumsal desteğin artırılmasıyla mümkün olacaktır.

Coğrafi konumu ve iklim çeşitliliği sayesinde Türkiye, zengin bir orman varlığına sahip. Ülkemizde yaklaşık 24,3 milyon hektarlık bir orman alan bulunuyor. Bu, Türkiye yüzölçümünün yüzde 30’una denk geliyor. Karaçam, sarıçam, göknar, meşe, kayın ve sedir gibi çeşitli ağaç türlerine ev sahipliği yapan ormanların, aynı zamanda biyolojik ekolojik çeşitlilikte önemli görevleri bulunuyor.

Ormanlar hayatın her alanında ihtiyaç duyulan ürünleri sağlıyor. Ekonomik açıdan ormanlar, kereste, mobilya, kağıt endüstrisi gibi sektörler için ham madde sağlıyor. Ormanlar, yaklaşık 6 bin çeşit kullanım yeri olan odun ve odun dışı orman ürünleri ham maddesi kaynağı olmakla birlikte biyolojik çeşitlilik, karbon depolanması, oksijen kaynağı olması, yer üstü ve yer altı sularının düzenlenmesi, iklim üzerindeki olumlu etkileri, erozyonu önlemesi gibi faydalarla dünyamızı daha yaşanabilir kılıyor.

Ormanların ekonomideki yeri

Türkiye’de ormanlar, ekonomik açıdan büyük bir öneme sahip. Orman ürünlerine bağlı olarak gelişen mobilya, kağıt ve kereste endüstrisi, ülke ekonomisine milyarlarca dolarlık destek sağlıyor. Ayrıca, ormanlar turizm sektörü için de önemli bir çekim merkezi. Yayla turizmi, trekking, kampçılık gibi aktiviteler, bölgesel ekonomileri geliştiriyor. Bu nedenle ormanların korunması hem ekolojik hem de ekonomik gereklilikler yüzünden vazgeçilmez olmalı.

İnsanların payı büyük

Orman yangınları, özellikle yaz aylarında ciddi bir tehdit oluşturuyor. Maalesef, her 10 orman yangınından 9’u insan kaynaklı. İhmal, dikkatsizlik ya da sabotaj en büyük yangın sebeplerinden…

Orman Genel Müdürlüğü, yangınlarla mücadelede modern teknolojilerden yararlanıyor. Helikopter, uçak ve dronlar orman yangınları ile mücadelede önemli rol oynuyor. Son yıllarda yangınla mücadelede kullanılan araç ve ekipman sayısı artırıldı, yangın gözetleme kuleleri ve erken uyarı sistemleri güçlendirildi. Her sene yaz ayları yaklaşırken yangın kulelerinin, yangın emniyet şerit ve yollarının bakımı yapılıyor. Bugün 184’ü akıllı olmak üzere 776 yangın gözetleme kulesi ve 14 insansız hava aracı ormanlarımızı 7 gün 24 saat gözetliyor. Bu sayede yangına ilk müdahale süresi 40 dakikadan 11 dakikaya kadar düşürüldü.

Ancak yangınlarla mücadelede en büyük görev vatandaşlarda… Yapılacak farkındalık çalışmalarıyla, küçük yaşta verilecek eğitimlerle ormanların korunması sağlanabilir.

Orman yangınları nasıl önlenir?

Peki, ormanlar nasıl korunur ve orman yangınları nasıl önlenir? Öncelikle, ormanlık alanlarda ateş yakmamak, sigara izmariti atmamak ve çöplerini doğaya bırakmamak gibi temel kurallara uymak gerekiyor. Ormanlarda, izin verilen piknik alanları dışında piknik yapılmaması, ormana sınır durumdaki tarım alanları başta olmak üzere, toprak bozulumuna da sebep olan anız yakımından vazgeçilmesi, enerji nakil hatlarında, hatlara zarar verecek ve yangına sebep olabilecek her türlü davranıştan kaçınılması ve yangın riski görülen durumlarda hemen Acil Çağrı Hattı 112’nin aranması da son derece önemli.

Orman varlığımız hem ekolojik hem de ekonomik açıdan büyük bir zenginliğimiz. Onu korumak, yangınların önüne geçmek, ormanların gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir adım olacaktır. Basit tedbirler ve gösterilecek dikkatle, insan kaynaklı orman yangınlarının önüne geçebiliriz.

Ekonomik büyüme ve sanayileşme arasında güçlü bir ilişki vardır. Ekonomik bağımsızlık ve kalıcı büyüme sanayi ile gerçekleşebilir. Bazı ekonomistler, mevcut sektörler arasında sanayiyi “büyümenin motoru” olarak kabul eder. Bir ülkenin kalkınmasında kritik öneme sahip olan sanayi ise teknoloji ve yenilikçi anlayışla gelişir.

Kalkınmanın temeli olan sanayileşme alanında Batı’nın gerisindeyiz. Teknolojik yatırımlarla desteklenen rekabetçi sanayileşme politikaları ile Türkiye’nin bu alanda atılım yapması amaçlanıyor. Bu kapsamda son yıllarda Endüstri 4.0, yapay zekâ, yeni nesil akıllı fabrikaların kurulumu gibi birçok yenilik Türkiye’de de hayata geçirilmeye başlandı. Üretim hızı ve verimlilikte artış sağlandı.

2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi

Geçtiğimiz günlerde Resmi Gazete’de yayımlanan “2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi”ne ilişkin genelge de sanayinin güçlendirilmesini hedefliyor.

Genelge, küresel sistemde yaşanan değişim ve dönüşümler dikkate alınarak hazırlandı. Amaç, sanayi üretiminde ve teknolojide bağımsızlığı temin etmek, ülkemizin yerli ve milli üretim kapasitesini geliştirmek…

Düzenleme, Türkiye’nin sanayi ve teknoloji ekosistemini daha yüksek katma değer üreten, inovasyon odaklı, dijital ve yeşil dönüşümünü tamamlamış bir yapı haline getirmeye odaklı.

Çalışma, kamu kesimi, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği içinde katılımcı bir şekilde yürütülen çalışmalar sonucu hazırlandı. Belirlenen amaçlara ulaşmak üzere 100 strateji ve 20 makro hedef belirlendi. Öncelikli program ve projeler tanımlandı.

2030 Sanayi ve Teknoloji Strateji Belgesi’nin sağlayacağı vizyon ile önümüzdeki yıllarda nükleer reaktörler, kuantum teknolojileri, yarı iletkenler, yapay zekâ gibi birçok alanda adımlar atılacak. Belge ile yüksek teknolojili ürün ihracatının, bugünkü değerinin üç katına çıkarılarak 30 milyar dolar düzeyine; orta-yüksek teknolojili ürün ihracatının ise iki katına çıkarılarak 180 milyar dolar düzeyine ulaştırılması hedefleniyor.

Deprem için risk analizi

Millî Teknoloji Hamlesi vizyonu doğrultusunda hazırlanan 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi Belgesi’nde, sanayi kuruluşlarının olası depremlere hazırlıklı olması konusuna da parantez açılıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, sanayi bölgelerinin risk analizinin yapılması ve uygun yer seçimlerinin gerçekleştirilmesi planlanıyor. Yeni sanayi bölgelerinin afetlere dayanıklı altyapı standartlarına uygun tasarlanması, mevcut bölgelerdeki yapısal dayanıklılığın artırılmasına yönelik güçlendirme çalışmalarının tamamlanması konularının öncelikle ele alınması öngörülüyor.

Ayrıca Bakanlık tarafından riskli bölgelerdeki sanayi tesislerinin, deprem riski düşük yerlere ve rezerv alanlara taşınması yönünde planlama yapılması da gündemde.

Sanayi bölgelerinin depreme hazırlıklı hale getirilmesi demek, kolon, kiriş ve çatıların çelik yapılardan oluşması anlamına geliyor… İçinde yüzlerce sanayi firmasını barındıran organize sanayi bölgelerinin, zemini sağlam bölgelerde kurulması da bu kapsamda değerlendiriliyor. Ayrıca sanayi kuruluşlarının olası depremler sonrası arama ve kurtarma çalışmalarına başlaması için ekip oluşturulması, teorik ve saha eğitimlerinin sağlanması da önemli.

Deprem, sel, fırtına gibi doğal afetlerin fiziksel ve ekonomik açıdan yıkıcı sonuçları olur, ancak alınacak önlemlerle felaketin etkileri azaltılabilir. Hazırlanan Strateji Belgesi ile bu yöndeki hazırlıkların somutlaştırılması bekleniyor. Ülke ekonomisinin belkemiği sanayi üretiminin, olası felaketlerde sekteye uğramaması için bir an önce harekete geçilmeli.

Türkiye’nin uydu serüveni 1994 yılında başladı. İlk olarak Türksat 1B uydusu uzaya gönderildi. Bu uyduyu 1996’da Türksat 1C ve 2001’de Türksat 2A takip etti.

Haberleşme uyduları 3A, 4A, 4B ve 5A uyduları, gözlem uyduları Göktürk-1, Göktürk-2 ve RASAT da uzaya fırlatıldı. Ardından 2021 yılında Türksat 5B uydusu SpaceX firmasının ABD-Florida’da bulunan Cape Canaveral’daki fırlatma merkezinden uzaya yollandı. Türkiye’nin metre altı çözünürlüğe sahip ilk yerli ve milli gözlem uydusu İMECE’nin uzay yolculuğu da 15 Nisan 2023’te başladı.

Uzun yıllarda oluşan mühendislik deneyimi ile Türkiye’nin en önemli projelerinden yerli haberleşme uydusu Türksat 6A geliştirildi.  Kullanılan alt sistemleri, uydu yer istasyonu ve yazılımları milli imkanlarla hazırlandı. Türkiye’nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı bir törenle geçtiğimiz günlerde hizmete alındı. Böylece Türkiye’nin sahip olduğu uyduların kapsama alanı 5 milyar kişiye ulaştı. Türksat’ın hizmet verdiği alan Hindistan, Tayland, Malezya ve Endonezya’yı kapsayacak şekilde genişledi. Aktif uydu sayısı 9’a yükselen Türkiye, haberleşme uydusu üretebilen 11 ülke arasına adını yazdırdı.

Türksat 6A hem Türkiye’nin uzaydaki varlığını güçlendirdi hem de kritik teknolojilerde dışa bağımlılığı azalttı.

Sıra Türksat 7A’ya geldi

Türksat 6A ile yakalanan ivme, Türksat 7A ile devam edecek. Türksat 7A projesi ile Türkiye, haberleşme uyduları filosunu güçlendirmeyi ve kapsama alanını genişletmeyi hedefliyor. Türksat 7A uydusunun yapımı için ihale hazırlıkları tamamlandı. Türksat AŞ de uydunun üretim sürecine yönelik hazırlıklara başladı. Bu süreçte hedef, yeri sanayi katkısını en üst düzeyde tutmak.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da bunun altını çizdi. Bu süreçte öncelikli amaçlarının, Türk firmalarının güçlü bir iş birliği oluşturması ve daha büyük bir sinerjiyle hareket etmesi olduğunu açıkladı. Bu projede yer alacak firmaların, dünyanın önde gelen uydu ve uzay şirketleriyle doğrudan rekabet edeceğini duyurdu.

Kapsama alanı genişleyecek

Türksat 7A projesi hayata geçtiğinde özellikle Afrika, Asya ve Avrupa’nın belirli bölgelerine yüksek hızlı ve güvenilir haberleşme hizmeti sunulacak. Bu, Türkiye’nin bölgesel ve küresel etkisini artırmasına katkı sunacak.

Uydu hem askeri hem de sivil haberleşme ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarlandığı için, özellikle kriz durumlarında kesintisiz haberleşme imkânı sağlayacak.

Türksat 7A projesi, Türkiye’nin uzay ve uydu teknolojilerindeki yerli üretim kapasitesini kanıtlayacak, bu alandaki bağımsızlığımızı pekiştirecek.

Uydu, ticari olarak da kullanılacak ve ülkeye önemli bir gelir kaynağı sağlayacak. İnternet ve televizyon yayıncılığı alanında hizmet verecek. Kapsama alanının genişleyeceği için ülkemizin ticari uydu hizmetlerinden elde ettiği gelir potansiyeli artacak. Ayrıca Türkiye, daha geniş bir coğrafyada dijital altyapı sağlayıcısı olarak tercih edilir bir ülke halini alacak.

Türksat 7A ile birlikte Türkiye, uzaydaki yeni gözüne kavuşacak. Türk mühendisliğinin ulaştığı bilgi birikimi sonucu fırlatılacak Türksat 7A uydusu, iletişimden savunmaya, ekonomiden diplomasiye kadar geniş bir alanda yeni başarıların kapısını açacak.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) açılışının 105’inci yılı ile 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı tüm yurtta coşkuyla kutlanıyor. Cumhuriyet, milli egemenlik ve milli bağımsızlık gibi kavramlar ile milli dayanışma duygusu bu özel günde daha da anlam kazanıyor.

23 Nisan 1920 tarihi, Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin oluştuğu en önemli günlerden biri oldu…  O gün Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açıldı, milli irade hayat buldu, ulusal egemenliğin tohumları atıldı… Mustafa Kemal Atatürk’ün yaktığı bağımsızlık ateşi giderek büyüdü, milli mücadele güçlendi ve demokratik bir devlet için ilk adımlar atıldı. TBMM’nin açılışı ile Türk milleti kendi kaderine yön verdi.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, yalnızca ulusal egemenliğin simgesi değil, çocuklara armağan edilen bir bayram oldu. Dünya üzerinde çocuklara adanmış ilk ve tek bayram olarak tarihe geçti. Atatürk’ün bugünü çocuklara armağan etmesi, gelecek nesillere verdiği önemi ve çocukların ülkenin geleceği için taşıdığı öneme dair inancının göstergesi oldu.

İlk adıyla “Hâkimiyet-i Milliye Bayramı”, yeni Türk devletinin ilk bayramı olarak 23 Nisan 1921 yılında kabul edildi. 1925 yılından itibaren 23 Nisan’a “Hâkimiyet-i Milliye Bayramı” yanında “Çocuk Günü” ve “Çocuk Bayramı” da denmeye başlandı. İlk kapsamlı Çocuk Bayramı kutlamaları, 23 Nisan 1927 yılında gerçekleştirildi. “Çocuk Bayramı”, Mustafa Kemal Atatürk’ün de desteği ile 1929 yılında “Çocuk Haftası” adıyla yedi güne çıkarıldı. Böylece 23 Nisan kutlamaları daha çok, çocukların sorunlarının gündeme getirildiği ve tüm Türkiye’nin coşkuyla kutladığı bir bayram haline dönüştürüldü. 1933 yılında Atatürk, 23 Nisan’da bir gelenek başlattı, ilk kez çocukları makamında kabul etti. Aynı yıl, Milli Eğitim Bakanı Reşid Galip Bey’in kaleme aldığı “Türk’üm-Doğruyum” andı da çocuklar tarafından 23 Nisan etkinlikleri sırasında stadyumlarda okundu. 23 Nisan, 1979 yılından bu yana ise uluslararası çapta kutlanmaya başlandı. 1979 yılı UNICEF tarafından Uluslararası Çocuk Yılı ilan edildi. TRT, bu özel yıla özel bir etkinlikle katkı sundu. Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği’ni hayata geçirdi ve bayramın uluslararası bir boyuta taşınmasını sağladı.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı sadece Türkiye’de değil, dünyanın birçok ülkesinde kutlanıyor. Bu özel gün, sadece Türkiye değil, tüm dünya için barış ve sevgi mesajları içeren bir bayram… Çocuk hakları ve barış gibi evrensel konulara dikkat çekilen bugünde, kültürler arası dostluk ve dayanışma pekiştiriliyor. Düzenlenen festivallerde Hacivat ile Karagöz gösterileri, şarkılar, şiirler, dans gösterileri, piyesler ile çocuklara eğlenceli anlar yaşatılıyor. Tüm çocuklar, mutluluğun ve eğlencenin ortak dilini konuşuyor.

23 Nisan, sadece tarihi bir olay olarak değil aynı zamanda demokrasi, özgürlük ve bağımsızlık gibi evrensel değerlerin vurgulanması açısından da son derece önemli. Meclis’in açılışı, halkın iradesinin üstünlüğünün kanıtı oldu.

23 Nisan aynı zamanda geleceğe dair umutları taze tutuyor. Çocuklar, bugünün esas sahipleri olarak ön plana çıkıyor. Okullarda, stadyumlarda düzenlenen törenler, şenlikler ve etkinlikler, çocukların yeteneklerini sergilemelerine ve eğlenmelerine olanak tanıyor. Çocuklara demokrasi, vatan sevgisi ve milli bilinç gibi değerler aşılanıyor.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, gelecek için çocuklara duyulan güvenin, ulusal egemenliğin ve barışın önemini anlama fırsatıdır. Bu özel günü coşkuyla kutlamak ve anlamını yeni nesillere aktarmak hepimizin sorumluluğudur. 23 Nisan kutlu olsun!

İstanbul’da meydana gelen 6,2’lik deprem, unutulmaya yüz tutan deprem gerçeğiyle bir kez daha yüzleşmemizi sağladı. Konutlar ne kadar sağlam, İstanbul depreme ne kadar hazır soruları gündeme geldi…

Deprem elbette tüm dünyanın sorunu. Son 10 yılda dünyada 7 ve üzeri büyüklükteki pek çok deprem meydana geldi. Depremler insanlığa doğanın gücünü hatırlattı, hazırlıksız yakalanmanın bedelini gösterdi.

Dünyadaki büyük depremler

Dünyada yaşanan büyük depremlere bir göz atalım… 2015 yılında meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki Nepal depreminin yıkıcı etkileri oldu. Yaklaşık 9 bin kişi öldü, 22 bin kişi yaralandı. 600 bin bina yıkıldı. Tarihi tapınaklar ve altyapı çöktü; kırsal bölgelerde yardım ulaşımı gecikti.

2016 Ekvador depremi de 7,8 büyüklüğündeydi. Bu depremde 700 kişi hayatını kaybetti, 27 bin kişi yaralandı. Yıkılan bina sayısı 7 bini geçti. Sahil şehirleri ağır hasar gördü; turizm ekonomisi çöktü.

Meksika’da 2017’de meydana gelen 7,1 büyüklüğündeki depremde 369 kişi öldü, 6 binden fazla kişi yaralandı. Bu depremde yıkılan bina sayısı sadece 40 olarak kayıtlara geçti.

2018 yılında Endonezya 7,5 büyüklüğündeki deprem ile sarsıldı. 4 bin 340 kişi yaşamını yitirdi, 10 binin üzerinde kişi kayboldu. 70 bin bina yıkıldı. Depremin ardından gelen tsunami ve toprak kaymaları, felaketin boyutunu artırdı.

2021 yılında Haiti’de 7,2 büyüklüğünde bir deprem oldu. 2 bin 200 kişi öldü, 12 bin kişi yaralandı, 53 bin bina yıkıldı.

Ölü sayısı dünyanın kat kat üzerinde

Ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri… Aynı anda hem Türkiye’deki 11 ili hem de Suriye’yi vuran iki deprem, büyük felakete yol açtı. Merkez üsleri sırasıyla Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan, 7,8 ve 7,5 büyüklüklerindeki iki depremde can kaybı 53 binin üzerinde oldu. 100 binden fazla kişi yaralandı… En az 160 bin bina yıkıldı. Çürük yapılar ve denetimsiz inşaatlar faciayı tetikledi.

Dünyadaki diğer örneklerle kıyaslandığında bizdeki rakamların yüksekliği dikkat çekiyor… Hem can kaybı hem de yıkılan bina sayısında dünyanın kat kat üstündeyiz…

Artık somut önlemler alma zamanı

23 Nisan’da İstanbul Silivri açıklarında meydana gelen deprem, olası Marmara Depremi’ni yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı. Uzmanlar, Marmara Denizi’nde beklenen 7,4-7,7 büyüklüğündeki olası depremin, çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

İstanbul’da nüfusun yoğun oluşu ve en önemlisi de riskli yapı stokunun fazlalığı, beklenen depremi daha da korkutucu hale getiriyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, kent nüfusunun yarısı yani yaklaşık 8 milyon kişi, 25 yaş üzeri binalarda oturuyor. 2025 yılı itibarıyla İstanbul’da 8 milyon 70 bin bağımsız bölüm var. Bunun 3 milyon 393 bini 2000 yılı ve öncesinde yapılmış. 1999 depremi öncesi eski yönetmeliklere göre inşa edilen bu binaların depreme karşı ne kadar dayanıklı oldukları meçhul…

Uzmanlar hep söylüyor: “Deprem değil, bina öldürür”. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, İstanbul’da 1,5 milyon riskli bina olduğunu ve acil dönüşmesi gereken 600 bin bağımsız bölüm bulunduğunu açıkladı. Bakanlık, bu kapsamda kentsel dönüşüm çalışmalarına hız verdi.

Olası büyük depreme fazla vakit kalmadı… Acilen riskli binaların dönüşümü hızlandırılmalı, düzenli tatbikatlar yapılmalı, halk eğitimlerle bilinçli hale getirilmeli. En önemlisi de yapı denetimleri sıkılaştırılmalı; imar affı gibi uygulamalardan vazgeçilmeli.

Büyük bir felaketin önüne geçmek için artık İstanbul’un sessiz çığlığına kulak verme zamanı…

Medeniyetlerin beşiği Anadolu, bereketli toprakları ve elverişli iklimi ile tarımın önemli merkezlerinden biri oldu. İklim tiplerine göre farklı sebze ve meyveler, zeytin, tütün, fındık, pamuk ve çeşit çeşit tahıl binlerce yıl boyunca bu topraklarda yetişti. Bugün dünya tarım topraklarından binde 8 pay alan Türkiye, küresel üretimin yüzde 1,29’undan fazlasını üretiyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, Türkiye tarımsal hasılada Avrupa’da birinciliği elde ederken, dünyada ise ilk 10 ülke arasına giriyor.

Son günlerde hava sıcaklıklarındaki ani düşüşler sonucu ülkenin belli bölgeleri zirai don, kar yağışı ve dolu olaylarıyla karşı karşıya kaldı, tarımsal üretim hasar aldı. Meyve ve sebzeler dallarında dondu, üretici maddi kayba uğradı. Ancak stratejik ürünlerle ilgili gıda arz güvenliğinde problem olmadığı açıklandı.

Tarımsal üretim bir yandan zirai don gibi olumsuz koşullarla karşılaşsa da hâlâ ülke ekonomisi için oldukça önemli. Tarım sektörü, 206 çeşit ürün ve yaklaşık 33 milyar dolarlık ihracat geliriyle ülke ekonomisine büyük katkı veriyor. Ancak sektör nüfus artışı, iklim değişikliği, afetler, toprak ve su kaynaklarının azalması ve kirlenmesi gibi küresel sorunlarla karşı karşıya…

Artık genç nesillerin pek ilgi göstermediği bu sektör, son yıllarda “organik tarım” ile yeniden dikkatleri üzerine çekmeye başladı. Hem tüketicilerin sağlıklı gıda talebi hem de çevre bilincinin artmasıyla birlikte organik tarım sektörü büyüdü. Peki, organik tarım gerçekten mümkün mü, yoksa tüketiciyi aldatmaya yönelik bir pazarlama stratejisi mi?

Organik tarım nedir?

Organik tarım, kimyasal gübre, tarım ilacı ve genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) kullanılmadan, doğal yöntemlerle üretim yapılmasıdır. Organik tarımda ürün yetiştirilmesi, toplanması, hasat, kesim, işleme, tasnif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma ile ürünün tüketiciye ulaşmasına kadar olan diğer tüm işlemlerde, kimyasal madde veya tarım ilacı kullanılmaz. Organik tarım yaygınlaştıkça, tedavisi çok pahalı olan hastalıklara yakalanma oranları da azalır ve ekonomi de dolaylı yoldan olumlu etkilenir.​

Türkiye’de organik tarım, 5262 sayılı “Organik Tarım Kanunu” ve bu kapsamda çıkarılan “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik” ile düzenleniyor. Organik ürünlerin nasıl yetiştirileceği, işleneceği, etiketleneceği ve denetleneceği belirleniyor.

Bir ürünün organik olup olmadığını anlamanın tek yolu sertifika… O nedenle ürünün görüntüsüne, kokusuna ya da “doğal”, “köy ürünü”, “hakiki” gibi sıfatlara kanmamak lazım. Organik tarım, uluslararası standartlarla uyumlu olarak sertifikalandırılıyor. Sertifikalar, bağımsız sertifikasyon kuruluşları tarafından denetleniyor.

Ancak organik tarımın bazı zorlukları da var. Mesela geleneksel tarıma göre maliyeti daha yüksek. Bu da kimyasal madde kullanılmadığı için daha fazla iş gücü ve zaman gerektirmesinden kaynaklanıyor. Organik tarımda, geleneksel yöntemlere göre verim de daha düşük olabiliyor.

Organik tarım bir aldatmaca mı?

Organik ürünlerin sertifikalandırılması ve denetimi sıkı kurallara bağlı olsa da organik olmayan ürünlerin organik olarak etiketlenmesi gibi durumlar, tüketicinin güvenini zedeliyor.

Sağlıklı, temiz, güvenilir, GDO’suz ve hormonsuz ürünler sunan organik tarımın bir aldatmaca ya da pazarlama stratejisi olduğunu söylemek, bu işi hakkıyla yapan üreticilere haksızlık olacaktır. Organik tarım, doğru şekilde uygulandığında mümkündür.

Eğer denetim ve sertifikalandırma mekanizmaları iyi işletilirse tüketiciler gerçekten organik ürünler satın alabilir. Organik sertifikalar tüketicileri aldatan sahte etiketlerin önüne geçmede oldukça etkilidir. Ancak dünya genelinde çok fazla sertifikanın olması ve kapsamlarının farklılık göstermesi kafa karışıklığı yaratabiliyor. “Uluslararası bir organik sertifika” bu problemlerin önüne geçebilir. O zamana kadar ise tüketicilerin ürün üzerindeki sertifikanın gerçek olup olmadığını araştırması ve şüpheli durumları Alo 174 Gıda Hattı’na bildirmesi gerekiyor.

Tüketicilerin organik ürünlere olan güvenini istismar eden üreticilerin; işini iyi yapanlardan ayıklanması konusunda taviz verilmemeli. Bu noktada, Tarım ve Orman Bakanlığı’na büyük iş düşüyor. Bakanlık denetimlerinin sıklaştırılması ve tüketicilerin bilinçlenmesi, organik ürünleri güvenilir kanallardan temin edilmesi ürün güvenliğini sağlayabilir.  Organik tarım, doğru şekilde uygulanırsa sürdürülebilir bir geleceğin anahtarı olabilir.

Mağaza mağaza dolaşıp alışveriş yapmanın keyfi başka olsa da özellikle büyük kentlerde yaşayanlar için e-ticaret siteleri vazgeçilmez hale geldi. Zaman yokluğu, büyük indirim kampanyaları, geniş ürün yelpazesi ve fiyat karşılaştırması yapmanın kolaylığı gibi nedenlerle online alışveriş yapanlar çoğaldı. Tüketicilerin hayatını kolaylaştıran internet alışverişi birçok avantaj sağladığı gibi, bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Kredi kartı bilgilerinin güvenliği, ürünlerin kırık, arızalı ya da sahte olup olmadığı, beğenilmeyen ürünün iadesi gibi konularda hâlâ sorunlar yaşanabiliyor.  Özellikle güvensiz ürünlerin piyasaya sürülmesi, tüketicilerin ekonomik ve sağlık açısından zarar görmesine neden oluyor.

Çin merkezli internet satış siteleri, global pazarda büyük üstünlüğe sahip. Fiyatların düşük olması ve ürün çeşitliliği açısından cazip fırsatlar sunsalar da Çin e-ticaret siteleri tüketici nezdinde o kadar da güvenilir değil. Son yıllarda çok sayıda tüketici Çin merkezli dijital satış platformlarında dolandırıldı, kalitesiz ürünlerle karşı karşıya kaldı, ürünlerin iadesinde güçlük yaşadı. Türkiye’nin son dönemde uygulamaya başladığı yüksek gümrük vergileri de eklenince yurt dışı merkezli alışveriş sitelerinin popülaritesi düştü. Tüketici, market alışverişinden elektroniğe, kıyafetten kişisel bakım ürünlerine kadar pek çok üründe yerli e-ticaret sitelerini tercih etmeye başladı.

İnternet alışverişinde tüketiciyi korumak için alınan önlemler de arttırıldı. Seçilen ürünün kalitesi, sağlamlığı ya da iade süreçleriyle ilgili yaşanan aksaklıklar için yeni yasal düzenlemeler yapıldı. Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı “Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği” de bunlardan biri. Yönetmelik ile internet alışverişinde yeni dönem başladı.

Güvensiz ürünler piyasada bulunamayacak

İnternet, telefon, televizyon gibi uzaktan iletişim araçları yoluyla piyasaya arz edilen ürünlerin güvenliğini sağlamak ve tüketici haklarını korumak amacıyla hayata geçirilen düzenleme, güvensiz ürünlerin piyasada bulunmasının engellenmesi, ürün güvenlik bilgilerinin açıkça belirtilmesi, piyasa gözetimi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, tüketici şikayetlerinin hızlı çözümü, satış platformlarının sorumluluklarının artırılması gibi önlemler içeriyor.

Ürün güvenliği ile ilgili düzenleme ayrıca önem taşıyor. Buna göre, özellikle çocuklar, bebekler ve hassas tüketici grupları için satılan ürünlerde daha sıkı denetimler uygulanacak. Tüketicilere, uygunsuz olduğu tespit edilen ve geri çağrılan ürünler hakkında e-posta yoluyla ve pazaryeri ara yüzü üzerinden bilgilendirme yapılacak.

İnternet alışverişlerinde sıkça rastlanan tüketici şikayetleri ve iade sorunları da düzenleme kapsamında. Tüketicilerin güvensiz veya hatalı ürünlerle karşılaşması durumunda, şikayetleri hızlı bir şekilde çözüme kavuşturulacak. İade ve geri ödeme süreçleri hızlandırılacak. Tüketici şikayetleri ve yetkili kuruluşların değerlendirmesi sonucunda risk taşıyan ürünler, platformdan geçici olarak kaldırılabilecek.

E-ticaret platformları, yalnızca bir satış ortamı değil, aynı zamanda ürün güvenliği zincirinin aktif bir bileşeni olacak.

Tüketiciler ne yapmalı?

İnternet alışverişlerinde tüketici olarak hepimizin dikkat etmemiz gereken bazı temel kurallar var.  Alışveriş yaptığımız satıcıların ve platformların güvenilir olup olmadığını kontrol etmek bize düşen bir sorumluluk.  Örneğin e-ticaret sitesinin “HTTPS protokolü”ne sahip olması, güvenilirlik için önemli bir püf noktası.

Alışveriş yaparken tüketicilerin ürün açıklamalarını okuması, kullanıcı yorumlarını dikkate alması, sanal kredi kartı kullanması, iade koşullarını öğrenmesi büyük önem taşıyor. Bu sayede hem kendimizi hem de sevdiklerimizi koruyabiliriz. Bir tuşla alışveriş yapmanın konforunu içimiz rahat yaşayabiliriz.

Küresel ısınma, “petrol, kömür, doğal gaz gibi fosil yakıtlardan, atmosfere salınan sera gazlarının dünya üzerinde bir katman oluşturması, bunun da gezegenimizin ısınmasına yol açması” şeklinde tanımlanabilir. Peki, küresel ısınmada tıpkı şirketler ve devletler gibi bireylerin de rolü, buna karşı alabileceği önlemler var mı?

Elbette var… Daha az enerji tüketmek, geri dönüşüme önem vermek, mümkün olduğunca toplu taşıma aracı kullanmak, plastik tüketimini azaltmak, ağaç dikmek, su tasarrufu yapmak, çamaşır suyu tüketimini minimuma indirmek, binalarda ısı yalıtımı sağlamak gibi önlemler ilk akla gelenlerden… Küçük ama önemli bu adımlar, milyonlarca insan tarafından uygulandığında etkileri de o kadar büyük olacaktır.

Türkiye de tıpkı diğer ülkeler gibi bu sorunlarla baş etmeye çalışıyor. Bu amaçla ülkemiz, küresel ısınma ve iklim değişikliği ile mücadele için uluslararası birçok anlaşmaya taraf oldu, bazı yasal düzenlemeleri hayata geçirdi. Bunlardan en bilineni, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırmayı ve sera gazı emisyonlarını azaltmayı hedefleyen “Paris Anlaşması”… Türkiye, Paris Anlaşması’na 2021 yılında resmen taraf oldu. Yine aynı yıl “İklim Değişikliği ve Uyum Strateji Belgesi” kabul edildi. Ayrıca Çevre Kanunu ve bağlı yönetmelikler hazırlandı. “Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı” hazırlandı. “Yeşil Mutabakat Eylem Planı” ile Avrupa Birliği hedeflerine uyum sağlanması hedeflendi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde yürütülen “Sıfır Atık Projesi” de yaygın olarak uygulandı.

Türkiye, yakın gelecekte bu konuda önemli projeleri hayata geçirmeyi planlıyor. “2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi” ile ülkemiz karbon nötr olmayı hedefliyor. 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarının yüzde 21 azaltılması, yenilenebilir enerji payının artırılması amaçlanıyor.

Sonuç olarak, Türkiye’de küresel ısınma ile mücadelede büyük hedefler, bu hedef için atılan önemli adımlar var. Hem merkezi, hem yerel, hem de bireysel bazda yapılması gerekenler ortada. Bize düşen, insanlığın bu ortak sorunu karşısında daha duyarlı davranmak, kurallara ve yasalara uyulması için takipte olmak. Önlem almayı sonraki nesillere bırakırsak, sorun kördüğüm haline gelecektir. Gelecek nesillerin bugünkünden de iyi, daha yaşanabilir bir dünyaya sahip olması mümkün.

Artan enerji ihtiyacının doğaya zarar vermeden, daha ekonomik bir şekilde karşılanması, hatta enerjide dışa bağımlılığın “yenilenebilir enerji” kaynakları ile aşılması mümkün.

Peki, nedir bu yenilenebilir enerji kaynakları?

Yenilenebilir enerji, güneş ışığı, rüzgar, yağmur, gelgitler, dalgalar ve jeotermal ısı gibi karbon nötr doğal kaynaklardan elde edilebilen ve doğal olarak yenilenen kaynaklardan elde edilebilen enerjiye denir.  Güneş panelleri aracılığıyla güneş ışığı elektrik enerjisine dönüştürülüyor. Rüzgar türbinleri sayesinde rüzgarın mekanik enerjisi elektrik enerjisine çevriliyor. Su enerjisinde, barajlar veya akarsular aracılığıyla suyun kinetik enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülüyor. Jeotermal enerji ise yer altındaki termal enerji kaynaklarından elde ediliyor.

Yenilenebilir enerji kaynakları hem enerji verimliliğinin artmasına yardımcı oluyor hem de hava kirliliğini azaltıyor. Diğer enerji sistemlerine göre yüksek teknoloji gerektirmediğinden kolayca kurulabiliyor. Ömür boyu kullanım sağladığından uzun vadede oldukça ekonomik bir enerji çözümü olarak karşımıza çıkıyor.

Türkiye yüksek potansiyele sahip

Türkiye, özellikle güneş enerjisi açısından yüksek potansiyele sahip. Coğrafi konumu nedeniyle ülkemizde yıllık güneşlenme süresi ortalama 2 bin 737 saat… Yıllık ortalama güneş enerjisi potansiyeli ise bin 527 kWh/m². Türkiye bu değerlerle birçok Avrupa ülkesini geride bırakıyor. Özellikle Güneydoğu Anadolu, Akdeniz ve İç Anadolu Bölgeleri güneş enerjisi santrali kurmak için oldukça uygun.

Yenilenebilir enerji, ülkemizde de son yıllarda daha çok kullanılmaya başlandı. Temiz enerjinin mevcut kurulu gücümüz içindeki payı yüzde 60’a çıktı. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı verilerine göre, yenilenebilir enerji kurulu gücünde Avrupa’da beşinci, dünyada on birinci sırada yer alıyoruz. Türkiye’nin 2025’te Avrupa’da ilk üçe, dünyada ise ilk dokuz ülke arasına girme hedefi var… Güneş santrallerinde kullanılan aksamlarda yüzde 75, rüzgar santrallerinde ise kule, kanat ve jeneratörde yüzde 70’in üzerinde yerlilik seviyelerine ulaştık.

Son yıllarda lisanssız güneş enerjisi santrallerine (GES) yönelik yatırımlar hız kazandı, özellikle tarım ve sanayi bölgelerinde güneş enerjisi kullanımı giderek yaygınlaştı.

Dışa bağımlılığı bitirebilir

Temiz ve yenilenebilir kaynakların kullanımı, enerjide dışa bağımlı olan Türkiye için hayati öneme sahip. Dünyadaki enerji krizinden en fazla etkilenen ülkelerden biri olan Türkiye’de kullanılan enerjinin yüzde 70’ini Rusya, İran ve Irak gibi ülkelerden ithal ediliyor.  Uluslararası piyasada enerji fiyatlarında yaşanan artış da Türkiye’nin enerji maliyetini arttırıyor. Bu durum ülke ekonomisi açısından risk oluşturuyor.

Enerji ithalatı için Türkiye yılda 40-50 milyar dolar harcıyor. Bu da cari açığın en büyük sebeplerinden biri. Rüzgar-güneş gibi yerli ve sınırsız kaynaklara yapılan yatırımlar artarsa, ithal edilen enerji miktarında önemli bir düşüş sağlanabilir. Böylece jeopolitik krizler, fiyat dalgalanmaları, arz kesintileri gibi nedenlerle oluşan riskler bertaraf edilebilir.

YEKA modeli yatırımları hızlandıracak

Yenilenebilir enerji kaynaklarının teşvik edilmesi amacıyla, Türkiye’de çeşitli yasal düzenlemeler ve destek programları devreye alındı. Örneğin, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) projeleri, güneş ve rüzgâr enerjisi alanlarında büyük ölçekli yatırımları teşvik ediyor ve enerji üretiminde yerli katkıyı artırmayı hedefliyor. YEKA’nın bir diğer önemi ise yenilenebilir enerji santrallerinden satın alınan enerjinin maliyetinin düşürülmesi. YEKA tesislerinin bazılarında güneş enerjisi panellerinin üretiminde yüzde 70’in üzerinde yerlilik bulunuyor. Bu da Türkiye’nin enerji üretiminde dışa bağımlılığını azaltma çabaları açısından önemli bir adım.

Türkiye’de geçen yıl sonunda güncellenen YEKA yönetmeliği ve şartnamesiyle Türkiye, yenilenebilir enerji projelerinin hayata geçirilmesini hızlandırmayı hedefliyor.

Geçtiğimiz aylarda, yüksek enerji talebinin temiz enerji ağırlıklı karşılanması için “Yenilenebilir Enerji 2035” yol haritası açıklanmıştı. Yaklaşık 108 milyar dolarlık yeni bir yatırım ve reform süreci hayata geçirildi. Bu yol haritasıyla önümüzdeki 11 yılda rüzgar ve güneş kurulu gücünün dört katına çıkarılması hedefleniyor. Rüzgar ve güneş enerjisinde mevcut 32 gigavatlık kapasitemizin, 2035’te 120 gigavata çıkarılması amaçlanıyor.